Vergeet de bank, het geld voor je bedrijf zit bij de fans

Na een paar weken wisten we dat het er om zou spannen of we het zouden halen", zegt medeoprichter Camille van Gestel.Beeld Maartje Geels

Volgende maand bestaat crowdfundingsite Kickstarter vijf jaar. Komende week komt de website ook naar Nederland. Hoe maak je een succesvolle campagne?

Veronica Mars was een populaire televisieserie voor jongeren, waarvan zeven jaar geleden de laatste aflevering werd uitgezonden. Een grote groep fans bleef vragen om een vervolg, maar investeerders zagen er geen brood meer in. Nieuwe plannen leken geen kans te maken.

Totdat een van de fans een campagne begon op Kickstarter. Maar liefst 91.000 mensen zamelden 5,7 miljoen dollar in om een film te maken over de highschoolstudente die als privédetective mysterieuze zaken oplost.

"Volgens de wetten van Hollywood worden alleen films gemaakt voor een groot publiek. Maar crowdfunding laat zien dat het ook anders kan. Het voorbeeld van Veronica Mars toont hoe invloedrijk een relatief kleine maar vastberaden groep mensen is", zegt Simon Douw, medeoprichter van crowdfunding adviesbureau Douw&Koren. "Door zelf geld in te zamelen, financieren subculturen wat hen interesseert."

Volwassen
In een notendop is dat al vijf jaar lang de grote invloed van Kickstarter. De site maakte nieuwe ontwikkelingen mogelijk; van gadgets zoals innovatieve fietsen, tot kunstzinnige projecten zoals stripboeken en films, die er anders niet waren geweest. De cijfers van vijf jaar Kickstarter zijn indrukwekkend. Bijna zes miljoen mensen investeerden maar liefst een miljard dollar, waardoor meer dan 57.000 creatieve projecten het levenslicht zagen.

Crowdfunding is in de vijf jaar dat Kickstarter bestaat volwassen geworden. Maar wat is het geheim achter succesvolle campagnes? Hoe zorg je ervoor dat je geld binnenhaalt via de crowd?

"Je moet vooral bereid zijn om transparant te zijn", zegt crowdfundingexpert en -onderzoeker Ronald Kleverlaan. "Gaat er bijvoorbeeld iets mis, informeer dan je 'backers' daarover. Dat zijn de mensen die jouw project mogelijk maken door het financieel te steunen."

Communiceren
Een supersonisch nieuw horloge dat pas veel later klaar is dan gepland? Geen probleem, maar laat weten wat er mis gaat en waarom. Anders wordt een deel van je backers woest, ontdekten al een aantal deelnemers aan Kickstarter.

"Niet communiceren is een doodzonde bij crowdfunding. Veel backers voelen zich betrokken bij het project en willen weten wat er met hun geld gebeurt", zegt Douw. "Het is ook handig om ze om advies te vragen. Gaat er iets mis bij de productie? Vraag om hulp, misschien weet iemand wel de oplossing."

Camille van Gestel beaamt wat Douw zegt. Met zijn bedrijf WakaWaka deed hij twee succesvolle campagnes op Kickstarter rond een lamp op zonne-energie en een variant waarmee gebruikers ook een tablet of smartphone konden opladen. "Bij onze tweede campagne ging er per bestelling ook een lamp naar Haïti, waar orkaan Sandy voor een ravage had gezorgd. 'Backers' konden ook nog een extra lamp of radio kopen voor Haïti. Dat was zo'n succes dat we soms niet meer precies wisten wat door wie was besteld. Daardoor ontstond vertraging. Dat hebben we netjes gecommuniceerd."

Een andere belangrijke tip is om familie en vrienden vlak voor de campagne al te vragen om donaties. Een veel gemaakte fout is dat bedrijven direct de media zoeken.

"Nadat een artikel in een krant is verschenen, gaan lezers naar de website en zien ze dat er nog vrijwel niets is gefinancierd. Veel mensen stellen een donatie dan uit. Mensen willen bij winnaars horen", zegt Kleverlaan.

Voordeeltjes
Bij de tweede campagne vroeg Camille van Gestel bekenden om te doneren op de eerste dag. "Dat werkte geweldig. Daardoor kwamen we in de lijst van best lopende campagnes op Kickstarter en dat leverde extra aandacht op." Met het tweede project haalde Van Gestel bijna 420.000 euro op.

Veel bezoekers van Kickstarter worden met voordeeltjes over de streep getrokken om te investeren. Meestal krijgen ze het product tegen een laag tarief of een bioscoopkaartje. Extraatjes maken het nog aantrekkelijker. WakaWaka gaf bijvoorbeeld een waterdicht hoesje weg voor een investering in het zonnepaneel. Anderen geven een gesigneerd exemplaar of een limited edition van een nieuw product. Of denk aan de mogelijkheid van het winnen van een meet & greet met de hoofdrolspeler van een film.

Het was de afgelopen jaren wel erg lastig om als Nederlandse ondernemer aan Kickstarter mee te doen. Het is namelijk verplicht om Amerikaans ingezetene te zijn en een Amerikaans bankrekeningnummer door te geven. "Wij vonden een toekomstig distributeur die mee wilde werken", zegt Van Gestel. "We hadden hem een keer ontmoet. Het was wel even spannend. Hij kreeg bij de tweede campagne de 420.000 euro die wij bij Kickstarter ophaalden op zijn bankrekening gestort. Gelukkig maakte hij alles weer netjes naar ons over."

"Phorce geeft gebruikers vrijheid, omdat ze nooit meer met een lege batterij komen te zitten. Onderweg heeft vrijwel iedereen een tas bij zich, daarom wilde ik die juist slim maken", zegt Marijn Berk.Beeld Maartje Geels

Dergelijke toeren behoren tot het verleden als Kickstarter binnenkort naar Nederland komt. Kickstarter is een grote naam, zegt Douw. "Daardoor wordt crowdfunding toegankelijker. Tegelijkertijd is het bij ons nu al populair. Uit ons onderzoek blijkt dat er in 2013 zo'n 32 miljoen werd opgehaald voor de financiering van 1200 projecten. Dat is een verdubbeling ten opzichte van 2012."

Kortdurende leningen
In Nederland bestaan al platforms zoals voordekunst.nl voor creatieve projecten, de 1%club.nl voor ontwikkelingssamenwerking en geldvoorelkaar.nl voor het MKB dat investeert in projecten. Vooral die laatste manier van crowdfunden is populair in handelsland Nederland; er gaat ruim 27 miljoen euro in rond. Het zijn bedrijven die elkaar kortdurende leningen geven of een aandeel in een onderneming kopen.

De bloei zet nog wel even door, verwacht Kleverlaan. "Over een paar jaar is deze vorm van financieren nog meer ingeburgerd; ik denk dat het dan een standaardvorm van financiering is voor organisaties."

Doordat er steeds minder subsidies beschikbaar zijn, raken mensen eraan gewend om zelf wat te organiseren, zegt Douw. "Bovendien hebben ze daar door internet en handige websites nu ook de mogelijkheden toe. Veel mensen zijn klaar met banken en tussenpersonen. Ze willen het zelf doen. Met crowdfunding kan dat."

'We vroegen om hulp in een kerstmanpak'
De eerste campagne van zonnelamp WakaWaka (voor kampeerders en mensen in ontwikkelingslanden) kwam traag op gang. "We begonnen in november 2011 op Kickstarter. Mensen konden tot begin januari meedoen. Na een paar weken wisten we dat het er om zou spannen of we het zouden halen", zegt mede-oprichter Camille van Gestel.

Er was dus iets extra's nodig om mensen over de streep te trekken. "We maakten een nieuw filmpje voor de Kickstartersite. Daarin vroegen we in een kerstmanpak om hulp. Wie mee zou doen voor 125 dollar, kon ook een boodschap meesturen voor de Kerstman. Wij zouden die boodschap in kerstmanpak voorlezen, zodat het leek alsof het videobericht van de kindervriend kwam."

Daarna stroomden de orders binnen. Van Gestel was blij verrast. "Veel mensen hadden sympathie voor onze actie. Ze dachten vast: die arme jongens trekken zelfs een kerstmanpak aan om hun project gefinancierd te krijgen. Het leverde veel extra bestellingen op."

WakaWaka begon tegelijkertijd een campagne op Symbid, een crowdfundingsite in Nederland. Via die website kun je investeren in veelbelovende bedrijven. Voor twinig euro kopen investeerders een klein aandeel in de onderneming. Is het bedrijf succesvol? Dan krijg je dividend uitbetaald. "Daar haalden we via driehonderd microaandeelhouders nog zo'n 75.000 euro op voor 2,5 procent van de aandelen. Het was fijn om beide bedragen bij elkaar op te kunnen tellen. Daardoor hadden we genoeg geld om de ontwikkeling van de lamp mogelijk te maken."

Bedrijf: WakaWaka
Campagnes: 2011 en 2012
Opgehaald: $ 48.399 en $ 419.472
Backers: 787 en 5622

Producer Robin Meijer (25) van Ronimo Games uit Utrecht.Beeld Maartje Geels

'We wierven geld voor nieuwe personages'
Hij groeide op in het getto van planeet Ribbit IV, zat in de gevangenis en rapt als de beste. Als huurmoordenaar verdient deze kikker een centje bij. Hij schreeuwt tegen zijn tegenstanders of gaat ze te lijf met dance moves.

'Froggy G' is een van de 'Awesomenauts' waarmee je kunt spelen in het gelijknamige spel. De speler vecht online tegen anderen.

"Veel spellen die vandaag de dag worden gemaakt, nemen zichzelf heel serieus", zegt producer Robin Meijer (25) van Ronimo Games uit Utrecht. "Onze game bevat veel humor. Het gaat om het spelplezier, net zoals bij de spellen uit de jaren tachtig. Neem de games rond loodgieter Super Mario. Die bevatten ook een flinke dosis humor zonder dat dat afbreuk doet aan de game."

'Awesomenauts' was na de lancering in 2012 een succes.
"Veel gamers wilden graag hun gespeelde potjes terugkijken. Bovendien vroegen ze om nieuwe werelden en personages. We zijn een kleine game studio en kregen dat niet zomaar voor elkaar."

Het bedrijf riep de hulp in van 'the crowd' en begon een Kickstartercampagne. Ze haalden bijna 350.000 dollar op. "Wij hadden een groep fans die ons graag steunden op Kickstarter. Het grote voordeel is dat ze zich nu nog meer betrokken voelen. Een deel van hen mag nieuwe werelden en personages testen doordat ze extra betaalden op Kickstarter. Wij krijgen daardoor weer veel waardevolle feedback. Voorheen keken we hooguit een paar maanden vooruit. Nu hebben we al plannen voor over een jaar en voeren we grotere veranderingen in het spel door."

Bedrijf: Ronimo Games
Campagne: 2013
Opgehaald: $ 345.835
Backers: 7.496

'Op de eerste dag haalden we al 50.000 dollar op.'
Een tas waar je je tablet en smartphone niet alleen in opbergt, maar die ze ook nog oplaadt. Dat is de Phorce, een slimme tas.
"Phorce geeft gebruikers vrijheid, omdat ze nooit meer met een lege batterij komen te zitten. Onderweg heeft vrijwel iedereen een tas bij zich, daarom wilde ik die juist slim maken", zegt Marijn Berk.

Is daar een markt voor?
"Ik vond het een goed idee, maar ik wist natuurlijk niet of het zou aanslaan. Kickstarter maakte duidelijk dat veel mensen graag een Phorce wilden. Op de eerste dag bereikten we al een mijlpaal van 50.000 dollar." In totaal investeerden bijna achthonderd mensen zo'n 200.000 dollar.

Financieel ging het Phorce voor de wind, maar de ontwikkeling verliep stroef.

Oorspronkelijk wilde Marijn Berk de Phorce in mei 2013 leveren. Maar hij liep forse vertraging op; de tas is pas deze zomer te koop. "We besloten Phorce twee keer zo krachtig te maken, de tas kan ook laptops opladen. Op die manier is de tas aantrekkelijker voor de zakelijke markt. Dat hebben we open en eerlijk verteld aan onze 'backers'. Zij moeten een jaar langer wachten, maar krijgen een betere tas."

Toch is een groep backers teleurgesteld dat ze zo lang moeten wachten. "Zij kunnen hun geld terugkrijgen. Kickstarter is geen online winkel. Je investeert in een product dat nog verder ontwikkeld moet worden. Dan kan het zijn dat er vertraging ontstaat, zoals bij zoveel innovaties."

Bedrijf: Phorce
Campagne: 2012-2013
Opgehaald: $ 199.950
Backers: 799

Hoe steun ik op Kickstarter?
Wil je op Kickstarter een product, ontwerp, film of game steunen? Kijk dan eerst goed naar de mogelijkheden om dat te doen. Vaak krijg je voor het 'backen' niet alleen een product of kaartje met korting maar zijn er ook extraatjes voor lage prijzen. Of er worden unieke tegenprestaties geboden. Door op de gewenste tegenprestatie te klikken steun je het initiatief. Het juiste bedrag en de beloning wordt dan automatisch geselecteerd. Betalen gaat nu nog alleen met creditcard. Waarschijnlijk zijn er na 29 april, wanneer je Nederlandse initiatieven kunt backen, meer betaalmogelijkheden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden