Verguisde McClaren klaar voor revanche

amsterdam – Tweeënhalf jaar nadat hij als mislukte bondscoach in Engeland werd weggehoond, kan Steve McClaren kampioen worden met FC Twente. Nederland heeft hem leren kennen als een innemende coach, die welluidend en respectvol spreekt over tegenstanders en eigen spelers. „Het was een feest om met hem te werken”, stelt zijn voormalige assistent Erik ten Hag. „Ik ging met een glimlach naar de training en weer naar huis”, zegt ex-international Boudewijn Zenden.

Zenden, die in 2003 en 2004 onder McClaren diende bij Middlesbrough, werd twee jaar geleden geraadpleegd door FC Twente, dat de blik voor de opvolging van Fred Rutten plots op Engeland bleek te hebben gericht. Ook Jaap Stam werd gebeld, en ook die oud-international adviseerde positief. „Als je hem kunt krijgen moet je hem pakken, heb ik gezegd”, vertelt Stam. „Hij wil goed voetbal spelen, heeft ervaring en kan het overbrengen.”

Stam werkte rond de eeuwwisseling met McClaren samen bij het indertijd ongemeen succesvolle Manchester United. McClaren was als veldtrainer de rechterhand van manager Ferguson. Stam: „We wisten: als Ferguson je binnenhaalt, kan je wat. McClaren had een Nederlands idee van voetballen.” Dat FC Twente dit seizoen menige wedstrijd in de slotfase besliste, was voor Stam geen verrassing. „Ook met United wonnen we vaak in de laatste vijf à tien minuten. Daar hamerde Steve op: het eigen positiespel blijven spelen en niet, zoals je vaak ziet, ongeduldig worden als het eens niet lukt.”

In Manchester maakte McClaren voor zichzelf en de spelers al gebruik van de diensten van sportpsycholoog Bill Beswick, die hij nu ook geregeld naar Enschede laat overkomen. McClaren verdiepte zich tevens in de Amerikaanse sportliteratuur, om te lezen over groepsprocessen en manieren om sportende grootverdieners gretig te houden. Stam memoreert dat zelfs de rauwe Ier Roy Keane baat had bij de gesprekken met Beswick. Zenden: „Bij Middlesbrough hadden ze bedacht dat we in estafettevorm gingen karten, en niet ieder voor zich. Dat werkte toch voor het groepsgevoel.”

Voor Zenden was McClaren een vernieuwende coach. „Eerst trainen met afgezonderde linies en het daarna samenvoegen, dat had ik niet eerder meegemaakt.” Zenden herinnert zich tevens dat de ervaren spelers geregeld werden geconsulteerd. „McClaren stond open voor suggesties. Dan ging hij met Southgate, Viduka, Boateng, Mendieta en mij om de tafel zitten. Hij voelde zich daarin niet kwetsbaar en tegelijk bond hij ons: hij gaf ons het gevoel dat we de ploeg op sleeptouw moesten en konden nemen. Hij hoefde niet autoritair te zijn om autoriteit uit te stralen.”

Ook in dat opzicht is een parallel te trekken met FC Twente, waar de langzamerhand sleetse dertigers N’Kufo en Perez door hun coach worden gekoesterd. Zijn assistent Kees van Wonderen vergeleek McClaren al eens met Leo Beenhakker. „Daar zit wel iets in”, zegt Erik ten Hag, de huidige assistent van Rutten bij PSV die McClaren vorig jaar in Enschede nog bijstond. „Hij kan het belang van mentaliteit overbrengen en de kleedkamer bij elkaar houden. McClaren raakt spelers als een peoplemanager, hij kan ze doen geloven dat ze beter zijn dan ze werkelijk zijn.”

Vóór de (gewonnen) finale van de League Cup kregen Zenden en zijn ploeggenoten een compilatie van hun beste momenten tot dan te zien. Een wedstrijdbespreking hield McClaren voor die gelegenheid niet. Zenden: „Hij wees ons er steeds op hoe er bij een topclub wordt getraind: dat je anderhalf tot twee uur je concentratie moet vasthouden, wil je een hoger niveau bereiken.” Die boodschap bracht McClaren ook in de Nederlandse provincie. „Hij heeft met topspelers gewerkt”, zegt Ten Hag. „Zo kan hij anderen een spiegel voorhouden.”

Volgens Ten Hag heeft McClaren zelf uiteindelijk met zijn nare ervaringen als bondscoach van Engeland zijn voordeel kunnen doen. „Hoe hij is behandeld wens je niemand toe. Maar het heeft zijn zelfvertrouwen niet gebroken, merkten we in Enschede. Hij heeft er positieve kracht uitgehaald.” In Engeland verschenen de afgelopen weken al verhalen over de opmerkelijke revanche van McClaren. Zenden heeft gehoord dat zijn toenmalige criticasters zondag willen overkomen naar Breda, voor de mogelijke kampioenswedstrijd van FC Twente bij NAC.

Met een verwijzing naar de onder leiding van Louis van Gaal mislukte kwalificatie van Oranje voor het WK 2002 komt Zenden met een aardige relativering. „In Engeland wordt de coach dan op een rauwe manier afgebrand. In Nederland wordt dat anders vertaald: het zal toch ook wel aan de spelers hebben gelegen. Dat lijkt me realistischer.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden