Vergeven we ook die daders ?

DAVID BARNOUWLEZER TE AMSTERDAM en OUD-MEDEWERKER NIOD

Het lijkt zo mooi te zijn als er op 4 mei naast herdenken ook vergeven zou worden (Trouw, 30 april), maar er kleven een paar belangrijke bezwaren aan.

De vierde mei is de dag waarop de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog worden herdacht. Hierbij is in de eerste plaats gedacht aan militaire slachtoffers (meer dan 5000), hongerwinterslachtoffers (meer dan 20.000), dwangarbeiders in Duitsland (meer dan 8000), verzetsmensen (7000), koopvaardij (meer dan 1500) en geïnterneerde burgers in Indonesië (meer dan 15.000). De grootste groep, meer dan 100.000 vermoorde Joden, werd in het begin niet apart benoemd.

Er worden dus slachtoffers herdacht, wat van een heel andere orde is dan vergeven. En als er sprake is van vergeving, dient er ook sprake te zijn van daderschap; je kunt namelijk alleen daders vergeven.

Het probleem is dat een groot deel van de groep, 'die keuzes maakten die op dat moment voor hen klopten, om welke uiteenlopende redenen dan ook' zich niet als dader beschouwde, maar als slachtoffer.

Vooral de economische crisis uit de jaren dertig werd, en wordt, vaak als argument gebruikt om lid van de NSB te worden. Dat er meerdere honderdduizenden, die ook de crisis ondervonden, géén lid van de NSB werden, wordt dan maar over het hoofd gezien. Men werd vrijwillig lid van de NSB en velen bleven lid toen de partij radicaliseerde en het antisemitisme ook in de praktijk bracht.

Toen Duitsland Nederland had veroverd bleven velen vrijwillig lid, en er kwamen leden bij, Men ging uit vrije wil de vijand helpen en dat had zo zijn voordelen; je kon NSB-burgemeester worden, je mocht je radio houden, terwijl iedereen die moest inleveren en als je geluk had, kon je goedkoop een 'Joodse' woning betrekken. Als ultieme daad kon je vrijwillig bij de Waffen SS gaan en tegen de geallieerden vechten of kampbewaker worden, wat een stuk veiliger was.

Eerst zullen daders van hun slachtofferschap af moeten en wellicht duidelijk moeten maken, hoe ze daders zijn geworden, anders valt er weinig te vergeven.

Tegen de kinderen of kleinkinderen, die zich slachtoffer voelen, moet je duidelijk zeggen dat zij slachtoffer zijn van de foute keuze van hun vader of moeder en niet van 'de maatschappij'. Eerst de feiten en dan de discussie, hoe groot je hart ook is.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden