Verlagen van status

Verlies AAA kan 4 miljard per jaar kosten

Kredietbeoordelaar Fitch spreekt waarschuwende woorden over Nederland. Als de staatsschuld blijft stijgen in het tempo waarin dat nu gebeurt, kan een verlaging van de veiligste AAA-status die Nederland nu geniet aan de orde zijn. Drie vragen over de mogelijke afwaardering.

Hoe dicht zitten we bij een afwaardering?
Als er al sprake is van een verlaging, zal die zeker nog enkele maanden op zich laten wachten. De uitspraken van Fitch, bij monde van de verantwoordelijke beoordelaar voor Nederland Chris Pryce, waren nog geen officiële waarschuwing, maar werden gedaan tegenover de Britse krant Daily Telegraph. Pas in juni komt het team dat over de kredietbeoordeling gaat weer officieel bij elkaar. Als Fitch dan concludeert dat het nog altijd niet de goede kant op gaat met de staatsschuld, de economische ontwikkeling en bijvoorbeeld de huizenmarkt, dan volgt waarschijnlijk eerst een verlaging van het vooruitzicht dat altijd bij een beoordeling wordt gegeven. Het huidige 'stabiele' vooruitzicht kan dan aangepast worden naar 'negatief', wat zoveel inhoudt dat bij weer een volgende beoordeling de AAA-status verlaagd kan worden.

Maar we waren toch juist een van de stevige, stabiele landen in Europa?
Nederland is een van de vier Europese landen met de hoogste (AAA) status, naast Duitsland, Finland en Luxemburg. Met die landen zijn er echter behoorlijke verschillen. Hoewel de staatsschuld met 69 procent van het nationale inkomen nog meevalt, komt de overheid momenteel jaarlijks 4,6 procent van het nationale inkomen tekort om alle uitgaven te bekostigen. Met andere woorden, de staatsschuld stijgt bij ons snel, terwijl die in de andere drie landen stabiel is of zelfs daalt. De onderhandelende partijen in het Catshuis proberen daarom nu voor rond de 15 miljard euro aan jaarlijkse bezuinigingen te vinden, zodat de schuld niet zo snel oploopt.

Daarnaast spelen er een aantal specifieke problemen in Nederland. Zo is de schuld van consumenten een van de hoogste in Europa, vooral door zeer hoge hypotheken. Die hypotheken zijn bovendien hoog in relatie tot de waarde van de huizen. In een tijd waarin de huizenprijzen dalen, is dat een zeer ongezonde situatie. Bij Fitch leeft de vrees dat de huidige recessie en de dalende huizenprijzen elkaar versterken, waardoor er weinig zicht is op economische groei en meer werkgelegenheid. Tegelijkertijd kunnen steeds meer mensen in de schuldenproblemen komen.

Maakt het nu zoveel uit of er een AAA- of een AA-stempel op ons land staat?
Dat valt te bezien. Veel landen zijn al afgewaardeerd, bijvoorbeeld Frankrijk en de Verenigde Staten, dus ten opzichte van deze landen verandert de positie niet direct. Maar het kan wel effect hebben op de rente die Nederland betaalt over de staatsschuld. President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank schatte onlangs in dat daar zo 1 procentpunt bij kan komen - en dat is fors als je bedenkt dat er nu tegen 2,3 procent geleend kan worden. Nu al geeft de Staat jaarlijks ruim 10 miljard euro (4 miljard per procent) uit aan rente op staatsleningen, en dat loopt op. Een flink hogere rente zorgt ervoor dat we minder kunnen uitgeven aan zorg, onderwijs of andere zaken die we zouden willen.

Nederland dreigt, al duurt 't nog even

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden