Vergeet André van Duin in deze show a.u.b.

interview | André van Duin maakt in 'The Sunshine Boys' zijn debuut als theateracteur. En dat is even wennen. 'Ik mag vooral geen lach forceren bij het publiek.'

Voor het eerst in zijn vijftigjarige carrière staat André van Duin als acteur op de planken in een echt toneelstuk. Samen met onder meer Kees Hulst, Olga Zuiderhoek en Ferdi Stofmeel speelt hij sinds donderdag hoofdpersoon Willie in 'The Sunshine Boys', een voorstelling in Joop van den Endes DeLaMar Theater. Een spannende onderneming noemt Van Duin het. Dat lijkt een understatement, hoewel hij daar verder geen al te persoonlijke ontboezemingen over zal doen. Nuchtere vakman als hij is, laat hij het maar gewoon over zich heen komen.

In het chique kantoorpand van Stage Entertainment aan de Amsterdamse Zuidas, waarvan de glimmende entree in niets doet vermoeden dat er ook nog rommelige repetitielokalen zijn, valt Van Duin op door zijn keurige, bijna op Engelse wijze gesoigneerde voorkomen. Een beige jasje, frisse blouse en kleurige spencer. De typetjes Jan Wijdbeens of meneer De Groot zijn in geen velden of wegen te bekennen.

"Ik heb dit nog nooit gedaan, toneel", vertelt Van Duin bijna schuchter. "Spannend, in meerdere opzichten. Dit is bijvoorbeeld de eerste keer dat ik in het theater met een regisseur werk. In de revue doen we wat we zelf willen. Daar spreken we gewoon af: 'Dan zeg ik dat en zeg jij dat en gaan we naast elkaar staan'. En in de revue maak je iets puur om te lachen. Nu is het een serieuze aangelegenheid. Je kan niet improviseren en je hebt ook geen interactie met de zaal. Een totaal andere discipline."

Wat was de aanleiding voor dit toneelavontuur?

"Vorig jaar was mijn vijftigjarig jubileum en daardoor realiseerde ik me dat ik ook eens wat anders moest gaan doen. Je kan niet je leven lang met die alpinopet blijven lopen, het moet niet zielig worden. Ik ben nu 68, je moet dingen doen die bij je leeftijd passen. Dat wil niet zeggen dat ik geen komiek meer ben. Ik heb net als Jan Wijdbeens aan het televisieprogramma 'Popster' meegewerkt. Erg leuk dus dat blijf ik gewoon doen. Daarnaast probeer ik nu dit; eens kijken of het publiek het leuk vindt, en vooral of ik het zelf leuk vind. Het is natuurlijk geen erg lange onderneming: half mei zijn we er alweer doorheen. Als het een succes is, komt er misschien nog eens een herneming, zo niet dan praten we er niet meer over.

"Aan de andere kant, ik ga niet zoals vroeger nog revues doen. Dat zou ik nu dus niet meer kunnen: veel te druk, steeds maar vallen, alles voor de lach doen. Het is jammer voor de fans misschien, maar ik kan dat gewoon niet meer. Het houdt een keer op. Bovendien, hoe ouder je wordt, hoe meer je gaat nadenken en juist dat is niet goed voor een komiek. Je moet er niet over nadenken, je moet gewoon grappen vertellen."

Hoe is het theater anders dan de revue?

"In dit stuk komt de lach steeds voort uit de dramatiek. Dat is iets wat ik niet ken. We moeten vooral niet forceren dat het publiek gaat lachen, aldus regisseur Gijs de Lange. Ze mogen wel lachen hoor, maar je moet niet naar de lach vissen. Je moet serieus spelen, je krijgt hier geen rollende lach door de zaal. Het leuke van werken met toneelacteurs is dat je zes weken bij elkaar zit, je leert elkaar daardoor echt kennen. In het variété kom je elkaar tegen, doe je even kort samen een sketch en ga je weer door. Maar theatermensen, die leven met elkaar. Ze kennen elkaars makkes, gewoontes, ze vertellen elkaar over hun huwelijken. De theaterwereld is een grote roddelrubriek. Verder zijn mijn collega-acteurs heel behulpzaam. Ze kijken helemaal niet op me neer, in tegendeel zelfs, ze zijn fan van me. Met Kees Hulst, die Louis speelt, wilde ik graag samenwerken. Ik heb hem vaak zien spelen, het is een enige man. Kees zegt dat hij het ook erg leuk vindt. Misschien valt het voor hem wel mee om met mij te werken, hij kende de tekst ook niet vooraf al helemaal uit zijn hoofd."

Wat voor man speelt u?

"Ik speel Willie, een oude uitgerangeerde komiek die zelf nog denkt dat hij alles kan en overal voor gevraagd zou moeten worden. Een verbitterde man eigenlijk. Wat ik zelf helemaal niet ben. Het is heel anders dan typetjes spelen. Typetjes zijn eenvoudig, dit is een karakter. Typetjes daar kan je mee rommelen: zet een hoed op en speel maar wat. Maar het belangrijkste verschil is dat je je niet aan tekst hoeft te houden. 'Mooi weer' of 'lekker weertje' of 'lekker zonnetje vandaag', als het maar op hetzelfde neerkomt. Nu houdt de regisseur dat scherp in de gaten. Hij bepaalt ook hoe ik het moet zeggen. 'Hier iets rustiger, daar wat minder stemverheffing, daar kan je wel wat meer power geven'. In ieder geval moet het rustig, haha! Ik ben gewend om altijd snel te gaan: van dik hout. Dit moet je echter meer golvend spelen.

"Ook de hele mise-en-scène wordt bepaald door Gijs. Daar heb ik in mijn werk ook nooit op gelet. En hij geeft aan met welke intentie een scène moet worden gespeeld. Kijk, in het theater maakt de regisseur de keuzes en of dat de juiste zijn, zal bij de première wel blijken uit de publieksreacties. Dat de regisseur de eindverantwoordelijke is, vind ik heel prettig. Nu kan ik zeggen: 'Sorry, dat is niet mijn afdeling, het is mij gezegd dat ik het zo moet doen. Ik heb de grappen niet bij elkaar geschraapt of geschreven'." Van Duin lacht hartelijk. "In principe heeft het stuk de hoofdrol en sta ik er in dienst van. Mensen komen dan ook niet naar André van Duin kijken maar naar A.M. Kyvon die een personage speelt. André van Duin is maar een rol, ik ben in het dagelijks leven gewoon mezelf. Dat onderscheid is nu heel duidelijk. Hopelijk vergeet het publiek na vijf minuten André van Duin en gaat het mee in het verhaal dat we vertellen."

André van Duin met Kees Hulst tijdens een lees-repetitie.

Uitgerangeerde komiek

'The Sunshine Boys' van Neil Simon uit 1972 is zo'n stuk dat iedere komiek een keer gedaan wil hebben. Het gaat over twee uitgerangeerde komieken die na een aantal jaar uit elkaar geweest te zijn, worden 'gedwongen' om weer samen op het podium te staan. Veel bekende artiesten gingen Van Duin voor: de verfilming met Walter Matthau en George Burns uit 1975 is legendarisch, Danny DeVito stond er in 2012 mee op de planken in het Londense West End. In Nederland speelden Johnny Kraaijkamp en Eric van der Donk het stuk in 1993, net als het komische duo Mini & Maxi in 2006.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden