Verkiezingsstrijd in Nigeria is venijnig

Verkiezingsposter van de regerend president van Nigeria. Beeld epa
Verkiezingsposter van de regerend president van Nigeria.Beeld epa

De timing kon niet beter. Een dag voor de presidentsverkiezingen meldt het Nigeriaanse leger dat het hoofdkwartier van terreurorganisatie Boko Haram is ingenomen. Het gaat om de noordoostelijke plaats Gwoza die door Boko Haram-leider Abubakar Shekau in augustus werd uitgeroepen tot hoofdstad van zijn kalifaat. De terreurbeweging, die onlangs trouw zwoer aan Islamitische Staat, is nu verdreven uit alle drie staten in het noordoosten van Nigeria waar ze zich had gevestigd. Aldus het leger.

Voor wie zich buiten het afgelegen noordoosten bevindt, is dit bericht van de strijdkrachten moeilijk te verifiëren. De scepsis is in ieder geval groot; een militair succes tegen Boko Haram zou de Nigeriaanse president Goodluck Jonathan (57) van regeringspartij PDP nu wel heel goed uitkomen.

Zijn tegenstander, Muhammadu Buhari (72) van oppositiecoalitie APC, maakt op dit moment ongeveer evenveel kans op winst. Het is voor het eerst dat de oppositie er zo goed voor staat. De PDP heeft sinds 1999 alle verkiezingen gewonnen.

Uitgesteld
Dus is het immense veiligheidsprobleem in het noorden van Nigeria, een belangrijk verkiezingspunt waar Jonathan tijdens zijn eerste ambtsperiode vooral op blunderde, nu zijn paradepaardje. Hij moest ook wel.

De verkiezingen, aanvankelijk gepland op 14 februari, zijn speciaal voor de strijd tegen terreur uitgesteld tot vandaag. Officieel op verzoek van het leger. Dat had, vanwege een plotseling aangekondigd offensief tegen Boko Haram, alle mankracht nodig voor het gevecht tegen Boko Haram. En kon daarom geen veiligheid garanderen bij de stembureaus. Een slimme zet van Jonathan, want zijn concurrent Buhari genoot, als voormalig leider uit de periode van militaire dictatuur, op het punt van veiligheid tot dusver meer vertrouwen.

Onder Jonathan werd Boko Haram steeds bloeddorstiger. Volgens de Nigeria Social Violence Dataset heeft geweld van Boko Haram sinds de hergroepering van de organisatie in 2009 aan naar schatting 11.000 mensen het leven gekost.

In dat jaar werd de vermoorde ex-leider Mohammed Yusuf vervangen door Abubakar Shekau, onder wiens leiding Boko Haram de grootste 'successen' boekte. In de eerste drie maanden van dit jaar zijn er volgens Human Rights Watch al 1000 doden gevallen door Boko Haram. Deze week zou de groep opnieuw honderden vrouwen en kinderen hebben ontvoerd. Het leger ontkent.

Chaos
Dat zal niet het enige hoofdpijndossier worden van de nieuwe leider. Ook in de zuidelijk Nigerdelta kan het na jaren relatieve rust weer gaan rommelen. Militanten daar - die bekendstonden om ontvoeringen van werknemers uit de olie-industrie - hebben gedreigd chaos te creëren als Jonathan niet wordt herkozen. Velen hebben geprofiteerd, of hopen te profiteren, van amnestieregelingen.

Er gaan geruchten dat Jonathan het gebied met wapens heeft laten overspoelen. Een strijd op twee fronten zal zelfs voor legerman Buhari ondoenlijk zijn. Om het allemaal nog ingewikkelder te maken, heeft zijn achterban gedreigd een 'parallelle regering' te vormen als de regerende partij de verkiezingen manipuleert.

Zo'n opstand in de Delta zou voor beide kandidaten funest zijn. Daar wordt Nigeria's ruwe olie gewonnen, de ruggegraat van de economie. Een economie waar het al slecht mee gaat. Door de wereldwijde daling van de olieprijs is de naira gedevalueerd en komen er veel minder buitenlandse valuta binnen om geraffineerde olie te importeren. In Nigeria zijn er nauwelijks raffinaderijen. Overal in het land staan daarom lange rijen bij de benzinepomp en klagen mensen over de gestegen prijzen.

Corruptie
Er staat meer op het spel in Afrika's grootste democratie (173 miljoen inwoners). Buhari hamert op de strijd tegen corruptie, volgens velen dé oorzaak van alle problemen in het land. Want zonder corruptie zou er een betere verdeling van de welvaart zijn, en dus ook minder reden tot criminaliteit of rebellie. Op dat dossier is Buhari's reputatie brandschoon, terwijl Jonathan de voormalig president van de centrale bank ontsloeg nadat deze een fraudezaak van 20 miljard dollar bij het nationale petroleumbedrijf aan het licht bracht.

Hoewel Buhari niet in de snoeppot graaide, scoort hij slecht op mensenrechten. Zo slecht dat het Amsterdamse advocatenkantoor Prakken d'Oliviera vraagt om zijn vervolging bij het Internationaal Strafhof in Den Haag wegens betrokkenheid bij het verkiezingsgeweld van 2011, toen er in het noorden minstens 800 doden vielen. Ook bestaat de angst dat Buhari een islamiseringsagenda heeft. Hij was voorstander van de gedeeltelijke invoering van shariawetten in de noordelijke deelstaten. Regeringspartij PDP waarschuwt vrouwen dat ze 'al hun rechten kwijtraken' als Buhari wint.

De verkiezingsstrijd is venijnig. Politicologen hebben het bezorgd over 'haatspraak'. Maar de verhitte strijd om het hoogste ambt leidt vandaag misschien ook wel tot de hoogste opkomst ooit. Volgens de Nigeriaanse kiescommissie zegt maar liefst 78 procent van de Nigeriaanse kiesgerechtigden, ondanks eventueel geweld, te zullen gaan stemmen. Tot maandag zullen de grenzen gesloten zijn en president Jonathan roept de burgers op de vrede te bewaren. "Politieke ambitie is geen excuus voor geweld of bloedvergieten", zei hij plechtig.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden