Verknipte en verstripte gedichten zijn de trots van de stripdagen in Haarlem.

In welke bochten moet een striptekenaar zich wringen om een gedicht overeind te houden? Hoe heilig zijn de woorden van de dichter? En moet je als tekenaar wel zo dicht op de huid van het gedicht zitten of juist de schaar ruimhartig hanteren en met een geheel eigen scenario komen? Het zijn vragen die opdoemden toen ter gelegenheid van de Haarlemse Stripdagen 2006 45 dichters, scenaristen, striptekenaars en beeldende kunstenaars van naam en faam de schaar zetten in eigen en elkaars werk.

’Verknipt en Verstript, de Avonturen van Zaagje’ is dit jaar dé trots van Stripdagen-directeur en organisator Joost Pollmann. ,,Het is een unieke uitgave, die tachtig bladzijden verknipt en verstript. Heel intensief en experimenteel, met collages en technische hoogstandjes.” Leo Vroman, de in New York wonende dichter, tekende na decennia weer een strip waarin hijzelf de hoofdrol speelt en zijn echtgenote en dichter Georgine Sanders tekende de levenslange relatie van haar man met grote en kleine dieren.

Er zijn meer bijzondere prestaties in ’Verknipt en Verstript’ te vinden. Pam Emmerik bewerkte ’Four Quartets’, het meesterwerk van de Brit T. S. Eliot. Ramon Verberne verstripte twee gedichten tot één pagina: een nieuw kapiteinsvers van George Moormann en een speciaal geschreven gedicht van de vorig jaar overleden Marten Toonder. Th. van Os leverde ’stripgedichten’; naast een gedetailleerd scenario zijn dat gedichten waarin letterlijk wordt ’gestript’. Het is de striptease van het uit- en aankleden, dat laatste met een boerka.

Joost Swarte tekende de omslag van Verknipt en Verstript; Kuifje heeft zich daarin vermomd als Zaag. Swarte levert ook een inhoudelijke bijdrage, een naar Hergé en een van Hergé: Kuifje in Rotterdam en Kuifje in Nederland. Hij tovert te voorschijn wat er niet stond in de hap uit de tekening op de achterflap van oude Kuifjes, die gebruikt werden voor colofon en bestelgegevens. Beeldend kunstenaar Luuk Wilmering heeft met een heel klein en scherp schaartje een totaal nieuw avontuur van Kuifje geknipt. In ’Bij de baard van de profeet’ pleegt de stripfiguur een zelfmoordaanslag.

De Stripdagen Haarlem, die dit pinksterweekend voor de achtste keer worden gehouden hebben twee speciale thema’s: educatie en Scandinavië. Tijdens de vorige Stripdagen, in 2004, ging een programma strips en onderwijs van start. En nu komt het thema op verschillende manieren terug. Pollmann: ,,Op de website van beeldverhaal.nl hebben we al 150.000 bezoekers gehad. Er wordt met strips in de klas gewerkt en we hebben lesmateriaal ontwikkeld. Beeldcultuur is belangrijk voor jongeren. In het vmbo kun je veel beter communiceren als je leerstof met beeld hebt.” Stichting Beeldverhaal heeft een speciale les voor basisscholieren gemaakt over techniek onder de titel Krachtpatsers.

Onder educatie valt zeker ook de nieuwe manifestatie in Museum Het Dolhuys, met de persoonlijke beeldverhalen van tekenaars en hun omgang met gekte. Er zijn naast het interactieve stripboek Waanzinnige Strips animaties, exposities en graffiti. De bezoekers worden geprikkeld om na te denken over de schimmige grens tussen gek en normaal om zo de stereotiepe beeldvorming ter discussie te stellen. Het project is aantrekkelijk voor jongere doelgroepen en is dan ook de voorloper van verschillende activiteiten waarin kinderen en psychiatrie centraal staan.

In een van de onderdelen worden striphelden op de divan van de psychiater gelegd. Waarom krijgt Donald Duck steeds woedeaanvallen? En waarom rijdt Lucky Luke aan het einde van het verhaal altijd weg? Hoe zit het met de scheldpartijen van kapitein Haddock? Psycholoog en strippoloog Jaap van Ginneken bekijkt de zonderlinge trekjes van de stripfiguren en legt verband met de psychische conflicten van hun schepper.

De traditie van de Stripdagen Haarlem wil dat er ook aandacht is voor buitenlandse stripculturen. Pollmann: ,,Dit keer is het Scandinavië en met name Finland. Het is hoogwaardig van kwaliteit. De Finse stripscene onderscheidt zich van de rest door zijn poëtische gehalte. Het is kwetsbaar getekend. De tekenaars geven ieder op hun manier weer wat anderen in gedichten doen.” Pollmann is vooral gecharmeerd van Jii Roikonen en zijn creatie Jasso. ,,Het is lichtvoetig en grafisch sterk. Hij lijkt op Spongebob, maar dan meer voor volwassenen.” Jasso is vooral ook bij de jeugd van Finland heel populair.

De Scandinavische stripscene komt aan bod op twee verscheidene tentoonstellingen: Sarjakuva (Fins voor strip) en Nordics. Naast Jasso biedt Sarjakuva onderdak aan Viivi en Wagner, twee figuurtjes die in tal van Finse kranten zijn te vinden, ’Moomen’ van de aartsvader van de Finse strip Tove Jansson en werk van de alternatieve kunstenaars Jenni Rope en Marko Turunen. Bij Nordics zijn tekenaars uit Noorwegen, Zweden en Denemarken te zien.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden