Verliefd op een geografisch fort

Het GeoFort opent volgend jaar zijn deuren. Het wordt een museum waar geografisch denken centraal zal staan.

Alsof alles al helemaal af is, zo loopt Willemijn Simon van Leeuwen (38) over het besneeuwde terrein van Fort bij Nieuwe Steeg in Herwijnen. „Hier komt straks het zintuigendoolhof”, wijst ze. „En daar de speurtuin voor de kinderen”, zegt ze een paar stappen verder bij een bunker.

Een maand geleden ontvingen Simon van Leeuwen en haar man Bart Bennis, oprichters van ’living lab’ GeoFort, de Edgar Doncker Prijs en daarmee 150.000 euro. De jury was onder de indruk van ’hun initiatief en van de vindingrijkheid, frisheid en effectiviteit waarmee ze hun plannen voor behoud en exploitatie van een van de mooiste forten van de Nieuwe Hollandse Waterlinie realiseren’.

Het is de bedoeling dat kinderen in het fort vanaf 2011 zelf een schip kunnen navigeren, de brandweer voorzien van de snelste route, nieuwe steden plannen, overstromingen kunnen voorkomen, gebieden in een 3D-omgeving verkennen en op het buitenterrein verborgen schatten opsporen met GPS. Daarvoor zal het monument omgetoverd moeten worden in een GeoFort.

Toen Simon van Leeuwen in 2006 voor het eerst het terrein opstapte, werd ze meteen verliefd. „Je kunt niet in één oogopslag zien wat er achter die heuvels is, dat maakt het heel spannend.” Bennis en Simon van Leeuwen waren destijds nog werkzaam bij de ANWB in Leiden, waar ze met hun passie voor geografie konden werken. „Maar we wilden de Randstad uit, meer tijd voor onze vier kinderen hebben en iets voor onszelf beginnen.”

In drie maanden tijd schreven ze een businessplan voor hun GeoFort, waarmee ze Staatsbosbeheer overtuigden dat zij degenen waren die het fort moesten gaan beheren. „Dat had nog heel wat voeten in de aarde, want we hadden geld nodig. Maar dat geld zou pas komen als we ook echt eigenaar waren. Uiteindelijk heeft Staatsbosbeheer toch voor ons gekozen.” Na dat groene licht ging het echtpaar aan de slag met de plannen. Er is inmiddels vijf miljoen euro van de overheid en zes ton aan sponsorgeld binnen.

Het Fort bij Nieuwe Steeg is gebouwd in 1878. Het bood onderdak aan driehonderd soldaten, die het fort beschermden tegen aanvallen van Duitsers en Fransen. De kazernes zullen worden getransformeerd tot een museum waar geografie centraal staat. „De activiteiten die er straks te beleven zijn, doen denken aan die in het wetenschappelijke museum Nemo in Amsterdam.”

De poepdozen die de soldaten honderd jaar geleden gebruikten, zijn in het fort nog in goede staat. Simon van Leeuwen duwt een zware, grijs geschilderde deur open. „Hier sliepen vroeger twaalf mannen. Straks komt hier een oude stuurhut, waar je kunt navigeren met behulp van de sterren. In de volgende ruimte maken we een moderne stuurhut, waar je kunt navigeren met GPS-apparatuur, zoals het tegenwoordig werkt in de scheepvaart.”

Ruimtelijk kunnen denken is heel belangrijk, volgens de initiatiefnemers van GeoFort. Zeker in crisissituaties. Simon van Leeuwen: „Daarom organiseren we hier ook oefeningen met brandweermannen en burgemeesters. Zij leren navigeren en communiceren, voor de momenten waarop dat het meest nodig is.”

GeoFort wordt opgedeeld in drie delen. Het eerste deel wordt vrij toegankelijk. Passerende fietsers en wandelaars kunnen er terecht voor een kopje koffie, met uitzicht op de Diefdijk. Kinderen kunnen spelen in de speurtuin.

Het tweede deel wordt ingericht als een zakelijk gedeelte, waar zalen gehuurd kunnen worden voor bijvoorbeeld congressen. Voor toegang tot het derde en grootste deel moet een kaartje gekocht worden. Daar is het ’echte museum’, waar zowel binnen als buiten wat te beleven valt.

Om de droom te verwezenlijken, moet nog veel werk worden verzet. Zo worden de loopgraven die eens door het terrein liepen, hersteld om er een ’zintuigendoolhof’ van te maken. „Dan kun je als zalm of als mol naar binnen. Met een blinddoek om probeer je dan de uitgang te vinden op geur of op de tast. Ik kan niet wachten tot het zo ver is.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden