Verleden herleeft voor Yang door kalligrafie

Schriftkunst verplicht vak op scholen. 'Brengt rust en vriendelijkheid.'

Vaak moet ze afzeggen omdat ze te veel huiswerk heeft, maar het liefst komt de 15-jarige Yang Xueliang elke zondagochtend. Dan heeft ze kalligrafieles, in een privéschooltje op de tweede verdieping van een winkelcentrum in Peking. Ze leert hoe ze haar Chinese karakters - geschreven met inkt en penseel - nog wat evenwichtiger maakt, en hoe haar penseelstreken net zo dynamisch worden als die van Wang Xizhi, een beroemde kalligraaf uit de vierde eeuw. "Als ik goed bezig ben, vergeet ik een paar uur alles om me heen," zegt Yang. Ze besloot zich vorige zomer in te schrijven voor de lessen. "Als je de culturele tradities van je eigen land niet eens beheerst, staat het ook zo raar. Ik wil echt goed worden."

Yang is deel van een groeiende groep Chinezen die zich actief bezighoudt met China's traditionele kunst, waarvan de kalligrafie vaak als de basis wordt gezien. De interesse in China's eigen traditie vindt plaats tegen een achtergrond van snelle modernisering. Veel Chinezen vinden hun maatschappij te westers geworden, en ook technologie zoals de smartphone, die schrijven steeds minder nodig maakt, heeft nadelen. "Mensen vergeten hoe ze karakters moeten schrijven, en willen niet dat hun schrift, dat ze erg mooi vinden, verloren gaat," zegt Laura Vermeeren, die aan de Universiteit van Amsterdam onderzoek doet naar de sociale functies van kalligrafie in China.

Ook de overheid vindt het voortbestaan van de kalligrafie belangrijk. Lange tijd veroordeelde de Chinese communistische partij de oude culturele tradities van het land. Die zouden China arm en achterlijk hebben gehouden. Nu presenteert de Partij zich echter graag als de hoeder van China's rijke geschiedenis. Die positie zou een nieuwe bron van legitimiteit kunnen vormen nu de socialistische idealen zijn uitgehold en ook de nadelen van ongeremde economische groei steeds zichtbaarder worden. "China's culturele genen moeten in de hoofden van jongeren worden geplant," zei president Xi Jinping in 2014. En dus is kalligrafie sinds vorig jaar een verplicht vak op Chinese basisscholen. Hoewel het aantal universiteiten waar je het vak kunt leren in de laatste vijftien jaar vertienvoudigde, zorgt de nieuwe regel voor een groot tekort aan bevoegde leraren.

De opleving van de kunsten heeft voor veel Chinezen ook een morele dimensie. Zo zou een goed handschrift wijzen op een goed karakter. Een publieke campagne van de gemeente Peking legt een verband tussen kalligrafie, vriendelijkheid en toewijding aan je werk. Reclamefolders voor cursussen claimen dat de activiteit leidt tot meer rust en concentratievermogen. Voor Guo Hui (34) is dit de reden dat hij aan kalligrafie doet. "Ik heb een slecht handschrift en maak me vaak erg druk. Na het schrijven van een paar honderd karakters voel je je een beter mens worden."

Het mag de overheid best lukken de belangstelling voor kalligrafie verder te stimuleren, zegt lerares Wang Siqi. Uiteindelijk komt de opleving toch vanuit het volk, zegt ze stellig. "Of je nu op het platteland kijkt of in de steden, overal is het populair. Dat komt doordat mensen doorhebben dat ons schrift belangrijk erfgoed is. Niet doordat er nu ondersteunend overheidsbeleid voor is." Ook Vermeeren ziet hoe de belangstelling van onderen komt. Maar de link met vaderlandsliefde wordt wel degelijk gelegd. "Kalligrafie heeft te maken met je Chinees voelen. Dat hoor je altijd."

Voor scholiere Yang betekent de toegenomen belangstelling dat ze opgroeit met het oude China. "Misschien kloppen ze niet altijd, maar de populairste televisieseries gaan allemaal over vroeger. Bijna iedereen om me heen is erin geïnteresseerd. Sommigen in de kleding, anderen in de literatuur, en ik dus in kalligrafie." Yang ziet haar hobby als een manier om deel te nemen aan een verleden dat romantischer is dan het leven nu. Een praktische kant is er ook: "Leraren trekken punten af voor slordig schrijven."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden