Vergroot Kamerkoor straalt met diamanten klank

UTRECHT - Het Koninklijk Concertgebouworkest had in geen mooiere maand het Nederlands Kamerkoor kunnen uitnodigen voor twee schoonheden uit de begeleide koorliteratuur, het Requiem van Gabriel Fauré en de Symphonie de psaumes van Igor Stravinsky. Want het ensemble viert deze maand zijn zestigste bestaansfeest.

Als het publiek in het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg woensdagavond na de uitvoering van Fauré's Dodenmis gereageerd had met een sereen zacht snikken, dan had mij dat niet verbaasd. Want niet alleen was de zang van het vergrote Nederlands Kamerkoor, geleid door Philippe Herreweghe, doorstraald van hemelse glans en wonderschone eenvoud, maar ook het werk klonk volgens een partituur die soberder was dan doorgaans te horen valt.

Die bezoekers waren zich door de ontoereikende programma-toelichting niet bewust dat ze een première voor Nederland bijwoonden. Misschien hebben ze gedacht: wat klinkt het toch weinig groots. Het orkestblad Preludium doet de toehoorders (gisteravond en aanstaande zondagmiddag) in Amsterdam daarentegen perfect uit te doeken dat Fauré's bekende 'Requiem' niet door hem georkestreerd werd. De ware aard van zijn compositie zou schuilen in twee oudere versies die dateren van 1887 en 1893.

Na muziekwetenschappelijk onderzoek is geconcludeerd dat het manuscript van 1893 de bedoelingen van Fauré weergeeft. Als organist van de Madeleine had hij vele uitvaarten begeleid, blijkbaar met onvrede over het niveau van de gewenste muziek (Fauré zou hedentendage nog diepbedroefder zijn, zeker na het huilebalkerige 'Candle in the wind'). “Ik wilde de dood laten klinken als een welkome verlossing, als een opstijgen tot bovenaards geluk in plaats van een pijnlijke ervaring.”

Fauré hield het instrumentaal ensemble klein en schaduwrijk van kleur met een groep altviolen als hoogste ligging in het strijkorkest, een solo-viool (in het Sanctus) plus heel spaarzaam en gedempt (trompetten) een blazersgroep. Die partijen werden door een ensemble uit het orkest met genuanceerde ingetogenheid tot klinken gebracht, bekroond met een engelachtig klinkende vioolsolo door concertmeester Alexander Kerr.

In de versie van 1893 schijnt het orgel meer in het gehele klankbeeld opgenomen. Vredenburg beschikt niet over een orgel; gelukkig was nu eens vermeden om een elektronisch apparaat in te zetten. Het nu gebruikte kistorgel (meer barok van stijl) van bouwer Gerrit Klop, mengde zich met het 8-voets register wonderwel in de romantische ensemble-klank. Een keuze voor een concertharmonium had beter gepast, ook omdat daarop de toon kan wegsterven.

Fauré had in zijn Parijse kerk een koor met jongens- en mannenstemmen. Maar de sopranen van het uitgebreide Nederlands Kamerkoor (21 dames, 19 heren maar het totaal bleef de volle, verfijnde klank van het kernkoor houden) slepen hun klank diamant-helder en maakten de etherische sfeer meer dan waar in combinatie met even mooi belijnde alten. En hoe moet ik de zang van de tenoren omschrijven? Ze klonken als blaadjes bladgoud wuivend in een zoele wind. Wonderbaarlijk, deze uitvoering met even dat glorieus door de bassen geaccentueerde Sanctus en het geheimzinnig twinkelende 'In paradisum'.

Bariton Detlef Roth was een perfecte keuze door zijn ronde, toch geprononceerde toon. Sopraan Sibylla Rubens wachtte met engelengeduld op haar ene solo, het befaamde 'Pie Jesu Domine'; zij vulde deze aanroeping met een intensiteit, een aartsengel waardig.

Na de pauze volgde een onbenullig symfonisch gedicht van Henri Duparc, en een precies, helder, met veel spanning gezongen en gespeelde Psalmensymfonie. In de koorwerken was Herreweghe groots als dirigent: met zijn geheime energie (hij siddert met armen en handen en maakt vandaar uit vloeiende bewegingen) legde hij magie in de expressie, maar als puur orkestdirigent overtuigde hij mij niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden