'Vergeet mij, neem een stuk van Mozart'

Alleen de locatie al past bij het helblauwe nieuwe hoesje van 'Beaucoup fish', de nieuwe cd van Underworld. Op het laatste moment vindt het gesprek plaats in een vergaderruimte op Schiphol. Het vliegtuig van de op doorreis zijnde band heeft vertraging en het zit er niet in dat de binnenstad, waar alle interviews zouden plaatsvinden, vandaag nog gehaald zal worden.

Peter Sierksma

Terwijl dj Darren Emerson en zanger/dichter en performer Karl Hyde elders in het panoramarestaurant interviews geven, begint de producer van het trio, Rick Smith (39) met de vraag of de verslaggever ook mini-discs bij zich heeft. Nee, dat heeft hij niet. Wel is hij geïnteresseerd in de vraag waarom Smith de disc juist nu nodig heeft. Smith: ,,Sinds wij de afgelopen kerstdagen in Amerika zijn geweest, neem ik alle interviews op. Op ons laatste album staan veel teksten en stemgeluiden. Wij spreken onderweg zoveel mensen en meestal vergeet je die gesprekken meteen, terwijl er soms toch heel bijzondere dingen gezegd worden. Laatst zei een Oostenrijkse journalist iets als 'the ice breaks on the river'. Het was vooral de manier waarop hij het zei. Subliem. Dus neem ik nu alles op en noteer de adressen. Als ik dan later fragmenten wil gebruiken, kan ik om toestemming vragen.''

Heb je ook nog andere redenen alle interviews op te nemen?

Smith: ,,Het gaat vooral om die poëtische momenten. Maar laatst had ik enkele telefonische interviews en raakte nogal van slag toen een journalist zeer geïrriteerd reageerde, toen ik een uitspraak uit een krant ontkende. Hij bleef aanhouden. Steeds moest ik zeggen 'Sorry, dat heb ik nooit gezegd.' Hij werd steeds bozer. Ik kon hem niet uitleggen dat ik geen controle heb over de dingen die iemand anders in de krant zet. Vandaar dat ik wil weten hoe dat nu gaat bij de media.''

,,Kijk, al heb jij de beste bedoelingen, het blijft moeilijk om weer te geven wat ik bedoel. Het gaat niet eens zozeer om de woorden, maar om het gevoel bij die woorden, dat is vrijwel onmogelijk. Daarom spreek ik ook liever via de muziek.''

Voor Smith met Underworld begon en voor Underworld er met de dance vandoor ging, ontdekte hij aan het eind van de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig de reggae, met name de 'dub', maar ook Kraftwerk en de punk. ,,Alles tegelijkertijd! Voor een jonge jongen uit een klein dorpje in Wales was dat heel wat. Een hele schok. Ik ben dat nooit meer vergeten.''

Waar New Order in '82 ophield, ging Underworld verder...

,,Nee, zo denk ik niet en in zulke termen kan ik onze muziek ook niet definiëren. Ik wil onze muziek niet in een hokje vastzetten. Onze muziek verandert constant. Ik wil ook het recht hebben om morgen country en western te maken. Ik weet wel dat dat lastig praten is, maar zo is het nu eenmaal. Kijk, veel interviews eindigen vaak bij de muziekindustrie. Maar dat is zo'n klein deel van hetgeen ik doe. Onze succesvolste nummer, 'Born slippy', was een track van de film 'Trainspotting' en bracht ons opeens op tv in 'Top of the Pops'. Ons plezier gold niet die hit op zich. Het plezier was dat wij er niemand bij nodig hadden gehad. Niemand kon zeggen, 'he, daar zat een goede marketing achter'. We deden het zelf.''

Vanwege Trainspotting wordt jullie muziek sterk geassocieerd met de Engelse jeugd- en drugscultuur...

,,Ik praat daar niet graag over. De BBC heeft onlangs in een documentaire muziek van ons gebruikt. In het fragment zie je iemand heroïne gebruiken. Ik weet niet precies wat de context was, maar ik was er echt van ondersteboven. Want als ik een stuk muziek schrijf... nee, vergeet mij, neem een stuk van Mozart. Mooi cellokwartet. Een filmmaker gebruikt dat bij een scène waarin een man zijn vrouw mishandelt. Die scène is sterk en raakt je tot in het hart. Dan zul je altijd Mozart associëren met die film. Als muzikant heb ik dus geen controle over mijn muziek.''

,,Dingen die met de beste bedoelingen gemaakt zijn, kunnen door anderen verminkt worden, door er andere betekenis aan te geven. Dat is denk ik ook met 'Trainspotting' gebeurd. Het merendeel van de mensen begrijpt heel goed wat er bij Trainspotting aan de hand is. Er is geen duidelijker reclamespot denkbaar: 'Begin er niet aan, raak er niet bij betrokken. Kijk wat drugs met mensen doet. Neem de hoofdfiguur, ziet die er vrolijk uit?''

Als Underworld meer is dan 'Lager, lager' ('Bier, bier'), hoe zou jij jullie muziek dan verder willen omschrijven?

,,Er zullen altijd mensen sceptisch blijven over Underworld. Maar wat wij willen is om te beginnen vanuit een goed hart muziek maken. Het leven is voor de meeste mensen niet eenvoudig. De meeste mensen moeten hard werken om iets te hebben en zelfs dan valt het nog niet mee. We hebben een wereld gemaakt, die vol duisternis is. Maar niet alleen maar duister. De muziekindustrie is geobsedeerd door succes. Dat moet dan 'goed' zijn, maar het is een vreemde vorm van dictatuur. Daar heb ik niets mee. Dat is duister. Daar willen wij 'vreemdgenoeg' niet bij horen. Ik wil gewoon de mensen vermaken. Wij zijn artiesten, kunstenaars.''

,,Ik speel nu meer dan twintig jaar. Ik ben 39 en heb een gezin. Onze muziek gaat verder dan jeugdcultuur en is ook niet enkel somber. Er zitten ook veel droommomenten in. Die woorden, daar houd ik van. Droommomenten, geen nachtmerries. Droommomenten.''

,,Wat ik meemaak op 't ogenblik is dat ik mensen ontmoet die onze muziek als een merkteken in hun leven beschouwen. Mensen werden verliefd toen Underworld gedraaid werd, hebben nu twee kinderen, maar herinneren zich nog steeds 'Rez' of 'Cowgirl'. Het heeft alles te maken met 'het liedje op de radio dat je raakt'. Meer is het niet. Ach, jullie willen veel te veel details, terwijl er eigenlijk zo weinig is om over te vertellen. Ik kan slechts hopen dat journalisten hun werk even hartstochtelijk doen als ik muziek maak.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden