Verhaal ZKH ’bijna een jongensboek’

Journalist Jort Kelder en historicus Harry Veenendaal hebben niet de ambitie het koningshuis ten val te brengen met hun boek ZKH, Hoog spel aan het hof van Zijne Koninklijke Hoogheid. Evenmin is het hen te doen om financieel gewin („het kost ons juist geld"). Maar het verhaal was volgens hen te mooi om te laten liggen. „Bijna een jongensboek", zei Kelder maandag bij de presentatie van het boek in Den Haag.

Op grond van de dagboeken van Gerrie van Maasdijk, begin jaren vijftig een van Bernhards meest naaste medewerkers, stellen de schrijvers dat Bernhard in 1950 nauw betrokken was bij een couppoging in Indonesië. Dat land had zich een jaar eerder losgemaakt van Nederland. De prins zou in de voormalige kolonie de functie van viceroy (onderkoning) hebben geambieerd. Ook zou hij zich bezig hebben gehouden met wapenhandel.

Over verhalen van die strekking hebben in het verleden meer historici zich gebogen, maar overtuigend bewijs leverde dat nooit op. Ook in ZKH ontbreekt de „smoking gun”', erkent Veenendaal. Maar de aanwijzingen tegen Bernhard laten zich niet wegredeneren, vinden de schrijvers. Historicus Cees Fasseur, die de kwestie behandelde in zijn vorig jaar verschenen boek Juliana en Bernhard, heeft dat volgens hen ten onrechte wel gedaan.

Veenendaal begrijpt niets van de conclusie van zijn collega-historicus dat de coupkwestie ’als een nachtkaars’ uitging. „De marechaussee heeft er acht rapporten aan gewijd. Als er niets aan de hand was geweest, was het onderzoek veel eerder opgehouden”. Ook verwijt Veenendaal Fasseur dat die zonder verdere uitleg belangrijke spelers als onbetrouwbaar en bevooroordeeld terzijde zou hebben geschoven.

Onderzoeker Gerard Aalders van het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) prees maandag het werk van Kelder en Veenendaal. Hun boek sluit geheel aan bij wat hijzelf naar eigen zeggen al over de kwestie heeft ontdekt. Er ligt volgens Aalders nog veel meer archiefmateriaal over de rol van Bernhard in Indonesië te wachten op onderzoek. Zo veel dat hij volgend jaar met een eigen boek over de zaak verwacht te komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden