Review

Verlangen naar vrijheid tekent 'onderduikerskunst'

De Nederlandse oorlogsmusea roepen bezitters van alledaagse voorwerpen uit de Tweede Wereldoorlog op die te laten zien. Hoe waardevol dat kan zijn, blijkt in het Verzetsmuseum in Amsterdam. Dat werd onlangs vereerd met een stevige collectie schilderijen.

Ze zijn allemaal afkomstig van de nu 76-jarige Eva Schloss, geboren Geiringer en de enige nog levende nazaat van Eric Geiringer. Deze van origine Oostenrijkse ondernemer kwam in 1940 in Amsterdam waar hij zich met zijn gezin - zijn vrouw Frizi, zoon Hein en dochter Eva - in de Rivierenbuurt vestigde. De Geiringers kwamen op het Merwedeplein terecht, waar ze onder meer contacten hebben onderhouden met de familie Frank. Eva Geiringer en Anna Frank moeten elkaar vaag gekend hebben, maar van vriendschap is het niet gekomen.

De schilderijen die Eva Geiringer onlangs aan het Verzetsmuseum heeft geschonken, zijn zowel van haar vader als van haar oudere broer. Eric Geiringer, die in Oostenrijk Erich heette (zijn zoon heette daar Heinz) vernederlandste zijn naam, wat de Duitsers er niet van heeft weerhouden om op de voltallige familie jacht te maken.

Vader en zoon doken al spoedig onder, net als zijn vrouw en dochter, die wel op een ander adres terecht kwamen. Door toeval werd de complete familie in 1944 verraden, waarna transport naar Auschwitz wachtte. Vader en zoon zijn daar omgebracht, dochter Eva en haar moeder Frizi overleefden de verschrikkingen van het kamp. Frizi trouwde na de Tweede Wereldoorlog met Otto Frank, zodat dochter Eva hem haar stiefvader kon noemen.

Ergens in die naoorlogse jaren moet Eva, die tegenwoordig als Eva Schloss in Engeland woont, zijn teruggekeerd naar het onderduikadres van haar vader en broer in Soest. Ze diepte daar nog allerlei persoonlijke bezittingen op die haar twee familieleden hadden achtergelaten. Bij hun spullen, waaronder een grote collectie schilderijen, schetsen en tekeningen was ook een briefje met het tekstje 'Eigendom van Eric en Hein Geiringer uit Amsterdam die ondergedoken zijn en de spullen na de oorlog ophalen'.

Vanuit de wens dat de schilderijen een permanente plek in Amsterdam zouden krijgen, heeft Eva Schloss de werken aan het Verzetsmuseum aan de Plantage Kerklaan geschonken, samen met het aangrijpende briefje.

Eric Geiringer had voor zijn komst in Amsterdam nooit eerder kwasten en penselen aangeraakt, in tegenstelling tot zijn getalenteerde tienerzoon die al druk met de kunsten in de weer was. Als onderduiker voelde hij zich sterk geremd in zijn talenten. Dat blijkt uit tal van voorstellingen waarin hij zijn verlangen naar vrijheid uitdrukte.

Vader Eric Geiringer daarentegen werd door sombere gedachten gekweld. Hij schilderde zonder enige scholing portretten, van zijn vrouw maar ook bijvoorbeeld van een monnik die in zijn cel leeft. Daarnaast heeft hij nogal pessimistisch getinte stillevens opgezet. Aan de hand van de tekeningen en schetsen kun je van beide Geiringers zeggen dat ze tijdens hun onderduiktijd behoorlijk vaardig leerden te werken. Dat zorgt er mede voor dat deze relicten een waardevolle indruk geven van het leven onder bijzondere omstandigheden in oorlogstijd. En dat is precies wat de oorlogsmusea willen bereiken met het bijeenbrengen van deze objecten. De kunst van vader en zoon Geiringer is nu al, zij het gedeeltelijk, in het Verzetsmuseum te zien. Eind van het jaar wordt ze gepresenteerd op een overzichtsexpositie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden