Vermaak onder donkere wolken

Oerol barstte dit weekeinde los op Terschelling. Het is de laatste door het Rijk gesubsidieerde editie, maar van crisisstemming is op het eiland weinig te merken.

SEIJE SLAGER

De wind voert het woord, zo luidt het thema van de 31ste editie van Oerol, maar wat zegt de wind precies? Gewoon woeei!, zou je denken, maar als je goed luistert kun je talloze elementen onderscheiden. Genoeg om tachtig Oerolbezoekers bezig te houden tijdens 'Door de Wind', een in één take opgenomen hoorspel waarbij het publiek de geluiden verzorgt.

De storm begint met een regentamboerijn. Een paar andere mensen staan bij grote zwarte plastic bakken, waar ze het water in opklotsen. Flessen beginnen te verschuiven en te rinkelen. Een meisje draait steeds harder aan een windmachine, een soort katrol met een stukje vinylbehang. Donder en bliksem ontbreken niet, en uiteindelijk mag iemand - die heeft de leukste taak - los op een stapel hout: het geluid van een brekende mast.

Van het verhaal, gebaseerd op de legende van 'De Vliegende Hollander', krijgt niet iedereen alles mee, geconcentreerd als men is om op het juiste moment een meeuw of de branding na te doen. Dat gaat lang niet altijd goed: de opnameleider staat af en toe machteloos te gesticuleren, in een poging om iedereen bij de les te houden.

Maar aan het eind heeft iedereen toch wat leuks meegemaakt. Dat is Oerol ten voeten uit. Tien dagen lang verandert het festival de bossen, weides en duinen van Terschelling in podia voor locatietheater. Daarbij is de ervaring zeker zo belangrijk als een technisch perfecte uitvoering, of een tot tranen toe roerende voordracht.

Die ervaring heeft op Oerol vaak iets met de natuur te maken. De twee monologen die de bezoekers in 'Nachtdieren' van Hanneke Paauwe & Co voorgeschoteld krijgen, over spijt en verlangens, zijn niet naar de smaak van alle bezoekers, en je vraagt je ook af of het in een theater overeind zou blijven. Maar om de voorstelling te bereiken moet je eerst een dwaaltocht ondernemen door een nachtelijk bos, dat is versierd met in de bomen gedrapeerde jurken, covers van bouquetromans, een mysterieus spoor van witte plastic laarsjes, rare dieren, en zo nog wat versieringen die je het gevoel geven dat je toch weer iets beleefd hebt.

Sommige theatermakers weten de omgeving ten volle uit te buiten. Toneelgroep Beumer en Drost voert met 'Padvinders' een slapstick voor hopman en akela op, die erg veel effect uit het omliggende bos haalt. Op een gegeven moment hebben ze een blokfluit nodig. Onmiddellijk wordt een boom 'omgehakt', die ook echt suizend naar beneden valt, om er eentje uit te snijden. Flauw? Ja, behoorlijk, maar ook erg leuk.

Soms is het andersom, en doen de elementen juist wat afbreuk aan de voorstelling, zoals bij 'Celebration 3' van Het Nut, waar de wind het woord niet zozeer voert, maar overstemt. Want de wind voert ook een schrikbewind, tijdens het openingsweekeinde. Op een Waddeneiland waait het altijd, maar op zaterdag was het afzien, voor wie van oost naar west probeerde te fietsen. Sommige fietsers zitten uitgeput in de berm.

Oerolgangers zijn er de mensen niet naar om daarover te klagen. Het is waarschijnlijk het dankbaarste en trouwste publiek dat je je kunt wensen. Ze komen in eerste instantie voor het festivalgevoel, niet voor afzonderlijke voorstellingen. Ze dragen comfortabele bruine wandelschoenen, rugzakken en ruimzittende windjacks. Ze brengen hun glazen zelf terug naar de bar en gooien hun afval in de prullenbak. Ze geven keurig richting aan als ze op de fiets een zijweg inslaan.

"Iedereen moet eerst twee uur op die veerboot zitten", zegt cabaretier en zanger André Manuel. Dat maakt je hoofd leeg, en brengt iedereen in een rustiger gemoedstoestand. Manuel stond al vaak op Oerol, dit jaar met zijn Belgische collega Geert Hautekiet. Samen voeren ze een voorstelling op die bestaat uit één lied: 'Het Lied, Opus 1 in G groot voor Opel Kadett en twee zangers'. Twee veertigers bezingen hun midlifecrisis terwijl ze in een autootje op weg zijn naar Johannesburg.

Het publiek op Oerol is rustig, volgens Manuel. "Door de week in juni even een paar dagen vrij nemen, dat is niet iedereen gegeven. Dus je hebt hier een wat ouder publiek. Het is ook heel blank. Ik heb wel eens met het idee rondgelopen om op Oerol een project te doen met jonge Marokkanen. Gewoon er honderd met scooters het eiland opsturen en ze de opdracht geven om wat rotzooi te trappen", lacht hij.

Wie het festival te blank vindt, kan terecht bij 'Bonte Avond van Bodybuilders', waarvoor regisseur Jetse Batelaan kickboxers uit een Rotterdamse sportschool plukte. Hij laat ze droogkomische scènes opvoeren, bij de bakker en de dokter. Het levert vervreemdend en absurdistisch theater op.

Maar bij Manuel voeren bezoekers als milieuadviseur Annemarie van de Vusse en haar vriendin Riekje Kamps de boventoon. Voor de voorstelling halen ze snel zelfgesmeerde boterhammen uit hun boterhamzakjes. Ze zijn al voor de vijfde, nee zevende, nou ja, voor de zoveelste keer uit Amsterdam naar Terschelling gekomen, en vermaken zich opperbest. Gisteravond begonnen ze bij 'Salomé' van het Noord-Nederlands Toneel, waar ze een beetje wind en regen moesten trotseren. "Maar dat hoort erbij", zegt Van de Vusse.

Bij al die tevredenheid zou je bijna vergeten dat het niet allemaal koek en ei is op Terschelling. Het thema van Oerol heeft meestal iets met de elementen te maken, maar misschien dat dit jaar 'Donkere wolken pakken zich samen' wel toepasselijker was geweest. Vanaf volgend jaar moet het festival zich redden zonder rijkssubsidie, en het is de vraag wat er dan van overblijft.

Toch is van crisisstemming nauwelijks iets te merken. Ja, op vrijdag even, als creatief directeur Joop Mulder het even niet kan laten om op te merken dat er dit jaar in ieder geval géén politicus is uitgenodigd voor de officiële opening. Of bij het crisistheater van de Veenfabriek, die in een speciale actiebus de voorstelling 'Ik wil mijn geld terug' opvoeren.

Verder lijkt niemand zich om de toekomst te bekommeren. "Ik heb vaker meegemaakt dat het festival in gevaar was", zegt Van de Vusse. "Maar het heeft zo'n sterke identiteit, het redt zich altijd." Iedereen die je het vraagt lijkt daarvan overtuigd. Ach ja, dat zal dan toch die wind zijn, die alle donkere wolken over blaast.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden