Verkiezingen gouverneur / Blut Californië heeft genoeg van politici

Dezer weken trekt een waar verkiezingscircus door Californië, met acteur Arnold Schwarzenegger en porno-koning Larry Flynt in de hoofdrol. Maar dit spektakel kan niet verhullen dat de problemen in de vijfde economie van de wereld groot zijn.

door Eric Brassem

SAN FRANCISCO - De stoeiende zeeleeuwen en de pelikanen verderop in de baai zouden mooi te zien zijn vanaf de pier, die ook uitzicht biedt op de Golden-Gatebrug in San Francisco. 'Gebied afgesloten - voor uw veiligheid', staat op het hek voor de Mason-pier. Het bouwsel staat op instorten. Geld voor reparatie ontbreekt.

De staat Californië -de rijkste staat van de VS, de vijfde economie van de wereld- is blut. Elke dag reserveert de San Francisco Chronicle een hoekje voor krakkemikkige openbare voorzieningen: van fonteinen die niet meer spuiten tot speelplaatsen die aan nieuwe tegels toe zijn. Naast een beschrijving van de mankementen plaatst de krant foto, telefoonnummer en e-mailadres van de verantwoordelijke beambte of politicus. Maar het vuil wordt nog gewoon opgehaald, de parken worden bijgehouden, en toen vorige week aan de oostkust de stroom uitviel, baadde Californië als vanouds in het licht. Van openbare armoede is geen sprake, afgezien van de talloze bedelaars die je in elke grote Amerikaanse stad ziet.

Gevraagd wat hij merkt van het tekort op de staatsbegroting, zegt de kapper in de Bush-straat: ,,Aan mijn portemonnee, daar zal ik het merken. Ze willen de belastingen verhogen.'' Maar hij moet toegeven dat de voorgenomen verhoging van de autobelasting waar hij op doelt, weer is afgeblazen. ,,Maar dat is te danken aan de recall'' -de procedure die in gang is gezet om de zittende gouverneur, de Democraat Gray Davis, af te zetten. ,,De Democraten hebben wel door dat ze nu even niet met impopulaire maatregelen moeten aankomen.''

Californië kampt met een staatsschuld van 38 miljard dollar. Zo'n 80 procent van de kiezers geeft de schuld aan de als horkerig bekendstaande gouverneur Davis. Vergeten is dat Davis, na zijn verkiezing in 1998, de tekorten wegwerkte, terwijl hij toch aanmerkelijke bedragen spendeerde aan verbetering van het onderwijs. Maar Davis en de zijnen hadden hun plannen gebaseerd op de belastingopbrengsten uit de dotcom-industrie. Toen die begin deze eeuw ineenzeeg, was het gedaan met de fraaie groei-perspectieven.

Ondanks alles werd Davis vorig jaar nog herkozen als gouverneur, zij het met de hakken over de sloot en dankzij een stuntelende Republikeinse tegenstander die door het electoraat als nog erger dan Davis werd gezien. Eerder deze week erkende Davis, doelend op de schulden en de stroomuitval van 2001, dat hij 'fouten' heeft gemaakt. Maar hij blijft erbij dat hij de juiste man op de juiste plaats is, en dat de oplossing van de achterstanden tijd vergt.

Het vuur wordt Davis na aan de schenen gelegd door de recall, helemaal sinds Arnold Schwarzenegger zich kandidaat heeft gesteld voor de Republikeinen. Schwarzie liet weinig horen over het beleid dat hij voorstaat -hij wil 'aanpakken', zoveel is duidelijk- maar valt bij veel Californiërs goed in de smaak. Op 7 oktober moeten de kiezers zich uitspreken over de vraag of Davis vervangen moet worden, en zo ja door wie.

Naast Davis en Schwarzenegger doen nog twee serieuze kanshebbers mee. Vice-gouverneur Cruz Bustamante, net als Davis een Democraat, zegt tegen het terugroepen van Davis te zijn, maar heeft zich toch maar kandidaat gesteld. Hij krijgt steun van belangenorganisaties van hispanics, de Latijns-Amerikanen die Californiës grootste minderheid vormen. Andere kanshebster is Arianna Huffington, een columniste die als onafhankelijke kandidaat meedoet. Wie gaat winnen, is onmogelijk te voorspellen, juist omdat zoveel kandidaten meedoen: in totaal 154. Daaronder zijn vertegenwoordigers uit de porno-industrie (Hustler-uitgever Larry Flynt en een pornoactrice), een komiek die campagne voert tegen luidruchtige mobiele-telefoongesprekken, popster Michael Jackson en een sigarettenfabrikant die hoopt op de stemmen van rokers.

Veel Californiërs, ook zij die een hekel hebben aan Davis, vinden de hele procedure een genante, geldverspillende vertoning. De campagne tegen Davis is opgezet en betaald door de multi-miljonair Darrel Issa. Dit Republikeinse Congreslid is rijk geworden met een auto-alarmsysteem, nadat hij twee keer zelf was opgepakt wegens autodiefstal. Issa en de zijnen haalden 1,6 miljoen handtekeningen op, ruimschoots voldoende om de recall-procedure in gang te zetten.

Het grote aantal handtekeningen illustreert dat onder de kiezers grote ontevredenheid heerst met 'de politici', die in het eindeloze touwtrekken over begrotingen en rechtersbenoemingen partijpolitiek boven ideologie stellen, meent Sherry Bebich Jeffe, politicologe aan de universiteit van Zuid-Californië. ,,Maar vermoedelijk hadden we helemaal geen recall gehad als Issa niet zijn kapitaal ertegenaan had gegooid.''

De kapper in de Bush-straat weet al wat hij op 7 oktober gaat doen. ,,Ik ga op Arnie stemmen. We moeten van die politici af.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden