VERKEERD DE BRUG OVER

AMSTERDAM - De Canadese oud-strijders moet het zijn opgevallen, maar ze deden alsof hun neus bloedde. Ze reden gisterochtend vroeg bij hun feestelijke intocht vanuit de verkeerde richting de Berlagebrug over Amsterdam binnen: naar 'de Wolkenkrabber' van architect Staal tóé, in plaats van ervanaf.

RUUD VAN HAASTRECHT

In het boekje 'Hiernaast zijn ze weggehaald . . .' over vervolging en verzet in de Amsterdamse Rivierenbuurt, staat de foto waarop dat te zien is. In 1940 passeerden de Duitsers de Berlagebrug wèl in de richting van Staals bouwwerk, blijkt uit een eerdere foto uit hetzelfde boek. Ook daar stond overigens een rijendikke mensenmenigte langs de kant van de weg, die toen de Hitlergroet bracht.

En waar het hele afgelopen herdenkingsjaar stipt de historische data werden gevolgd waarop de ene na de andere gemeente door de geallieerden bevrijd werd, waren in Amsterdam de Canadezen drie dagen te vroeg. Pas op 8 mei 1945 trokken twee divisies van het First Canadian Army Corps de hoofdstad binnen, twee dagen nadat de Duitse generaal Blaskowitz in Wageningen het capitulatiebevel ondertekende. De dag daarvoor hadden manschappen van de Kriegsmarine vanuit de Grote Club nog met scherp geschoten op een voorbarig feestende menigte op de Dam, het bekendste van een reeks gewelddadige incidenten in die verwarrende dagen dat Amsterdam bezet noch bevrijd was.

De bevrijdingsreprise van gisteren hield het echter simpel: Op 5 mei 1945 kwamen de Canadese bevrijders Amsterdam binnen, waar ze werden onthaald door een dankbare menigte. Gisterochtend was die menigte er weer.

Al een half uur voordat de Canadese oud-strijders volgens het draaiboek langs komen, is de Berlagebrug aan beide kanten bezet door een mensenrij. Verderop, op de Vrijheidslaan, groepen hier en daar mensen bij elkaar. Er zijn veel ouderen, minder jongeren en geen allochtonen. Bevrijdingsdag is een onderonsje met plat Amsterdams als voertaal.

Een mevrouw van het organisatiecomité die rood-wit-blauwe vlaggetjes uitdeelt langs de route probeert de stemming erin te krijgen door te roepen: 'Goh, dat ik hier zomaar overheen kan lopen'.

Wèl multicultureel zijn de schoolkinderen uit de Rivierenbuurt die, onder leiding van een oud-verzetsstrijder, vooraan mogen staan.

Er gaat een geroezemoes op als burgemeester Patijn de brug oploopt, gevolgd door een paar medewerkers die de bloemstukken dragen die Patijn straks aan de bevrijders uit gaat reiken. In afwachting van de liberators maakt hij een praatje met een paar leden van het Wierings Trompetter Korps uit Amsterdam, dat al musicerend de brug op is gemarcheerd. Op hun trommels staat het Amsterdams stadswapen met de spreuk 'Heldhaftig, Vastberaden, Barmhartig'. Als de Canadezen tien minuten over tijd zijn, begint het publiek te schuifelen. De hoofden worden gerekt maar er is nog niks te zien. Het lijkt Dolle Dinsdag wel.

Maar dan toch. De eerste oorlogsmotor draait de brug op, bereden door iemand die er destijds duidelijk niet bij was. Er gaat gejuich op als de motor afslaat en over the hill moet worden geduwd. Dan volgt een half uur lange stapvoetse stoet van jeeps en andere legervoertuigen. Er is aanhoudend applaus, er wordt gezwaaid en zo nu en dan even gejuicht. Maar het blijft ingetogen, afgezien van die enkele keer dat vrouwen die als klein kind op de brug hebben gestaan naar voren lopen om, net als hun oudere zussen destijds, de bevrijders een zoen te geven.

Mooi om te zien is de branie waarmee na vijftig jaar de veteranen, van wie sommigen zelf aan het stuur zitten, de brug oprijden en het applaus in ontvangst nemen. Ze genieten er zichtbaar van. Eén vet laat z'n jeep midden op de brug stoppen en doet zijn aloude Churchill-act: Gaan staan, sigaar in de mond, een forse trek, sigaar uit de mond, met de rechterhand een achteloos V-teken en dan de sigaar verkeerd om in de mond steken. Met een dikke grijns incasseert hij het daverend gelach. De schoolkinderen bedelen intussen bij elke jeep om het hardst om de repen melkchocolade, net als vijftig jaar geleden.

Veel veteranen dragen in plaats van het veteranenkostuum gewoon hun burgerkloffie. Daarentegen hebben veel leden van Keep them Rolling, de organisatie die zich inzet voor het behoud van voertuigen uit de oorlog, khaki-blouses aan met insignes erop en doen alsof ze Amsterdam hoogstpersoonlijk bevrijd hebben. Het publiek weet echter beter. Het spaart de handen voor de èchte bevrijders.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden