Verkiezingen Armenië niet vrij en niet eerlijk

Van onze buitenlandredactie AMSTERDAM - De eerste 'vrije' parlementsverkiezingen sinds de val van het communisme in Armenië zijn allerminst vrij en eerlijk verlopen. Internationale waarnemers, op de Grieken na, zijn het daar over eens. De winst waar de regeringscoalitie van president Levon Ter-Petrosjan volgens alle voorspellingen mee gaat strijken, ging gepaard met manipulatie en uitsluiting van een reeks politieke partijen.

De internationale waarnemers van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE, de vroegere CVSE) hebben gisteren hun beklag gedaan over het verloop van de parlementsverkiezingen in de kleine Kaukasusstaat. De informatievoorziening en de opiniepeilingen werden zodanig gemanipuleerd, dat ze de regeringscoalitie ernstig bevoordeelden, meent de OVSE.

De uitsluiting van de belangrijke oppositiepartij Dasjnaktsoetioen (Armeense Revolutionaire Federatie) vindt de OVSE niet aanvaardbaar. De regering van president Ter-Petrosjan heeft deze partij in 1994 al verboden deel te nemen aan de verkiezingen omdat zij betrokken zou zijn bij politieke moorden, terroristische activiteiten en drugsmokkel.

De Dasjnaktsoetioen is de oudste partij van het land en vertegenwoordigt de Armeense diaspora. In Armenië zelf, dat in september 1991 onafhankelijk werd na de val van het communisme in de Sovjet-Unie, wonen 3,7 miljoen Armeniërs; buiten het land leven er nog eens ruim 3 miljoen. Vachan Kovanesjan, de leider van Dasjnaktsoetioen, zegt dat onder Ter-Petrosjan niet veel veranderd is in vergelijking met de communistische Sovjet-tijd. “Het systeem is niet veranderd. Vroeger had je een eerste secretaris, nu heb je een president. Alles wordt nog steeds van boven af beheerst. De verkiezingen zijn slechts een show van democratie,” aldus Kovanesjan.

Negen andere partijen die niet mochten deelnemen aan de verkiezingen zouden volgens de Armeense leiding handtekeningen hebben vervalst om zich voor de verkiezingen te kunnen registreren. Alle partijen ontkennen de fraude.

Aan de verkiezingen deden twee grote politieke coalities mee. Rond president Ter-Petrosjan vormde zich de coalitie Republiek, die bestaat uit zes partijen. Daar tegenover staat de oppositionele Alliantie (van nationalistische en communistische partijen). Tussen de 60 en 70 procent van de Armeniërs zouden woensdag de gang naar de stembus hebben gemaakt.

In de stemmingen voor het nieuwe parlement, die de oude Opperste Sovjet uit 1990 moet vervangen, ging het om de keuze van 150 afgevaardigden. De overige 40 parlementariërs worden indirect benoemd via partijlijsten. Van de 150 zetels zou de partij Republiek van Ter-Petrosjan er volgens de voorlopige uitslagen van gisteren 85 krijgen, de oppositie van de Alliantie zou op 40 zetels komen. De rest gaat naar onafhankelijke partijen.

In Armenië werd woensdag ook gestemd over een grondwet die de oude communistische constitutie moet vervangen. De nieuwe grondwet zou zijn aanvaard, blijkt uit de voorlopige uitslagen. De oppositie had grote kritiek op de grondwet die de regeringscoalitie van Ter-Petrosjan had vervaardigd. De wet geeft de president zoveel bevoegdheden dat hij als dictator kan optreden. Hij mag het parlement ontbinden, een kabinet en plaatselijke bestuurders benoemen en de president van het hooggerechtshof aanwijzen.

Vijandig

Armenië heeft het economisch zeer zwaar te verduren. De oorlog tegen Azerbeidzjan om de enclave Nagorni Karabach die nog steeds niet officieel is afgelopen maar is uitgelopen op een bestand, heeft het land handen vol geld gekost. Bovendien ligt het overwegend christelijke Armenië geïsoleerd tussen vijandige islamitische staten. Alleen het armlastige, eveneens door een oorlog getroffen Georgië onderhoudt redelijke betrekkingen met Armenië. De verhoudingen met Turkije, Iran en vanzelfsprekend Azerbeidzjan zijn bijzonder slecht.

Turkije wordt de genocide begin deze eeuw op de Armeniërs niet vergeven. Dit land steunt de broeders in Azerbeidzjan. Ook Iran is solidair met Azerbeidzjan, wegens de sji'ieten die er leven. De belangrijkste energietoevoer die over het gebied van Azerbeidzjan loopt, is afgesloten vanwege de nog niet officieel beëindigde oorlog. Nog steeds mag de elektriciteit slechts enkele uren per dag worden gebruikt.

President Ter-Petrosjan (50) treedt niet veel op de voorgrond. Internationaal wordt hij geprezen omdat hij in staat is geweest onder uiterst moeilijke omstandigheden de economie te stabiliseren. De in Syrië geboren Ter-Petrosjan staat als gematigd bekend, werkte als hoogleraar aan de universiteit van Jerevan en wordt wel een talenwonder genoemd, omdat hij dertien verschillende talen spreekt. In 1991 werd hij als belangrijkste ijveraar voor onafhankelijkheid met meer dan 80 procent van de stemmen tot president gekozen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden