Vérgaande afspraken brengen psychische zorg dichter bij patiënt

Beeld Thinkstock

Vorig jaar nog liepen psychiaters, psychologen en patiënten te hoop tegen bezuinigingen en eigen bijdragen in de geestelijke gezondheidszorg. Maar gisteren tekenden zorgaanbieders, verzekeraars, beroepsverenigingen en cliëntenorganisaties samen met de minister van volksgezondheid Edith Schippers eendrachtig een akkoord over de toekomst van deze sector.

Niet alleen ligt er nu een afspraak over beperking van de uitgavengroei, maar ook zijn er inhoudelijke afspraken gemaakt. De meest opvallende: toepassing van dwang mag alleen nog in uiterste noodzaak.

In de GGZ gaat ruim 4 miljard euro om. Afgesproken is dat dit bedrag in 2013 en 2014 met 2,5 procent mag groeien, exclusief aanpassing voor gestegen loon- en prijspeil. De afgelopen jaren bedroeg de groei in de GGZ-sector jaarlijks zo'n 7 à 8 procent. Met recht spreken de partijen dan ook van een trendbreuk.

Zoals het vorig jaar ook een trendbreuk was toen de minister een akkoord op hoofdlijnen wist te sluiten met de ziekenhuizen. Ook daar wordt de groei beperkt tot 2,5 procent. Voor de GGZ-instellingen komt, net als voor de ziekenhuizen, prestatiebekostiging. Ze kunnen niet meer rekenen op een vast budget, maar zullen met de verzekeraars moeten onderhandelen over prijs en kwaliteit van de te leveren zorg.

De afspraken die met de GGZ-sector zijn gemaakt, zijn vérstrekkend en passen binnen de trend die voor de hele zorg opgeld doet: zorg zo dicht mogelijk thuis en in de buurt. Ambulante hulp, zelfmanagement en e-health als het even kan. Kan de huisarts of diens praktijkondersteuner niet helpen, dan wordt de patiënt doorverwezen naar de Basis GGZ voor patiënten met lichte aandoeningen, of de specialistische GGZ voor complexe gevallen.

Geen dure zorg waar het goedkoop kan, is de lijn. Dat klinkt nogal logisch, maar de praktijk is op dit moment anders. Minimaal 20 procent van de patiënten maakt onnodig gebruik van dure, gespecialiseerde zorg. Het is de bedoeling dat zij verschuiven naar de basiszorg in de GGZ.

Daarnaast moet ten opzichte van 2008 het aantal bedden in klinieken met een derde worden verminderd.

Dit is allemaal mooi, maar is er wel zorg dichtbij huis voor deze patiënten? Marleen Barth, voorzitter van GGZ Nederland, de koepelorganisatie van de instellingen, zegt dat de sector allang bezig is ambulante zorg te organiseren. De afspraken sluiten daarbij aan. "We laten de patiënten echt niet aan hun lot over. De psychiaters zullen de wijk in moeten."

Samenwerking tussen gemeenten, de GGZ, justitie, politie, het UWV, 'eigenlijk met de hele samenleving' (Barth), zal ertoe moeten leiden dat GGZ- patiënten hun draai in de maatschappij weten te vinden. Barth: "De tolerantiegraad voor mensen die zich een beetje mal gedragen, moet omhoog".

Is het nu weer helemaal pais en vree met de minister? Nee, het meningsverschil over de eigen bijdragen blijft bestaan. In het Lente-akkoord is weliswaar afgesproken dat er in 2013 55 miljoen beschikbaar is om de kwetsbaarste groepen te ontzien. Maar de rest moet de eigen bijdrage gewoon blijven betalen. Dat is stigmatiserend, vindt de complete sector. Immers, voor somatische ziekten gelden geen eigen bijdragen. De afspraak om de tweedeling tussen somatische en psychiatrische zorg op termijn op te heffen, moet die pijn verzachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden