Verpleeghuis eist dat familieleden meehelpen

Verplichting past in trend: Omgeving moet vaker bijdrage leveren aan zorg

MAAIKE VAN HOUTEN

Familie van nieuwe bewoners van twee verpleeg- en verzorgingshuizen in Zuid-Holland moet vanaf de herfst verplicht vier uur per maand helpen in het tehuis. Deze eis is voorlopig een proef. Maar hoe het ook afloopt, dit experiment van zorgorganisatie Vierstroom in Gouda is onderdeel van een bredere trend, waarin een steeds groter beroep wordt gedaan op de omgeving om een bijdrage te leveren aan de zorg.

Natuurlijk ziet directeur Jeroen van den Oever, die verantwoordelijk is voor het experiment, haken en ogen. Hoe mensen zonder kinderen aan iemand komen die voor vier uur zorg willen tekenen. Hoe het moet als de kinderen aan de andere kant van de oceaan wonen, of als de relatie is verbroken. Maar op die kanttekeningen - waar hij ook het antwoord nog niet op weet - weigert hij zich blind te staren. Hij gaat nu gewoon eens 'brutaal op de barricaden staan'. Want hij wil een discussie aanzwengelen over wat mensen zelf kunnen doen voor hulpbehoevende ouderen, en in hoeverre ze zich medeverantwoordelijk voelen voor een prettig verblijf in een tehuis.

Bij Mezzo, de belangenorganisatie van mantelzorgers, zijn al alle alarmbellen afgegaan. Mantelzorg kun je niet eisen, dat moet een keuze blijven, vindt Mezzo. Drieënhalf miljoen mensen nemen structureel de zorg op zich voor zieken in hun omgeving. In verpleeg- en verzorgingshuizen springt een deel van hen bij bij het huishoudelijk werk, soms zelfs dagelijks. Volgens Mezzo gaat het maar om een hele kleine minderheid die zich nooit laat zien. Om die groep te motiveren, verwacht ze meer van goed overleg dan van een verplichting.

Die eis die nu aan familie wordt gesteld, is nieuw, en misschien zelfs brutaal. Maar de gedachte op zich, om mensen meer te betrekken bij de zorg van ouderen, is niet zo brutaal en ook niet nieuw. De brancheorganisatie van zorgondernemers, Actiz, signaleerde al eerder dat kinderen nog te vaak denken dat de instelling de zorg voor hun ouders wel overneemt als zij naar een verpleeghuis moeten. Dat kan niet meer, zei Actiz-directeur Koster daar eerder over. Hij deed een beroep op mensen na te gaan wat ze zelf kunnen bijdragen. Want de zorg en de verpleging zijn in tehuizen volgens Actiz wel gegarandeerd, maar het welzijn - het praatje, de wandeling, het voorlezen van de krant, de extra paar ogen en oren - dat komt er bekaaid af. Daar is geen geld meer voor, nu al niet, en in de toekomst, als de kosten van de ouderenzorg alleen maar stijgen, al helemaal niet.

Precies dat kostenaspect ergert de club van mantelzorgers Mezzo. De kwaliteit van de zorg moet het uitgangspunt zijn, en niet de kosten. En als er een tekort aan personeel is, kan dan daar niet wat aan worden gedaan?

Dat is in elk geval niet de teneur in politiek Den Haag. Daar zijn de toekomstige berekeningen voor de AWBZ een schrikbeeld, en zeker geen aanmoediging er nog eens een schepje bovenop te doen. Staatssecretaris Van Zanten (zorg, CDA) heeft ook hoge verwachtingen van vrijwilligers en familie. Zij vindt dat zij een vaste rol moeten krijgen in instellingen, niet alleen voor het rondbrengen van maaltijden, maar ook, als de familie er mee bekend is, voor verpleging of medische zorg. Ook de richting van het kabinet is duidelijk: niet meer beroepskrachten, maar meer familie, vrienden of andere bekenden. Precies wat er in de twee verpleeghuizen van Vierstroom gaat gebeuren.

VANDAAG 4

'Wij gaan nu brutaal de barricade op'

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden