Vergeldingsacties, bij gebrek aan beter

JERUZALEM - Vorige wraakacties maakten geen einde aan de terreur. Toch begon Israël gisteren een nieuwe operatie. Niet omdat het gelooft in het effect, maar vooral bij gebrek aan beter.

Even scheen de zon voor het Midden-Oosten. Er was, donderdag nog, een Arabisch vredesplan. Er was een Amerikaanse vredesmissie gaande. Maar de strafexpeditie die Israël gisteren tegen de Palestijnse leider Arafat begon, betekent niets minder dan een totale zonsverduistering.

Israël trok gisteren met tanks en pantservoertuigen de Palestijnse stad Ramalla binnen. Het was de vergelding voor vier Palestijnse aanslagen die sinds woensdag al aan 27 Israëliërs het leven kostten en tweehonderd anderen verwondden. Bij die vergelding hoorde ook een bestorming van de kantoren van de Palestijnse leider Jasser Arafat.

Bij deze ene operatie zal het niet blijven. Twintigduizend reservisten zijn door Israël opgeroepen. Doel is niets minder dan het ,,verpletteren van de terroristische Palestijnse infrastructuur'' en ,,het isoleren'' van Arafat.

Maar hoe ver zal Israël daarbij gaan? En is er nog een weg terug naar de onderhandelingstafel? Afgaande op de verklaringen van twee Israëlische ministers zijn er twee grenzen aan de operatie gesteld. ,,Wij zijn niet geïnteresseerd in het veroveren van de bezette gebieden'', zei premier Sjaron. ,,We willen Arafat niet verwonden'', zei minister van defensie Ben-Eliezer.

Maar de regering ontweek een cruciale vraag. De vorige geweldscampagne tegen de Palestijnen ligt nog vers in het geheugen. Vlak voor de Amerikaanse gezant Anthony Zinni in het Midden-Oosten arriveerde, trokken Israëlische tanks de Palestijnse vluchtelingenkampen binnen om de terreur een halt toe te roepen. Het effect: nul. De aanslagen gingen in hetzelfde tempo door.

Waarschijnlijk is de verklaring simpel: Israël vergeldt bij gebrek aan beter. Dat zegt professor Sjai Feldman van het gezaghebbende Jaffe Centrum voor strategische studies in Tel Aviv. ,,Israel kon zich na de jongste aanslagen niet permitteren om na te denken over de beste optie. Het koos de enige optie. De aanslagen van deze week bewezen namelijk dat Arafat nog steeds denkt dat hij baat heeft bij terreur.''

Feldman voorspelt dat het Israëlische leger héél ver zal moeten gaan om het gestelde doel te bereiken. ,,Het verpletteren van de terroristische infrastructuur komt neer op het ontwapenen van 30000 leden van Arafats organisatie Al Fatah. Want alle Palestijnse organisaties zijn nu deel van de intifada geworden, ook de club van Arafat.''

Het is moeilijk voor te stellen hoe Israël dat wil doen zonder de bezette gebieden te heroveren. Ministers in het kabinet van Sjaron roepen er al om. Maar het is net zo moeilijk voor te stellen dat de Arbeiderspartij zo'n drastische koerswijziging zou willen steunen. Zonder steun van die partij kan Sjaron niet regeren.

Voorlopig is het doel van de operatie daarom vooral Arafat het leven zuur te maken. Zo zuur, dat hij geen kant meer opkan. Israël wil alle lijnen doorsnijden die Arafat nu nog heeft met het gewapende Palestijnse verzet of met diplomaten. In zijn bunker moet hij verpieteren.

Het is een riskante aanpak. Want van Arafat is bekend dat hij op z'n best is als hij onder druk staat. En zelfs na de bestorming van zijn kantoor zat Arafat gisteren nog steeds vanuit zijn bunker druk te telefoneren met de tv-zender Al-Jazeera, met westerse politieke leiders en met de Amerikaanse gezant Zinni.

Niet dat die telefoontjes Arafat veel helpen. Politiek analist Feldman vermoedt dat de Amerikanen toch al niet meer luisteren. Die hebben het gehad met de Palestijnse leider, zelfs al is er officieel nog steeds een Amerikaanse vredesmissie gaande. ,,Voor Arafat doen ze niets meer tot hij 'genade' roept'', zegt Feldman.

En ook de Arabische wereld wacht op dat moment. Het vredesplan dat de Arabische Liga deze week unaniem omarmde, zegt Feldman, was ,,in feit een motie van wantrouwen tegen Arafat, op de agenda gezet om Arafat duidelijk te maken dat zijn harde lijn de hele regio naar de afgrond helpt''.

De hoogleraar hoopt en verwacht dat dat Arabische vredesplan serieus vorm gaat krijgen, al biedt het geen acute oplossing voor de jongste geweldsexplosie. ,,De landen in de regio voelen zelf de dreiging van al dit geweld. Ze kunnen niet anders dan Arafat in klare taal vertellen dat een staakt-het-vuren er alleen komt als beide kampen meedoen, en dat het tijd wordt dat hij iets laat zien.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden