Vernietigend oordeel over Duits onderwijs

De ophef in Duitsland is groot over het rapport waarin het Duitse onderwijs een zware onvoldoende krijgt. Er wordt druk gezocht naar de oorzaken.

BERLIJN - Lage gemiddelde prestaties, lage topprestaties en grote sociale verschillen: het Duitse onderwijs heeft een vernietigende beoordeling gekregen in een gisteren gepresenteerd Oeso-onderzoek naar schoolprestaties van vijftienjarigen.

,,Deze resultaten kan Duitsland niet accepteren'', zei Willi Lemke, een van de ministers van onderwijs van de Duitse deelstaten die gisteren in Berlijn de schokkende scores in ontvangst namen. Lemke (SPD), verantwoordelijk voor onderwijs in de stadsstaat Bremen, riep de Duitsers op ,,nu geen ideologische loopgravenoorlog te gaan voeren of schuldigen aan te gaan wijzen''. Ook Annette Schavan (CDU), minister van onderwijs in de deelstaat Baden-Württemberg, riep op de ideologische debatten te staken en liever oplossingen te zoeken: ,,In plaats van de legendes van de laatste decennia komen nu de feiten''.

Die spreken inderdaad voor zich. Duitsland laat vrijwel alleen landen in Zuid- en Oost-Europa en Latijns-Amerika achter zich. Van de 31 onderzochte landen komen scholieren in Duitsland wat leesvaardigheid betreft op de 21ste plaats, in wiskunde en natuurwetenschappen op de 20ste.

Bovendien geldt op al deze gebieden dat het verschil tussen goede en slechte leerlingen groter is dan in de meeste andere landen. Gaat het echter om de allerbesten, dan scoort Duitsland juist weer duidelijk minder goed dan bijvoorbeeld Groot-Brittannië, Finland of Nieuw-Zeeland.

In geen enkel onderzocht land is bovendien het verschil in leesvaardigheid tussen kinderen uit hoge en lage sociale milieus zo groot als in Duitsland. ,,Zelfs in de VS, die altijd weer als voorbeeld van grote verschillen in onderwijskansen worden opgevoerd, zijn de sociaal bepaalde prestatieverschillen significant geringer'', schrijven de onderzoekers.

Dat juist in Duitsland, waar vorming en wetenschap zo hoog staan aangeschreven, het onderwijs blijkbaar in crisis is, zorgt voor veel ophef. Minister Schavan noemde gisteren als mogelijke oorzaak dat kinderen in Duitsland pas op hun zesde of soms zelfs zevende naar school gaan. Tot die tijd wordt er alleen maar op de kinderen gepast, thuis of in de kinderopvang. ,,Er wordt te weinig van ze gevraagd.''

Maar ook het feit dat bijna alle scholen in Duitsland, ook de basisscholen, alleen 's ochtends les geven, is volgens sommigen de oorzaak van de problemen. ,,In landen waar scholieren beter scoren, is het regel dat de scholen de hele dag open zijn'', zei plaatsvervangend SPD-voorzitter Renate Schmidt. Zij haalde uit naar de ,,conservatieven, vooral in het zuiden van Duitsland, die dagscholen zien als scholen voor probleemkinderen''.

De onderzoekers zelf wezen gisteren nog op twee andere mogelijke oorzaken van de crisis. Zo is zittenblijven in het Duitse onderwijs nog zeer gebruikelijk. Van de vijftienjarigen heeft liefst 36 procent vertraging opgelopen. Het doubleren blijkt de betrokken leerlingen echter niet te helpen, integendeel zelfs.

Verder is de vroege selectie van leerlingen, die in veel deelstaten al op hun tiende moeten kiezen tussen Gymnasium, Realschule of Hauptschule, volgens de onderzoekers oorzaak van de sociale ongelijkheid in het onderwijs. Maar dat schrijven zij voorzichtigheidshalve ergens achterin hun rapport; niets verandert de onderwijspolitiek in Duitsland zo snel weer in een ideologische loopgravenoorlog als juist die kwestie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden