'Vernietigen chemische wapens grootste uitdaging'

Een OPCW-inspecteur aan het werk in een opslagruimte voor Syrische wapens. Het beeld is afkomstig van de Syrische televisie Beeld epa
Een OPCW-inspecteur aan het werk in een opslagruimte voor Syrische wapens. Het beeld is afkomstig van de Syrische televisieBeeld epa

De OPCW heeft de productiefaciliteiten voor chemische wapens in Syrië allemaal vernietigd. Maar de chemische wapens zelf - meer dan 1000 ton aan giftig spul - moeten ook nog vernietigd worden. En dat wordt de grootste uitdaging.

Het vernietigingsproces van de chemische wapens verloopt in drie stappen, vertelt Sico van der Meer, onderzoeker op het gebied van chemische wapens bij het Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen.

"De eerste stap is het vernietigen van de fabrieken en opslagruimten waar de stoffen gemaakt worden. Dat is nu voltooid. Vervolgens moet de vulapparatuur, waarmee wapens en chemische stoffen worden samengevoegd, vernietigd worden. Dat zal ook al deels gebeurd zijn, omdat die apparatuur zich voornamelijk in de fabrieken bevindt."

Maar verreweg de grootste uitdaging is het vernietigen van de gebruiksklare chemische wapens zelf. Het zou gaan om meer dan 1000 ton, en dat is 'heel veel vies spul', aldus Van der Meer. Vroeger was het gebruikelijk zulke wapens in zee te dumpen, te begraven of te verbranden. Maar onder het huidige Verdrag Chemische Wapens zijn die methoden strikt verboden. De kans op milieuschade is immers te groot.

Wat nu? De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry wil de wapens graag verschepen. Hij deed Noorwegen onlangs het verzoek om de wapens te ontvangen en te vernietigen. Maar dat land bedankte vriendelijk. "Er ligt simpelweg nog geen uitgestippeld scenario klaar", zegt Van der Meer. "Om de wapens te vernietigen is een ontmantelingsfabriek nodig, maar daar beschikken alleen de Russen en Amerikanen over. In het geval van Noorwegen was een 'mobiele vernietigingsfabriek' nog een optie geweest, maar dat land gaf dan weer aan expertise te missen op dit gebied."

Waarom doen de VS en Rusland het niet zelf? "Dat is speculeren. Ik denk om omdat die landen geen neutrale partij zijn in dit conflict. In tegenstelling tot Noorwegen, dat is een ideaal neutraal land. Bovendien zijn de VS en Rusland zelf nog hard bezig met het ontmantelen van chemische wapens. Ze hebben hun ontmantelingsfabrieken dus zelf nodig."

De chemische wapens van Syrië moeten voor halverwege 2014 vernietigd zijn. Dat vloeit voort uit een door de VS en Rusland opgestelde overeenkomst die de Syrische regering van president Bashar al-Assad behoedde voor Amerikaanse luchtaanvallen. De OPCW in Den Haag is met de uitvoering van de 'chemische ontwapening' van het Syrische regime belast.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden