Vernieuwen vanuit traditie

Het North Sea Jazz Festival 2013 bracht verleden, heden en toekomst van de jazz bij elkaar. De grenzen tussen genres staan wagenwijd open. Maar in de kern blijft het om hetzelfde gaan: originaliteit.

In muzikaal opzicht was het op zijn zachtst gezegd weinig memorabel, toch was de korte solo die Prince onverwacht ten beste gaf tijdens het concert van funkbassist Larry Graham, op de North Seavrijdag het gesprek van de dag. Een dergelijk ongepland optreden stilt de publiekshonger naar spontaniteit die bij de geoliede shows in de grote zalen doorgaans niet voor het oprapen ligt. Maar Prince's onaangekondigde bliksembezoek benadrukte vooral wat de organisatie van North Sea dit jaar als haar motto koos; het samenkomen van verleden, heden en toekomst. Wie Prince in de coulissen voor de televisiecamera's zag wegduiken, kon zich moeilijk aan de indruk onttrekken dat Prince het podium niet was opgegaan voor het publiek, maar om zijn respect te tonen aan Graham, de man die voor de funk en dus Prince zo belangrijk is geweest.

Ook in het door altsaxofonist Steve Coleman samengestelde programma werd een link gelegd tussen het oude en het nieuwe. Coleman gaf het podium onder meer aan zijn mentor Doug Hammond, een drummer/zanger die boven alles een leraar is. Tot twee keer toe legde hij een nummer stil omdat een bandlid iets speelde dat hem niet beviel. Colemans eigen verbluffende optreden maakte mooi duidelijk wat hij van Hammond heeft geleerd. De jonge trompettist Jonathan Finlayson was dan weer een Coleman-protegee, zijn muziek bleek intrigerend, maar nog niet uitgekristalliseerd.

De Amerikaanse trompettist Terence Blanchard werd ooit groot onder de vleugels van de legendarische drummer Art Blakey. Inmiddels is zijn eigen band een kweekvijver geworden. Gewezen pupillen als pianist Aaron Parks en gitarist Lionel Loueke waren ook op deze editie van North Sea te zien en Blanchard had al weer nieuw toptalent verzameld. Met name pianist Fabian Almazan maakte grote indruk tijdens een sterk optreden waarin Blanchard succesvoller dan op zijn laatste cd 'Magnetic' zijn trompetgeluid met effecten vervormde.

Iemand die dat zelfs nog overtuigender deed, was de jonge Noor Mathias Eick. De kleine en snikhete zaal waar zijn kwintet optrad, werd tot een kookpunt gebracht met een uitgelezen mix van dromerige, volksmuziekachtige melodieën en moderne, opzwepende beats.

De man die vooraf werd getipt als een sensatie, bassist Thundercat, stelde teleur. De combinatie van zoete falsetzang en freakerige baspartijen heeft zijn charme, maar nummer na nummer kende hetzelfde kauwgomballengeluid en kwam de voet niet van het gaspedaal.

Hoe je avontuurlijk kunt zijn en toch heftig grooven, bewezen als verwacht Medeski, Martin & Wood. Op een van de grote podia viel de innemende zangeres Lianne La Havas in positieve zin op tussen uitgekookte shows van Jonathan Jeremiah en Anthony Hamilton. De contrasten op North Sea blijven immens. Terwijl Hamilton een show uit het boekje gaf met een band die braaf de instructies van de kledingstylist had opgevolgd, gaven de oudere heren van Citizen X een optreden dat meer op een oefensessie leek.

Contrastrijk
Contrastrijk is wel het minste wat je kunt zeggen over de muziek van John Zorn. Zelfs als hij dezelfde muzikanten op het podium zet, verschilt zijn muziek levensgroot. Zorn mag dan te boek staan als een vernieuwer, hij put ontegenzeggelijk uit verschillende tradities en op die manier paste hij perfect bij het thema van deze achtendertigste editie van North Sea.

Een groot en goed werkend contrast was er ook tussen de zangers Gretchen Parlato en Gregory Porter, beiden smaakvol begeleid door het gelukkig overeind gebleven Metropole Orkest. Parlato is klein en tenger, haar stem schuchter en tegelijk sensueel. Porter daarentegen is een beer van een kerel, zijn stem donkerwarm, krachtig, vol compassie, onstuimig maar teder. De zaterdag was nog maar net begonnen en de zaal volledig ingepakt.

Terwijl de toeloop bij Metropole Orkest en Guests zo groot was dat er een extra tribune moest worden opengesteld, speelde op datzelfde moment een jazzlegende voor beduidend minder publiek. Rietblazer Charles Lloyd is vrijwel altijd een buitenbeentje geweest. Zijn fascinatie voor Oosterse muziek gaat ver terug en wordt met kracht beleden in zijn groep Sangam, waarin hij speelt met de Indiase tablaspeler Zakir Hussain en de alles kunnende drummer Eric Harland. Niet de makkelijkste muziek, wel bijzonder.

De Libanese trompettist Ibrahim Maalouf zoekt juist weer vanuit zijn Arabische achtergrond toenadering tot de jazz. Zijn meesterlijke, recentste cd is een eerbetoon aan de filmmuziek van Miles Davis. Op grond van die cd waren de verwachtingen voor zijn optreden hooggespannen en hij loste die belofte volledig in. Behalve werk van die cd 'Wind' speelde Maalouf een kort klassiek werk.

Scheidslijnen
Eerder al had John Zorn een staande ovatie binnengehaald met zijn compositie voor een indrukwekkend vrouwenkoor. Middeleeuwse muziek, barbershop, minimal music en nog veel meer klonk er in door. Er wordt wel eens gemord dat North Sea het woord jazz in zijn naam niet meer zou moeten voeren, maar artiesten als Maalouf en Zorn onderstrepen dat de scheidslijnen vervagen en dat de grenzen tussen de genres wagenwijd openstaan.

Onvervalste jazz was er niettemin volop te horen. Van het overtuigende, onderzoekende soort zoals die van de begaafde Nederlandse basklarinettist Joris Roelofs of de prettig stuurse altsaxofonist Tim Berne. Op zaterdag was er zelfs een speciaal programma gewijd aan de overlevering van de Bebop. De overwegend jonge band van meesterdrummer Willie Jones III ging zo vlekkeloos en eerbiedig te werk dat de beleving uit de muziek verdween. De oudere heren van The Cookers begrepen de traditie dan weer beter en gingen hun eigen gang. Jazz gaat immers over origineel zijn, vroeger net zo goed als nu of morgen.

De kleine en snikhete zaal werd tot een kookpunt gebracht met een mix van dromerige, volksmuziekachtige melodieën en moderne, opzwepende beats

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden