'Vergeet niet dat er ook veel haat is tegen moslims'

Suhayb Salam, voorzitter van stichting Al-Fitrah, staat de pers te woord voorafgaand aan een islamitische conferentie in de Utrechtse wijk Overvecht, april vorig jaar. Beeld anp

Volgens deskundigen verplaatst de jihadistische scene zich van Den Haag naar Utrecht. In de salafistische Al-Fitrah-moskee roept imam Suhayb Salaam moslims op een afkeer te hebben van ongelovigen. Al-Fitrah zou een kweekvijver voor jihadisten zijn.

We spreken af bij Ikea. "Je herkent me wel aan mijn baard", zegt Jalal el Farissi over de telefoon. Die baard komt in de standaardlengte voor salafisten: vuistlang. El Farissi (31) is voorzitter van de stichting Dawah Utrecht. Zij nodigden de Britse prediker Haitham al-Haddad uit, wat voor een storm van kritiek zorgde, omdat hij onder meer de doodstraf voor afvalligen bepleit. Het evenement - komende zondag - moet uitwijken naar Almere.

Bij de salafistische moskee Al-Fitrah, die volgens sommigen een kweekvijver is van jihadisten, blijft de deur dicht voor wie daarover wil praten. En al raakt het nieuws hen, voor zowel salafisten als 'gewone' moslims in Utrecht geldt dat ze er niet zomaar over willen praten. Uit vrees dat ze geassocieerd worden, of erger: gelijkgeschakeld, met jihadisten en terroristen.

Niets te merken
Toch wil El Farissi het verschil wel uitleggen. "De predikers die wij uitnodigden zijn misschien salafisten, maar ze keuren terrorisme ten stelligste af." Aan tafel in Ikea zegt hij niets te merken van een jihadistische scene in Utrecht. "Er melden zich bij ons geen jongeren die er hele kromme ideeën op nahouden." Doel van de stichting: "Van slechte moslims betere moslims maken. Of van goede nog betere."

Volgens El Farissi is de uitspraak van de prediker over het doden van afvalligen uit het verband gerukt. "Als je alleen kijkt naar de twee minuten waarin hij de doodstraf voor afvalligen aanstipt, dan begrijp ik de ophef wel. Dat lijkt heel wreed. Maar vervolgens gaf hij tig voorwaarden en restricties, om te beginnen dat het alleen in een islamitische staat geldt." Die voorwaarde betekent dat afvalligen doden 'niet van toepassing' is in het Westen, zegt El Farissi. "Nederland is geen islamitische staat. En we zullen hier leven en ook sterven."

"Met zijn preken heeft Al-Haddad jongeren die naar extremistische gedachten neigen er juist van weerhouden om zich aan te sluiten bij groepen als Isis. Je kunt die man eigenlijk alleen maar dankbaar zijn."

Jalal el Farissi.

Terechtwijzingen
Hoe zit het nu met de invloed van Al-Fitrah op Overvecht? Op Facebook raadt de moskee haar volgers aan om andere moslims terecht te wijzen. En anonieme moslims klaagden in NRC Handelsblad over strenggelovige mannen die op straat hun blik afwenden voor vrouwen in 'onzedelijke kleding'.

We vragen het Jamna (44), een moslima uit Overvecht. In de Al-Fitrah-moskee komt ze nooit. En van terechtwijzingen merkt ze persoonlijk niets. "Ik draag al een hoofddoek, en zorg dat ik mijn vormen bedek. Maar als zo'n man me advies wil geven, het op een leuke manier brengt, en geen ruzie zoekt? Graag! Hij krijgt zegeningen als ik zijn advies opvolg. En ik ook, voor het luisteren." Met een lach: "Dubbele zegeningen dus."

Dat Al-Fitrah leert om een afkeer te hebben van ongelovigen, bevreemdt haar. Fel: "Wat? Zoiets heeft de Profeet nooit gedaan. Luister: Er was een Jood die altijd stenen op zijn weg gooide. Wat deed de Profeet toen die ziek bleek? Hij ging kijken hoe het met de man ging. De les: Ga met anderen om zoals je wilt dat ze met jou omgaan."

Boven de bank bij Jamna hangen bordjes met inspirerende teksten: 'Peace', 'All you need is love'. Het nieuws over Al-Haddad en de jihadistische scene was niet tot haar huiskamer doorgedrongen. "Ik kijk geen tv, en volg zeker geen nieuws. Maar al zou die man hatelijke dingen over ongelovigen zeggen: vergeet niet dat er ook veel haat tegen moslims is."

Haar tienerzoon, naast haar op de bank, knikt om het hardst. "In de media is het: Marokkanen dit, moslims dat. Dáár ga je pas van haten."

De achternaam van Jamna is bekend bij de redactie.
Abonnees lezen vandaag in Trouw een interview met de Utrechtse burgemeester Jan van Zanen: "Je kunt niet zomaar mensen beschuldigen. Mensen mogen hun mening vrij uiten. Dat voelt voor mij niet als een beperking."

Salafisme onder vuur

Leven als de Profeet, tot in het kleinste detail: dat is wat een salafist wil. Dus geven ze vrouwen geen hand, drinken ze water slechts zittend, en dragen ze hun horloge aan de rechterpols. De utopische beweging haalt haar ideeën over een ideale samenleving uit de overgeleverde verhalen over de begintijd van de islam. Onderling zijn salafisten verdeeld.

Er is de principieel apolitieke, de vreedzaam politieke, en de gewelddadige variant. Tot die laatste groep horen de jihadistische salafisten. Mohammed B., de moordenaar van Theo van Gogh, zou je daartoe kunnen rekenen.

Sinds eind november ligt het salafisme in Nederland onder vuur. De beweging zou een kweekvijver voor jihadisme zijn. In december besloot de Tweede Kamer tot een inmiddels veel bekritiseerd onderzoek naar de mogelijkheden voor een verbod op salafistische organisaties.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden