Vermeend moet groenfondsen redden

De grote banken slaan alarm. Ruim vier jaar nadat zij hun groenfondsen introduceerden, verliezen beleggers hun interesse en liggen projecten stil. De banken vinden dat Vermeend moet ingrijpen.

De oorzaak voor de problemen ligt in Den Haag, betogen de banken. Vrijwel alle groenfondsen danken hun bestaan aan een belastingmaatregel die in 1995 is ingevoerd. In het nieuwe fiscale stelsel, ontworpen door staatssecretaris Vermeend, komt die regel terug maar dan in een minder aantrekkelijke vorm. Groen beleggen verliest daardoor veel van zijn toch al kleine financiële charme.

Dat de grote banken zich opwinden, geeft aan dat zij groen beleggen serieus zijn gaan nemen. Tien jaar geleden was dat anders: met vriendelijk mededogen keken Postbank, ABN Amro en Rabobank/Robeco naar de oprichting van het Biogrond Beleggingsfonds door de ideële Triodos-bank. Diezelfde bank kwam drie jaar later met het Windfonds, dat investeerde in windenergie. De grote banken schitterden op het groene veld door afwezigheid: daar viel toch niets te verdienen.

Zij maakten pas hun entree toen het toenmalige kabinet besloot om groen beleggen profijtelijker te maken. Wie rente-inkomsten genoot uit groene beleggingen hoefde daarover geen belasting te betalen. Omdat over rente op spaarrekeningen wel belasting verschuldigd is (als die inkomsten tenminste hoger zijn dan 1 000 gulden), werd groen beleggen aantrekkelijker dan sparen. Rabobank, ABN Amro en Postbank kwamen allen met groenfondsen en zagen, deels tot hun eigen verbazing, dat klanten gretig toehapten.

Terwijl milieu-organisaties wat argwanend toekeken bereikten de banken een groot publiek, iets waartoe de kleine Triodos-bank niet in staat was. Inmiddels hebben ABN, Rabo en Postbank alledrie een klein miljard gulden in hun groenfondsen zitten. Zeventig procent van het geld wordt besteed aan projecten waarop de overheid het stempel 'groen' heeft gezet: windmolenparken zijn favoriet, maar ook projecten op het gebied van zonne-energie en biologische landbouw worden met geld uit die fondsen gefinancierd. De initiatiefnemers van die projecten betalen de banken een lagere rente dan gebruikelijk.

De eerste commotie ontstond vorig jaar toen Vermeend de contouren van het nieuwe belastingstelsel bekendmaakte. Voor een fiscaal douceurtje voor groene beleggers was in dat stelsel geen plaats. Toen daar kritiek op kwam, paste Vermeend zijn plan aan: groene beleggers hoefden de nieuwe vermogensrendementsheffing van 1,2 procent niet te betalen.

Dat suste de gemoederen niet: want in het nieuwe stelsel van Vermeend worden inkomsten uit rente en dividend veel minder zwaar belast dan nu. Wie groen belegt, is dus nauwelijks beter af dan degene die gewoon spaart. Vermeend besloot bovendien dat mensen die meer dan een ton in groenfondsen beleggen wel de rendementsheffing moeten betalen. Hij wilde zo voorkomen dat vermogenden de belasting omzeilen door groen te beleggen. Maar het gevolg was dat vermogenden hun geld uit groenfondsen terugtrokken, een verschijnsel waar met name ABN Amro last van zegt te hebben.

De banken wachten nu in spanning af hoe en vooral hoe snel Vermeend zal ingrijpen. Vermeend heeft de Tweede Kamer al toegezegd dat hij iets zal doen. Volgens de banken is haast geboden, want de financiering van nieuwe groenprojecten ligt nu compleet stil. En dat terwijl er, volgens een woordvoerder van de Triodos-bank, op korte terijn een miljard en op langere termijn voor 3,7 miljard gulden aan groene projecten ligt te wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden