Vergeten Lili Boulanger alsnog in Concertgebouw

AMSTERDAM - 'Vanuit de diepten roep ik tot U, o Heer'. De componiste Lili Boulanger had reden deze sombere psalmtekst te kiezen als fundament van een groot werk voor koor en orkest.

Een lamentabele gezondheid en de perikelen van de Eerste Wereldoorlog ten spijt, zag ze kans deze grootse psalmzetting in de jaren 1914-1917 te voltooien, juist één jaar voor haar vroegtijdige dood in 1918. Onder leiding van Yan Pascal Tortelier zong het Groot Omroepkoor, gesteund door het Koninklijk Concertgebouworkest 'Du fond de l'abime' donderdagavond in het Concertgebouw.

Een eerste uitvoering van dit oude werk bij het orkest. Toch is er aanleiding te over om deze bijna vergeten componiste weer eens onder de aandacht te brengen. In 1913 ontving Lili Boulanger, 19 jaar oud, de Prix de Rome. Muzikale grootheden als Berlioz en Debussy hadden deze felbegeerde prijs vóór haar weten te bemachtigen, maar Lili Boulanger was de eerste vrouw, die de heren van de doorgaans zeer conservatieve jury voor zich wist te winnen. Ze konden er ook niet omheen, want ondanks haar slechte gezondheid blonk de negentienjarige Lili uit in productiviteit en veelbelovendheid.

Onder de gedreven leiding van Tortelier - het was zijn debuut bij het Concertgebouworkest - zetten koor en orkest zich aan de uitvoering van het compacte, zo'n twintig minuten durende werk. Samen vormden ze een prachtig klinkende eenheid, het koor direct achter het orkest in de beperkte ruimte vóór het orgel opgesteld. Voor de uitvoering van de spaarzame alt-soli was de Franse zangeres Nathalie Stutzman gevraagd. Tenor Frank Hameleers vertolkte vanuit het koor de tenorsolo, die de componiste op het einde van het psalm verlangde.

Onder de druk van de massieve compositie kwamen de solisten niet geweldig tot hun recht. Daarvoor bleek deze psalmzetting te veel uit louter graniet opgetrokken en met te weinig lucht tussen de noten. Aan indrukwekkende en meeslepende momenten ontbrak het in de samenwerking tussen koor en orkest overigens niet. Wellicht had Lili Boulanger zich, indien zij langer dan de haar bemeten 25 jaar had mogen leven, zich de kunst van het transparante schrijven eigen gemaakt.

Veel componisten gaan naarmate zij ouder worden spaarzamer en doorzichtiger schrijven. Henri Dutilleux, van wie het orkest de compositie Métaboles uit 1964 speelde, bleek in dit opzicht exemplarisch. In 'Métaboles' is Dutilleux nog duidelijk ver verwijderd van de verfijnde, etherische stijl waarmee hij pas sinds de jaren tachtig erkenning en ruimere bekendheid verkreeg.

Wonderen van transparantie verrichtte daaarentegen Francis Poulenc in zijn 'Stabat Mater' uit 1950, dat naast Varèse's 'Octandre' na de pauze op het programma stond. Als de facetten van een diamant lichtten alle klankmogelijkheden die er in de combinatie van koor, orkest en sopraan te bedenken waren, fonkelend op. Een hoofdrol vervulde de Amerikaanse sopraan Janice Watson, die in de hoogte moeiteloos afstak tegen het prachtig zingende Groot Omroepkoor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden