Verfijning past meer bij Verdi's Forza dan grof opgepookt vuur

AMSTERDAM - Meer dan dertig jaar heeft Amsterdam moeten wachten op een nieuwe kans om Verdi's 'La forza del destino' (De kracht van het noodlot) te kunnen horen. Na de opvoeringen in 1962 door de Nederlandse Opera met Gre Brouwenstijn viel voor 'La forza' het doek in Nederland. Het is niet verwonderlijk dat het Concertgebouw zaterdagmiddag tijdens de Varamatinee afgeladen vol was voor de concertuitvoering van deze populaire opera uit Verdi's latere jaren.

De Vara-matinee blijft een schitterende aanvulling op de programmering van de Nederlandse Opera. Toevallig ging zaterdagavond in het Muziektheater Birtwistle's 'Punch and Judy' in premiere. Waar vind je dat elders? In dezelfde stad 's middags naar een ijzeren-repertoireopera in een voorbeeldige uitvoering en 's avonds naar een inspirerend vormgegeven opera van deze tijd. De opera-freak vaart er wel bij. Opvallend was dat in het Muziektheater veel 'Forza'-gangers rondliepen.

Verdi's lange opera zit wat vreemd in elkaar. Na de korte eerste akte, waarin de geliefden Leonora en Alvaro noodlottig uit elkaar gedreven worden, zien zij elkaar pas weer na tweeeneenhalf bedrijf terug; het noodlot staat dan echter een vervoerend liefdesduet in de weg. Het tweede bedrijf is van Leonora, het derde bedrijf van Alvaro, met in beide grote couleur-locale-scenes. In het hele tweede bedrijf treedt Alvaro niet op, in het hele derde bedrijf en een deel van het vierde is Leonora van het toneel verdwenen.

Deze wat vreemde opbouw maken dat de couleur-locale-scenes in hoge mate belangrijk zijn voor het welslagen van de opera. Ook de rol van Leonora's broer Carlo, die als een soort engel der wrake Alvaro en Leonora achtervolgt is van grote importantie.

In de scenes voor volk en bijfiguren was deze matinee-uitvoering bijzonder geslaagd. Verdi drong er destijds op aan dat koor en orkest zeer precies moesten zijn. Dirigent Graeme Jenkins leidde het Radio Symfonie Orkest en het Groot Omroepkoor met een zeldzaam gehoorde precisie en verfijning.

Direct in de beroemde ouverture liet Jenkins merken dat helderheid en verfijnde frasering voor hem belangrijker waren dan grof opgepookt Italiaans vuur. De schitterende klankversmelting van fluit, hobo en klarinet was een voorbode van de uitzonderlijke kwaliteit van het Radio Symfonie Orkest, dat op deze middag met klarinettiste Anneke Mulder voorop, echt fantastisch speelde.

In de bijrollen viel Valentin Jar bijzonder tegen als Trabuco, maar de jonge bariton Alfonso Antoniozzi was als Fra Melitone een ware ontdekking. De Poolse mezzo Stefania Kaluza zong de lastige rol van zigeunerin Preziosilla met vaart en durf. Zij kwam wat ouderwets over met aangezet acteren in een soort zigeuner-outfit, waarvan de roos die de open boezem sierde bij het geestdriftige slotapplaus in het publiek verdween.

De grote rollen waren optimaal bezet, hoewel de Rus Sergei Leiferkus (Carlo) niet helemaal bij de anderen paste. Zijn bariton is prachtig, maar de kleur is te weinig Italiaans, de klank voor Verdi te weinig open.

De Italiaanse bas Roberto Scandiuzzi zong een schitterende Padre Guardiano. Tenor Gegam Grigorian, zo langzamerhand behorend bij het Vara-meubilair, was wederom hartverscheurend op dreef als Alvaro. De Amerikaanse Alessandra Marc liet na haar eerdere optredens hier geen enkele wens onvervuld. Een geweldige Verdi-stem, gelijkmatig opgebouwd met prachtige kleuren en sterkte-gradaties.

Het wonderbaarlijk fraai gezongen slot-terzet van Marc, Grigorian en Scandiuzzi en een door Jenkins perfect gerealiseerd breekbaar orkestnaspel besloten drie uur Verdi-dramatiek van de bovenste plank.

Uitzending: vrijdag 15 januari 20.00 uur op Radio 4.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden