Verhagen lapt voorschriften kernenergie aan zijn laars

Hoge Flux Reactor in Petten . © Rob Huibers Beeld
Hoge Flux Reactor in Petten . © Rob Huibers

De dienst die in Nederland verantwoordelijk is voor de veiligheid en het toezicht op kerncentrales, is niet onafhankelijk. Daarmee gaat Nederland in tegen de richtlijnen van het Internationale Atoomenergie Agentschap (IAEA).

Het personeel krijgt zijn opdrachten direct van minister Verhagen van economische zaken en heeft op papier geen mogelijkheden om tegen hem in te gaan. De minister heeft zich uitgesproken voor de bouw van meer kerncentrales.

Gevolgen voor de veiligheid
"Zeer onverstandig dat het stimuleren en controleren van kerncentrales onder hetzelfde ministerie valt", aldus Marius Enthoven, voormalig coördinator van het crisisteam bij het ministerie van VROM ten tijde van de kernramp in Tsjernobyl (1986). "Een gotspe", aldus hoogleraar energie Wim Turkenburg.

"Nederland kan bij de volgende inspectie een opmerking van het IAEA verwachten. Het kan namelijk desastreuze gevolgen hebben voor de veiligheid."

Alles in één ministerie
Sinds het opheffen van het ministerie van VROM in 2010 werkt de afdeling die nucleaire vergunningen goed- of afkeurt direct onder Verhagen. Ook de technici die de controles uitvoeren, van de Kernfysische Dienst (KFD), vallen onder de verantwoordelijkheid van Verhagen. De minister kan hen de opdracht geven wel of geen onderzoek te doen naar bepaalde aspecten van veiligheid in de kerncentrale.

Bij vorige kabinetten werden de taken over verschillende ministeries verspreid, aldus Enthoven. "Dat dit nu niet meer zo is, is duidelijk een politieke keuze. Het kabinet heeft de bevordering, de vergunningverlening en het toezicht op kerncentrales in één ministerie ondergebracht om er zonder tegenspraak meer te kunnen bouwen."

Waarschuwingen
Dit terwijl het IEAE haar lidstaten adviseert om de controle- en inspectiediensten onafhankelijk in te richten. In de meeste andere landen is het anders geregeld. Zo zijn in België, Duitsland en Groot-Brittannië de taken wel gescheiden.

De IEAE laat vanuit Wenen weten geen uitspraak te doen over de situatie in Nederland. "We kunnen hoogstens waarschuwingen geven, maar die zijn niet bindend. De leden willen dat niet." Dat bleek wel in 2008, toen het IEAE tevergeefs Japan waarschuwde over de veiligheid van diens centrales.

Schijnveiligheid
Turkenburg: "De Japanse veiligheidsdienst viel ook onder economische zaken, waardoor een schijnveiligheid werd gecreëerd. De technici wisten dat er in Fukushima iedere dertig jaar een tsunamigolf van zes meter of hoger was geweest." Toch bouwden ze de muren van de kerncentrale maar 5,7 meter hoog. "Ze wilden niet suggereren dat kernenergie onveilig is. Zulke veiligheidsmythes kunnen in Nederland ook ontstaan. Misschien niet met tsunami's, maar we liggen wel onder het zeeniveau."

Snellere besluitvorming
Het ministerie van economische zaken bevestigt dat de diensten onder Verhagen vallen. "Met het terugbrengen van het aantal betrokken ministeries is een efficiëntere en snellere besluitvorming beoogd", aldus zijn woordvoerder. "De Kernfysische Dienst is onafhankelijke toezichthouder, maar minister Verhagen is politiek aanspreekbaar. Er is geen reden om de organisatie op dat punt aan te passen."

Volgens het ministerie heeft de IAEA geen kritiek op de Nederlandse organisatie. In 2012 komt het agentschap langs voor controle. Als daar aanbevelingen uit voortkomen zal economische zaken die 'goed bestuderen', laat het ministerie weten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden