Verlies van Bibi zal voor andere toon zorgen

Maskers van Benjamin Netanyahu (links) en Isaac Herzog (rechts) liggen op de grond na een verkiezingsbijeenkomst in Tel Aviv. Beeld reuters

Ook vandaag zou hij de verkiezingen weer moeiteloos winnen, dacht Benjamin Netanyahu toen hij in december vorig jaar zijn kabinet liet vallen. Maar tegen alle verwachtingen in voert de linkse Arbeiderspartij nu de peilingen aan, met vier zetels voorsprong op 'Bibi's' centrum-rechtse Likud-partij: 25 tegen 21.

Stel dat de Arbeiderspartij, na jaren van marginalisering, inderdaad als grootste eindigt, gaat er dan een andere wind waaien in Israël? Komt er dan eindelijk toenadering tot de Palestijnen?

Isaac Herzog, de voorman van de Arbeiderspartij, heeft het hoe dan ook slim gespeeld. Al vroeg in de campagne sloot hij een lijstverbinding met de centrumpartij Hatnuah (Beweging) van vredesonderhandelaar en voormalig minister van justitie Tzipi Livni. De lijstverbinding, Zionistische Unie geheten, steeg in de peilingen al snel boven Likud uit. Zo werd Herzog plotseling een factor van belang.

Herzog zal het moeilijk krijgen
Maar peilingen zitten er soms naast. En zelfs als ze ditmaal kloppen, wordt Herzog niet automatisch de nieuwe premier. De fletse politicus - zoon van de vroegere Israëlische president Chaim Herzog - zal grote moeite krijgen om een linkse coalitie te vormen, want de Knesset blijft in hoofdzaak rechts-nationalistisch. Zo kan het straks gebeuren dat de winnende Herzog buitenspel komt te staan, waarna de verliezende Netanyahu alsnog een rechtse coalitie in elkaar timmert. Denkbaar is zelfs dat Herzog en Netanyahu elkaar noodgedwongen in de armen vallen en besluiten tot een roulerend premierschap.

Het maakt veel uit welk van deze scenario's uitkomt. Als er weer een rechts Netanyahu-kabinet aantreedt, blijft dit volgens analisten de oude koers van de afgelopen jaren varen: de staat zal in verhoogd tempo een exclusief joods karakter krijgen, de bezetting en de kolonisatie zullen doorgaan, de spanningen met de Palestijnen zullen oplopen en het land zal internationaal verder geïsoleerd raken. De premier zal de veiligheid aanhouden als topprioriteit en blijven benadrukken dat Iran de allergrootste bedreiging vormt.

Als Netanyahu wint zal de staat in verhoogd tempo een exclusief joods karakter krijgen Beeld ap

Onder Herzog ruimte voor nieuw beleid
Onder een centrum-links Herzog-kabinet wordt het een ander verhaal. Er komt dan meer ruimte voor nieuw beleid. Zo zal Herzog iets doen aan de dringendste zorgen van veel Israëliërs: de ingezakte binnenlandse economie en de hoge huizenprijzen. Dat zijn de voornaamste redenen waarom mensen op hem stemmen. Daarnaast zal hij, meer dan Netanyahu, proberen om Israëlische burgers (Joods, Palestijns, Russisch, seculier, orthodox of wat dan ook) met elkaar te verbinden.

Ook in de relatie met de Palestijnen belooft Herzog een ander geluid. Zo heeft hij aangekondigd dat hij weer met Egypte wil samenwerken, om het vastgelopen vredesproces weer op gang te brengen. Toch is het de vraag of hij op dit punt meer zal bereiken dan Netanyahu. In de Israëlische krant Ha'aretz zei Herzog onlangs dat hij de bezetting van de Westelijke Jordaanoever best wil beëindigen, maar alleen als hij het land dankzij een akkoord in goede handen kan achterlaten. Hij wil ook best nederzettingen ontruimen, maar alleen in overleg met de kolonisten. Intenties zijn er dus wel, maar het is onduidelijk of Herzog bereid is om door te pakken als de Palestijnen grote concessies vragen of als de kolonisten dwarsliggen.

De fletse Isaac Herzog zal grote moeite krijgen om een linkse coalitie te vormen Beeld afp

Verandering van toon
Wat onder een links kabinet in ieder geval verandert, verwacht Midden-Oosten-specialist Daniel Levy van de European Council on Foreign Relations, is de toon. Israël zal zich minder provocatief opstellen en beter uitkijken met omstreden strafmaatregelen, zoals de uitbreiding van nederzettingen of het inhouden van Palestijns belastinggeld. Maar, zeggen cynici, een vriendelijker toon alleen helpt de Palestijnen niet vooruit - integendeel, de impasse duurt er alleen maar langer door.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden