Verkrachter wordt superheld in Zweden

Zweden is een van de vrouwvriendelijkste naties ter wereld. Het land telt, na Rwanda, het grootste aantal vrouwelijke parlementsleden, gelijke rechten zijn vanaf de jaren zeventig in wetgeving verankerd en in 1999 stelde Zweden als eerste land bezoek aan prostituees strafbaar. Veel documentaires over vrouwenrechten komen uit Zweden. Van de week waren er twee op België te zien. Eén over het lot van twee Afghaanse zussen die als kindbruidjes werden verkocht en één over een verkrachter die een held werd op Facebook. De tweede documentaire schokte nog meer dan de eerste, juist omdat de held en zijn bejubelaars Zweden zijn.

'Twee keer slachtoffer' gaat over Oskar, een 15-jarige scholier uit het plaatsje Bjåsta, goed uitziend en geliefd bij de meisjes. Op een kwade dag verkracht hij medeleerling Linnea (14) op het toilet. "Ik ging op haar handen zitten, zodat ze niet kon ontsnappen", bekent hij aan de politie. "Daarna heb ik haar gedwongen tot orale seks. Ik spoot het sperma in haar gezicht." Precies hetzelfde verhaal vertelt Linnea. Ze zou de dader vijf of zes keer hebben gesmeekt te stoppen. De rechter veroordeelt Oskar en hij moet tevens zijn school verlaten. Zaak gesloten zou je denken, tijd om Linnea te troosten. Maar het tegenovergestelde gebeurt. Op het Zweedse internet komt een virulente haatcampagne op gang tegen het slachtoffer. 'Verdomde kuthoer', schrijft de een. 'Ze moet maar eens echt verkracht worden', vindt de ander, 'Verbranden die slet, maar eerst in stukken hakken en nagels uittrekken', schreeuwt een derde.

Oskars moeder begint een Facebook-campagne en zijn broer een blog om de dader te rehabiliteren. Binnen de kortste keren zijn tweeduizend handtekeningen verzameld. Maar daar blijft het niet bij. Linnea voelt zich zo bedreigd dat ze een andere school moet zoeken, een internaat in Stockholm, vijfhonderd kilometer van huis. Ondertussen woont Oskar een kerkdienst bij om de laatste schooldag te vieren. Hij wordt met open armen ontvangen, omhelsd en toegejuicht. Zijn moeder zet de beelden op internet. Na de kerkdienst verkracht Oskar in een kleedkamer bij het strand een tweede slachtoffer: Jennifer. Ook daarvoor wordt hij veroordeeld.

Linnea komt, als was zíj de dader, alleen onherkenbaar in beeld. Ze vertelt over haar pijn en eenzaamheid. "Zelfs de mensen die ik vertrouwde, blijken eikels. Ze zijn overgelopen naar Oskar. Dat verraad is nog erger dan de verkrachting zelf." De reportage werd bekroond met de prestigieuze Prix Europa. Toch laat 'Twee keer slachtoffer' een belangrijke vraag onbeantwoord. Hoe is de orgie aan internet-geweld te verklaren? Gaat het om gefrustreerde mannen die Linnea gebruiken om hun rancuneuze woede op 'vrouwenparadijs' Zweden bot te vieren? Of zit het ressentiment dieper en heeft het te maken met, zoals Nietzsche het formuleerde, de neiging van de mens om sinds 'de dood van God' de grond van zijn ongenoegen niet in zichzelf, in zijn eigen tekortkomingen te zoeken, maar in de buitenwereld? Een buitenwereld die daarom wraak verdient? En wat is daarvoor een betere plaats dan internet, waar je onder willekeurig welke schuilnaam als een zelfbenoemde god kunt razen en tieren?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden