Vernedering is doel van onthoofdingen

Midden-Oostenkenner Nanninga: 'In de ogen van IS zijn wij medeverantwoordelijk, hulpverlener of niet'

Islamitische Staat (IS) zegt op te komen voor Syriërs en onthoofdt hulpverleners die datzelfde doel nastreven. Na de onthoofding van de Britse hulpverlener Alan Henning staat de 26-jarige Amerikaan Abdul-Rahman Kassig als eerstvolgende slachtoffer op de lijst: bekeerd moslim en hulpverlener van Syrische vluchtelingen.

Abdul-Rahman Kassig, vóór zijn bekering Peter Kassig genaamd, is bang. "Natuurlijk ben ik bang om te sterven, maar het moeilijkste is het niet-weten. Piekeren, hopen en piekeren of ik zou moeten hopen", schreef Kassig in juni in een brief naar zijn ouders. Zij brachten zaterdag een videoboodschap naar buiten waarin zij smeken om zijn vrijlating. Ze benadrukten zijn humanitaire werk en zijn bekering tot de islam.

Kassig werd gevangengenomen in oktober 2013, in Syrië. Sinds 2012 was hij als hulpverlener actief in landen rondom Syrië om vluchtelingen op te vangen en medische assistentie te verlenen. Naast hulpverlener is hij ook Irak-veteraan. In 2007 diende hij vier maanden in het Amerikaanse leger en verliet dat op medische gronden.

Pieter Nanninga, Midden-Oostendeskundige aan de Rijksuniversiteit Groningen, noemt het enerzijds 'opvallend' dat nu ook hulpverleners slachtoffer worden van IS-geweld. Anderzijds ziet Nanninga alle westerlingen als potentieel doelwit. Wel of geen Irak-veteraan, wel of geen hulpverlener, volgens Nanninga maakt dat uiteindelijk weinig uit. "Wij leven in een democratie en kiezen zelf onze leiders. Daarmee zijn wij in de ogen van IS medeverantwoordelijk voor het handelen van onze regimes."

De onthoofdingsvideo van de Brit Alan Henning was korter dan de voorgaande video's die IS publiceerde. Een rechtvaardiging om ook hulpverleners te onthoofden werd niet gegeven. Het onbegrip en de publieke ophef waren groot, in het Verenigd Koninkrijk maar ook in de moslimwereld.

Volgens Nanninga is de theologische basis voor onthoofdingen überhaupt niet erg breed of sterk, om wie het ook gaat. Het wordt volgens hem meer gebruikt als publiek middel, als pr voor de strijd van IS. "Onthoofdingen zijn een vorm van theater, om iedereen te laten zien hoe IS de vijand kan vernederen."

Het is die vernedering die volgens Nanninga centraal staat in de gewelddaden van IS. De vernedering die zij zelf ervaren als moslim willen zij wreken op hun vijanden. Nanninga, gespecialiseerd in djihadisme en mediagebruik, wijst op de oranje pakken die de slachtoffers in de video's dragen. Een verwijzing naar de moslims in de Amerikaanse gevangenis Guantánamo Bay. Het beeld onderstreept daarmee de symbolische betekenis van de onthoofding: wij vernederen jullie net zoals jullie bij ons doen.

Die vernedering gaat vervolgens de hele wereld over. Nanninga ziet het mediagebruik van IS als modern en professioneel. De onthoofdingsvideo's worden strak geproduceerd met camera's vanuit verschillende perspectieven, boven in beeld schittert een logo. De militanten maken ook films over hun strijd die worden aangekondigd met een spannende trailer, en brengen sinds kort een in perfect Engels geschreven glossy uit. "IS is een product van moderne processen", zegt Nanninga. Eerherstel van de glorie van de islam en moslims kan alleen plaatsvinden door actief handelen, meent IS. Het onthoofden van afvallige westerlingen hoort daar bij.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden