Verkracht in Kenia: schande voor de familie

Gisteren begon in Kenia een oefening van Britse militairen, zoals er de afgelopen 30 jaar geregeld oefeningen zijn geweest. Nu zijn er echter zware protesten. Meer dan 650 Keniaanse vrouwen beschuldigen Britse soldaten van verkrachting.

LEKIJI - Alima Isa staart naar het kabbelende water van het Ngarengiro riviertje. Rondom strekt het gele savanne landschap zich uit. Voor de 27-jarige vrouw van de Borana-nomadenstam is het een plek des onheils. ,,Een paar meter hier vandaan ben ik verkracht. Sindsdien word ik niet ongesteld en kan ik geen kinderen meer krijgen. Bij ons is dat een schande.''

In 1999 ging ze met zes vriendinnen langs de Ngarengiro hout sprokkelen om op te koken. Na enige tijd sprong een groep Britse militairen van het Gurka-regiment over de keien in het stroompje naar de oever waar de vrouwen waren. ,,Ze omsingelden ons. Drie van hen grepen mij. Ik probeerde me te verzetten maar het hielp niet. Ze namen me om beurten. Ik hoorde mijn vriendinnen gillen terwijl ook zij werden verkracht'', herinnert Alima Isa zich.

De zeven analfabete vrouwen vroegen de clan-oudsten te helpen aangifte te doen. Daarna hoorden ze niets meer. Een jaar later werd op dezelfde plaats Eunice Holgeti van de Turkana-stam verkracht. ,,Ik was niet snel genoeg. Vier soldaten verkrachtten mij. Ze kregen zelfs onderling ruzie wie er aan de beurt was.'' Opnieuw togen clan-oudsten naar het politiebureau maar ook de Turkana-vrouw hoorde nooit meer iets.

Nomadengemeenschappen ervaren verkrachtingen als een schande voor een hele familie, zeker als de dader van een andere bevolkingsgroep of een ander ras is. ,,Mijn man tolereert me in de kraal maar verder wil hij niets met me te maken hebben. Mijn kinderen worden er steeds aan herinnerd dat ik schande over de familie bracht'', zegt Eunice Holgeti.

De 650 vrouwen behoren tot de diverse herdersvolken die in het noorden van Kenia leven. Bevolkingsgroepen met strikte tradities. ,,Ik probeer mijn mensen ervan te overtuigen dat de vrouwen tot seks werden gedwongen en er niets aan konden doen'', zegt Stephen ole Putunoi, een Masai-chief die ook enkele malen aangifte deed voor verkrachtingsslachtoffers.

Ole Putunoi kon weinig anders dan de politie vragen hoe de zaken ervoor stonden. ,,Ze zeiden steeds dat de klachten in behandeling waren. Ik vermoed dat de Keniaanse autoriteiten niets deden omdat ze de goede betrekkingen met Groot-Brittannië niet willen schaden. Misschien vertrouwden ze de vrouwen niet, want het is moeilijk te geloven dat mensen uit een ontwikkeld land dit doen.''

De verhalen over de verkrachtingen drongen niet door tot de rest van Kenia. Het noorden wordt als achterlijk beschouwd. ,,We gaan naar Kenia'', zeggen tot de dag van vandaag de herders uit het noorden als ze naar de hoofdstad Nairobi gaan omdat ze nog altijd het gevoel hebben er niet bij te horen.

De verkrachtingskwestie kwam pas vorig jaar aan het rollen, tijdens onderzoek naar onontplofte ammunitie van het Britse leger. Jeugdige en volwassen herders raakten verminkt of werden gedood na Briste oefeningen.

De Britse advocaat Martyn Day zag kans het Britse ministerie van defensie tot een compensatieregeling te dwingen. Zo'n zeven miljoen euro werd uitgekeerd.

,,Toen we met die ammunitiezaak bezig waren, kwamen enkele vrouwen naar ons toe. De pijn van vooral de mannen van hun gemeenschap werd verzacht, maar voor hen was geen aandacht. Wij hebben toen contact opgenomen met Martyn Day'', vertelt Simon ole Kaparo van Impact, een lokale organisatie voor nomadenvraagstukken.

De Britse advocaat ging op onderzoek uit. Tot ieders verbazing meldden zich steeds meer vrouwen met verkrachtingsverhalen. Simon ole Kaparo: ,,Veertig procent heeft naar mijn idee keiharde bewijzen. Zo'n dertig vrouwen hebben een kind van gemengd ras gekregen na de verkrachting. En in politie- en ziekenhuisarchieven vonden we registraties van aangiften en medische onderzoeken.'' De jonge Masai-man laat een stapel kopieën zien van politie- en ziekenhuisrapporten en foto's van halfzwarte, half blanke kinderen.

Hij realiseert zich dat in een land waar meer dan de helft van de bevolking moet rondkomen van een euro per dag, een mogelijke financiële regeling ook niet-slachtoffers trekt. ,,We proberen het kaf van het koren te scheiden. Maar het recht moet zijn loop hebben. Geld maakt niet alles goed maar helpt wel deze vaak geïsoleerde vrouwen in ieder geval weer enige status te verlenen.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden