Verfkwast gaat over muren vol van gewelddadig verleden

Nu het geweld in Noord-Ierland voorbij lijkt, wil de Britse regering dat de agressiefste paramilitaire muurtekeningen verdwijnen. Sommigen vrezen echter dat een stuk geschiedenis verloren gaat.

Wie een wandeling maakt over Shankill Road, het hart van de loyalistische wijk in Belfast, voelt de bloedige geschiedenis van het conflict dat Noord-Ierland meer dan dertig jaar heeft verdeeld. Talloze muurtekeningen uit eerbetoon aan gestorven paramilitairen, een gevel over de bomaanslag op een viswinkel in de straat, de oproep ’Wie verdedigt Ulster nu?’, herinneren in dwingende beelden aan de jaren van de ’Troubles’.

In katholieke wijken is het niet anders. Op Falls Road, de hoofdstraat voor de Republikeinse gemeenschap, neemt een gevel met Bobby Sands een centrale plaats in. , Hij kwam als eerste Ira-gevangene om tijdens de bekende hongerstaking in 1981. Een tour langs de muurtekeningen behoort tot de belangrijkste toeristische attracties van de stad, die met het geweld achter de rug het aantal bezoekers snel ziet stijgen.

Het Britse bestuur over de provincie vindt dat het tijd is dat de Noord-Ierse gemeenschap haar roerige verleden achter zich laat. Het heeft 4,8 miljoen euro aan subsidies uitgetrokken om de gewelddadigste muurtekeningen te vervangen door vriendelijkere afbeeldingen. „Sommige ’murals’ horen in een museum. Onze samenleving gaat verder”, vindt Rosie McDonagh van de Kunstraad, die de subsidies beheert.

Het gaat de overheid niet om de Republikeinse muurschilderingen, maar om tekeningen van de Loyalisten, zegt professor Bill Rollston, die drie boekjes heeft gemaakt over de ’murals’. Toen het verboden Ierse Republikeinse Leger in 1994 haar eerste wapenstilstand afkondigde, werden diezelfde nacht nog – zonder subsidie – de agressiefste muurtekeningen overgeschilderd. De Loyalistische afbeeldingen werden toen juist steeds intimiderender. Er zijn maar weinig muurtekeningen die jarenlang hetzelfde zijn gebleven.

„De Republikeinse ’murals’ zijn nooit alleen maar paramilitaire afbeeldingen geweest”, zegt Rollston. „De Ira was niet de baas over de muren. Maar de Loyalisten schilderen nog steeds mannen met bivakmutsen en geweren. Dat is tekenend. Vooruitgang beschouwen ze als een bedreiging.” De katholieken schilderen alleen nog geweren en als het gaat om historische afbeeldingen van bekende Ira-leden.

Hij vindt ook dat de Loyalisten hun imago moeten veranderen, maar dat gebeurt alleen als de mening van de bewoners verandert, niet door er zomaar de verfkwast over te halen. „Zelfs de meest aanstootgevende muurtekeningen vertellen iets over de gevoelens binnen de gemeenschap. Ze hebben een politieke boodschap. Ik ben bang dat de subsidies emotieloze, saaie afbeeldingen aanmoedigen.”

Het probleem is volgens hem dat de Loyalisten niets beters weten te tekenen dan geweren. Anders dan de Republikeinen, die zich vereenzelvigen met de Ierse cultuur.

De Loyalisten hebben bovendien in tegenstelling to de katholieken geen enkele band met Protestantse politieke partijen.

Sommige tourgidsen en taxichauffeurs klagen dat ze klanten zullen verliezen, omdat die vooral geïnteresseerd zijn in de politieke afbeeldingen, zegt gids Ken McElroy. „We hebben geen geschiedenis om trots op te zijn, maar een aantal agressieve tekeningen moet bewaard blijven.”

De laatste maanden zijn er verschillende muurschilderingen van de Protestantse voetbalheld George Best gemaakt. Een andere lokale held is in de jaren vijftig en zestig populaire popzager Ruby Murray. De Titanic, die in Belfast werd gebouwd, is ook een populair onderwerp. „We worden straks doodgegooid met George Best”, vreest Rollston daarom.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden