Verlies keurmerk, grote overwinning

Stel nu eens dat het concern Sara Lee, ja dat van Douwe Egberts, het kort geding verliest dat is aangespannen tegen de gemeenten Den Helder en Alkmaar, is dat dan goed of slecht voor het fair trade keurmerk Max Havelaar?

Max Havelaar heeft zich geschaard aan de zijde van de beide gemeenten. Die willen via hun aanbestedingsbeleid de ambtenaren aan de eerlijke koffie helpen en hebben tot ergernis van Sara Lee de criteria voor de aanbesteding van koffie en koffieautomaten zodanig geformuleerd, dat Douwe Egberts met het duurzaamheidslabel Utz certified buiten de criteria valt. Mocht de rechter in kort geding besluiten dat de beide gemeenten de ruimte hebben om hun aanbesteding zodanig aan te kleden dat voortaan Max Havelaarkoffie de mokken van de ambtenaren vult, dan krijgt de leverancier met Max Havelaarkoffie er marktaandeel bij. Dat is goed nieuws voor Max Havelaar. Tenminste dat is goed nieuws voor de marketeers van Max Havelaar, maar slecht nieuws voor de ontwikkelingswerkers.

Max Havelaar, in 1988 opgericht door Nico Roozen, heeft nooit als doel gehad een grote speler op de koffiemarkt te worden. Het keurmerk moest als een luis in de pels van de traditionele koffiebranders fungeren en grote spelers dusdanig in de huid prikken dat zij hun ketens zo zouden inrichten dat de kleine boer erop vooruit zou gaan. Anno 2010 zijn veel koffiegiganten druk doende hun ketens te verduurzamen en de koffieboeren profiteren daarvan, zo blijkt uit recent onderzoek van de Nijmeegse hoogleraar Ruerd Ruben. Mocht Sara Lee het geding verliezen, dan kan dat uitgelegd worden als een negatief oordeel over de inspanningen van de grote koffiebrander.

De gemeenten denken momenteel een voortrekkersrol te vervullen door aan te koersen op Max Havelaarkoffie. Dat denken is echter op verouderde inzichten gebaseerd. Sterker nog, de inzichten van de gemeenten staan haaks op de inzet van de rijksoverheid. Deze week nog tekenden de vertegenwoordigers van Nederlandse cacao-verwerkers met ontwikkelingsorganisaties als Oxfam Novib, maar ook keurmerken als Utz Certified, Rainforest Alliance en Max Havelaar, onder regie van minister Verburg een verklaring waarin zij beloven vanaf 2025 alleen nog duurzame cacao te verwerken. Die verklaring geeft nadrukkelijk aan dat de nationale overheid Utz Certified, Rainforest en Max Havelaar gelijkwaardig acht. Het is dan ook nauwelijks te verklaren dat gemeenten, maar ook de provincie Noord-Holland hun aanbestedingsbeleid niet aan die veranderde werkelijkheid hebben aangepast. De enige verklaringen daarvoor zijn een gebrek aan kennis bij de lagere overheden over de veranderingen in de markt en een gebrek aan regie van de rijksoverheid. De rechter moet nu dat gebrek aanzuiveren. Tenzij partijen alsnog, in het belang van de koffieboer, tot een vergelijk komen. En dat is beter dan een vonnis.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden