Column

Verkrachting als wapen verdwijnt heus niet vanzelf

Een krant in Nigeria over de ontvoering van twintig vrouwen door Boko Haram. Beeld reuters

De laatste tijd wrijf ik me regelmatig de ogen uit. Van verbazing, welteverstaan. Want ik kan me vergissen, maar volgens mij heeft het thema nog nooit zo in de belangstelling gestaan als nu. Gebeurtenissen die voorheen nauwelijks het nieuws wisten te bereiken, doen dat plotseling wel. En brengen ook nog eens alom verontwaardiging teweeg.

Eerst waren daar de cijfers van het European Agency for Fundamental Rights: een derde van de vrouwen in Europa zou op enig moment in hun leven slachtoffer zijn geweest van (seksueel) geweld. Toen zorgde de ontvoering door Boko Haram van honderden schoolmeisjes in Nigeria voor een internationale woedegolf. Niet veel later trok de verkrachting van twee meisjes in India - die na gedane zaken aan een boom werden opgehangen - wereldwijd de aandacht.

En afgelopen weekend waren het groepsaanrandingen te Caïro die zowaar naar buiten kwamen. "Seksueel geweld", schreef het liberale avondblad losjes, "is een oud zeer in Egypte." Om eraan toe te voegen: "Maar er is hoop dat het probleem wordt aangepakt."

Verveeld
Nee, vooralsnog reken ik me niet rijk. Het zou zomaar kunnen dat deze hartverwarmende belangstelling voor het geweld tegen vrouwen zomaar weer overwaait. De publieke opinie raakt nu eenmaal snel verveeld. Veelzeggend: een nieuwe ontvoering van zo'n twintig Nigeriaanse vrouwen, vandaag precies een week geleden, haalde de meeste kranten niet. Terwijl hun lot vermoedelijk even onverkwikkelijk is als dat van de meisjes die in april door Boko Haram werden weggeroofd.

En toch, en toch lijkt er iets te schuiven. Neem de internationale conferentie over 'seksueel geweld in conflictgebieden' die zich op dit moment in Londen afspeelt - een initiatief van actrice en VN-ambassadeur Angelina Jolie en de Britse minister van buitenlandse zaken William Hague. Het fiere motto luidt: #TimeToAct. Honderddertien regeringen zijn vertegenwoordigd, waaronder die van Bosnië, de Democratische Republiek Congo en Somalië - landen met nogal een reputatie op dit vlak. Het is, begrijp ik, 'de grootste top ooit' rond het vraagstuk.

Holle retoriek
Heel goed, natuurlijk. Sinds mensenheugenis wordt er immers ten tijde van oorlog op los verkracht, terwijl de daders zelden of nooit voor bestraffing hoeven te vrezen. Achterliggende gedachte: niks aan te doen, seksueel geweld hoort er nu eenmaal bij. Pas diep in de jaren negentig, na de massale verkrachtingen in Joegoslavië, groeide het besef dat het een apart misdrijf betreft dat aparte vervolging verdient. In een vorig leven interviewde ik ooit een rechter bij het Joegoslavië-tribunaal die zich daar sterk voor maakte. "Straffeloosheid", zei zij, "is een deken die alles bedekt."

De topconferentie in Londen zal zich buigen over een internationaal protocol 'voor documentatie en onderzoek van seksueel geweld in conflictsituaties', opdat het misdrijf voortaan met meer succes kan worden vervolgd. Maar, schreef de Britse ambassadeur dinsdag op deze pagina's, dat is niet genoeg. "Elke familie en elke gemeenschap", aldus Geoffrey Adams, "moet zich inzetten om de cultuur te veranderen die slachtoffers van seksueel geweld stigmatiseert en dient deze misdaden krachtig en unaniem te verwerpen."

's Mans retoriek klinkt wellicht wat hol. Het maakt zijn boodschap niet minder behartigenswaardig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden