Kandidaat Bernie Sanders zondag op een campagnebijeenkomst. Sanders heeft goede papieren om in Iowa te winnen.

Presidentsverkiezingen VS

Verkiezingen in de VS: in Iowa slijpen de Democraten hun messen

Kandidaat Bernie Sanders zondag op een campagnebijeenkomst. Sanders heeft goede papieren om in Iowa te winnen.Beeld AFP

Neemt een socialist de voorsprong in de race om Donald Trump uit te dagen? Of deelt een ex-vicepresident de eerste klap uit?

In de staat Iowa komen maandag de eerste echte punten op het presidentiële scorebord in de Verenigde Staten. In caucuses, stemvergaderingen, zullen Democratische kiezers hun favoriete kandidaten aanwijzen.

De dunbevolkte staat in het Middenwesten stuurt maar een bescheiden aantal afgevaardigden naar de nationale Democratische conventie, die de kandidaat kiest. Maar omdat Iowa traditioneel als eerste aan de beurt is, wordt aan winst in die staat, en in de kort daarna stemmende staten New Hampshire, South Carolina en Nevada, veel waarde gehecht.

Volgens recente peilingen heeft Bernie Sanders, senator uit Vermont, in Iowa de beste papieren. Dat maakt veel vooraanstaande Democraten nerveus. In landelijke peilingen waarin wordt gevraagd naar de uiteindelijke tweestrijd in november, wint Sanders het van Trump: 49 ­tegen 45 procent, maar doet Joe Biden het net iets beter: 50 tegen 45 ­procent. En dan moet de grote stroom tv-spots waarin Sanders wordt aangevallen op het door hem beleden ‘democratisch socialisme’ nog komen.

Tegenwerking voor Sanders

Er zijn tekenen dat Sanders, net als vier jaar geleden, toen hij de grote concurrent was van Hillary Clinton, door invloedrijke groepen en personen zal worden tegengewerkt. Een belangrijke vakbond in Iowa, die hem in 2016 nog steunde, heeft zich nu uitgesproken voor Biden. 

En de website Politico wist te melden dat in het Democratische partijbestuur wordt gesproken over het vergroten van de macht van ‘super-afgevaardigden’. Dat zijn lokale partijleiders en verkozen volksvertegenwoordigers die in de landelijke conventie mogen stemmen op wie ze willen. De rol van die super-afgevaardigden is om ervaring en deskundigheid bij te dragen bij de selectie van de genomineerde.

Vier jaar geleden was er onder de super-afgevaardigden vooral steun voor Hillary Clinton. Dat gaf toen niet de doorslag, maar aanhangers van Sanders klaagden er wel over. Voor dit jaar is daarom afgesproken dat de partijbonzen in de conventie bij de eerste stemronde niet mee mogen doen, zodat een kandidaat die de meerderheid van de gekozen afgevaardigden in de wacht sleept, gegarandeerd de nominatie krijgt. Gebeurt dat niet, dan mogen de super-afgevaardigden hun invloed laten gelden.

Tweede keus

In tegenstelling tot bij voorverkiezingen vullen kiezers bij stemvergaderingen zoals die in Iowa geen stembiljet in om de kandidaat van hun partij aan te wijzen, maar komen ze bijeen in stemlokalen, waar ze in groepen bij elkaar gaan staan om een kandidaat te steunen, en proberen ze elkaar te overtuigen over te stappen van de ene naar de andere groep. 

Een kandidaat die uiteindelijk geen 15 procent van de aanwezigen weet aan te trekken, valt af, zodat die kiezers naar een andere kandidaat kunnen overlopen. In dat systeem is daarom ook belangrijk welke kandidaten zich tot de tweede keus hebben weten te maken van de aanhangers van een minder populaire kandidaat.

De aan het eind van de avond overblijvende groepen worden geteld en leveren een uitslag op voor de hele staat. Uiteraard zal degene die de meeste afgevaardigden in de wacht sleept de overwinning opeisen. Maar ook kandidaten die eerder op de avond de meeste aanhangers in hun groepjes hadden, en kandidaten die een betere uitslag hadden dan iedereen verwachtte, zullen dat als bewijs aanvoeren dat hun campagne meer dan levensvatbaar is.

Lees ook: 

Voorverkiezingen in de VS: bizar en onuitroeibaar

Politiek Amerika houdt de adem in, want winst in twee kleine staten kan een presidentskandidaat vleugels geven.

Het is dringen in de kopgroep van Democratische kandidaten

Joe Biden mag dan oud zijn, blank en geen vrouw, de Democraten zijn pragmatisch: voorlopig heeft hij de beste papieren om het op te nemen tegen Trump. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden