Verliefde levenspriesters

Priester Jan Peijnenburg leeft al bijna een halve eeuw samen met zijn Threes. Pas vorig jaar leidde dat tot een schorsing door het bisdom Den Bosch. Toch wil Peijnenburg rooms-katholiek blijven. 'Bij ons gelden de wetten van Jezus.'

Threes van Dijck doet de deur open van het rijtjeshuis in Eindhoven. Achter haar is het donker. Een hanglamp met kaarslicht geeft wat schijnsel in de gang. In de woonkamer staat Jan Peijnenburg al klaar, vol kwieke energie. Hij streelt even haar rug. Meteen zegt hij dat ze als 'Jan en Threes' willen worden aangesproken.

Jan Peijnenburg (81) en Threes van Dijck (86) zijn al bijna vijftig jaar samen. In 1965 begonnen ze in Eindhoven een religieuze gemeenschap, een gemengd klooster. Zij woonden bij elkaar, de rest zat elders op kamers. Threes en Jan gingen allebei werken in de Philipsfabriek. Arbeiderspastoraat aan de lopende band. Nadat hun religieuze beweging ontbonden was, zijn ze bij elkaar blijven wonen. Nog altijd werpt Jan Threes verliefde blikken toe.

Jan: "Vanochtend in bed kwamen we, met dit gesprek voor ogen, uit op de essentie. We hebben even lekker bloot tegen elkaar aan gelegen en gesproken over de kerk. En over de essentie van het leven." Hij pauzeert even. "Het benoemen van de ervaring, dat is het leven zelf. Genieten van schoonheid, van verrassingen. God gééft ons niet de realiteit, God ís de realiteit. God geeft geen liefde, hij is liefde. Zo kunnen we de brug slaan naar de religiositeit."

Threes: "Levensreligiositeit".

Jan: "Zo noemen we dat. De taal van het priesterschap zit in het benoemen ervan. Priesterschap vloeit voort uit een oerverbinding met het leven zelf. Dat is levenspriesterschap, in tegenstelling tot het gewijde priesterschap dat de kerk kent. Jezus was een levenspriester. Hij was de volle taal van God."

Threes: "Precies".

Jan: "Benoemen is een priesterlijke werkzaamheid. Daarmee staat het levenspriesterschap los van de kerk."

Wanneer is iemand levenspriester?

Jan: "Levenspriesters gaan zo diep, dat ze de ziel van wat ze tegenkomen kunnen voelen, ervaren en uiten. Een levenspriester kan een coach van een voetbalelftal zijn, of een kunstenaar. Je herkent een priester aan bepaalde kenmerken. Ik herkende meteen het priesterlijke in Threes toen ik haar de eerste keer zag. Rob Mutsaerts, de hulpbisschop van Den Bosch, is voor mij geen priester. Dat heb ik hem ook gezegd. Ik heb moeite met zijn bisschop-zijn omdat hij geen priester is."

Wat is het priesterlijke aan Threes?
Threes: "Ik was als meisje leidster bij de gidsen. Op een dag liep ik de bossen in, het ontroert me nog. Daar heb ik een godservaring gehad. God is ook hier, dacht ik toen. Later kwam ik als maatschappelijk werkster veel in gezinnen waarvan de moeder overspannen was. Daar heb ik veel gezien en veel begrepen."

Jan: "Vertel van Hapert".

Threes: "Op een dag, ik werkte toen in Langstraat, in de Kempen, kreeg ik een vrouw aan de telefoon. Ze wilde me dringend spreken. Op mijn brommertje reed ik naar haar toe. Het was in een goede buurt. Wat ze vertelde zal ik nu niet zeggen, maar haar man deed nare dingen. Ik hield haar arm vast toen ze alles aan me vertelde, zoals ik nu bij jou doe. Op de terugweg moest ik huilen. Eigenlijk was het een biecht, die ik had afgenomen. Toen zei ik tot God dat ik eigenlijk priester had willen worden. Ik ben als directrice gaan werken bij de meisjeslevensschool. Zo heb ik Jan leren kennen. Ik gaf levensvorming, we hielden daarbij gesprekken aan een grote tafel. Daar nodigde ik Jan een keer bij uit."

Jan: "Ik was toen aalmoezenier. En meteen verliefd op jou."

Onhandig, voor een priester.
Jan: "Ik ben mijn hele leven al verliefd geweest. Priester worden wilde ik vanaf mijn achtste, maar ik ging wel steeds met meisjes uit. Als 21-jarige ben ik ingetreden bij kartuizers in Italië, bij Pisa. Na honderd dagen ben ik daar weer weggegaan. Ik heb in die tijd vele korte overwegingen geschreven. Allemaal over de liefde."

Toch ben je priester geworden.
Jan: "Bij mijn priesterwijding lag ik plat op de grond, zoals dat gaat. Als vrouw voel je dan je borsten. Ik voelde mijn ballen. Op dat moment dacht ik dat ik nooit op zo'n manier bovenop een vrouw zou liggen. Het priesterschap heb ik nooit losgelaten, nooit los willen laten, al dacht ik wel veel na over erotiek en seksualiteit. Toen ik op Threes verliefd werd, was ik al priester."

Threes: "Ik zou niet gewild hebben dat je voor mij zou ophouden met het priesterschap. Daarvoor is jouw roeping me te heilig."

Jan: "Na onze ontmoeting was het in een paar dagen bekeken. We zijn samen gevlucht, nou ja, naar België gegaan, waar niemand ons kende. We hebben elkaar in maart ont- moet, in september trouwden we. Niet voor de wet of de kerk, maar voor God. Dat was in 1963."

Threes laat de hanger zien die ze om haar hals draagt: "We hadden geen ringen, maar deze kruisjes laten maken. Kijk, een gewoon kruis..."

Jan: "...met daarop een kruis zoals Leonardo da Vinci een mens tekende. Goddelijke liefde en menselijke liefde op elkaar."

Threes: "In het kapelletje in Boxtel hebben we onze kruisjes op het pateen (een soort plat schaaltje waarop een priester de hostie breekt, red.) gelegd."

Jan: "Kort daarna ging ik naar bisschop Bekkers." (de als verlicht bekendstaande bisschop van Den Bosch, red.)

Threes: "Die dacht natuurlijk: Oh jee, nu gaat Jan ook al uittreden".

Jan: "Hij vroeg of we samen voor hem wilden knielen. Hij heeft ons gezegend. Er zijn in Nederland wel zo'n 2500 priesters geweest die getrouwd waren of een vriendin hadden. Ik denk dat er nog een paar honderd van leven. Het wordt getolereerd, zolang je maar heel keurig doet. Niet over sensualiteit praten, bijvoorbeeld. De realiteit van Gods liefde zit voor mij juist in de lichamelijkheid, in de aardsheid. Dat heeft alles te maken met de incarnatie: God is in een menselijk lichaam bij ons gekomen. Het leven zelf is sacraal. We hebben vanochtend weer heerlijk tegen elkaar aan gelegen. Maar die sensitieve weg is niet toegestaan in de rooms-katholieke kerk."

De bisschop heeft je vorig jaar geschorst als priester. Welke gevolgen heeft dat?
Jan: "We voelden ons vrij, erna. God gaat over het wezen van mijn priesterschap, niet de bisschop. Er is niets veranderd, ook mijn liefde voor Threes niet. Als ik sterf, wil ik kunnen zeggen dat ik geleefd heb in vrijheid, niet als een angsthaas.

"Het is heerlijk en heilzaam om samen priester te zijn. De religieuze emotie zit juist in het vrouwelijke. De vrouw is de voedster van het religieuze. Het is daarom absurd dat juist zij aan de kant is gezet."

Waarom worden jullie niet anglicaans of oud-katholiek? In die kerken kunnen priesters gehuwd zijn.
Jan: "Die uitnodiging hebben we ook wel gekregen. Maar dat doen we niet. We zijn in een andere ruimte terechtgekomen, daar gelden de wetten van de kerk niet meer, alleen de wetten van Jezus."

Threes: "We willen vrij zijn".

Jan: "Ik geloof echt dat er iets gaat veranderen, dat het celibaat wordt losgekoppeld van priesterschap. Denk je niet?"

Website van Jan Peijnenburg: www.1001dagennachtgedachten.nl

Twee conflicten
Priester Jan Peijnenburg (81) is in twee conflicten verwikkeld met de rk kerk. Het bisdom Den Bosch heeft hem geschorst als priester. Dat Peijnenburg samenwoont met een vrouw is niet het ergste, volgens het bisdom. Het is vooral zijn oproep om het verplichte celibaat voor priesters af te schaffen, waarmee hij bisschop Hurkmans en hulpbisschop Mutsaerts van Den Bosch tot actie verleid heeft. Peijnenburg vecht in Rome zijn schorsing aan, bij de Congregatie voor de Clerus. Het andere conflict gaat over geld. Het bisdom heeft als gevolg van de schorsing vanaf juni de maandelijkse toelage van 450 euro ingetrokken, die Peijnenburg ontving als pensioen. Ook hiertegen is hij in beroep gegaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden