Verenigde Staten kunnen steun aan Egypte niet zomaar opzeggen

analyse Obama is afhankelijk van strategische en praktische hulp van het buurland van Israël

De door het leger in het zadel geholpen regering van Egypte heeft van de VS voorlopig weinig te verwachten. Officieel is de financiële steun aan Egypte niet ingetrokken, maar in de praktijk zal de regering-Obama zich gedragen alsof dat wel zo is, vertelden functionarissen van het ministerie van buitenlandse zaken gisteren aan de website The Daily Beast.

Dat betekent concreet dat een bedrag van 435 miljoen euro dat Egypte dit jaar nog zou krijgen, niet wordt overgemaakt. Ook zal een aantal Apache helikopters, waarvoor Egypte al betaald heeft, niet worden geleverd. Het nieuws zal een steun in de rug zijn voor de Europese leiders die vandaag over hetzelfde vraagstuk vergaderen.

Het maakt ook iets meer duidelijk over de koers die Obama vaart ten opzichte van het nieuwe regime in Egypte, dat vastbesloten lijkt de van de macht beroofde Moslimbroederschap te verpletteren.

Over die koers, en over de vraag of de VS wel of niet een miljard euro per jaar naar Egypte moesten blijven sturen, vlogen waarnemers en Congresleden elkaar in de haren sinds de afzetting van de vorig jaar verkozen president Mohamed Morsi door het leger. En hetzelfde doen de bondgenoten van de VS.

Als die afzetting een staatsgreep genoemd wordt, is het antwoord duidelijk. Artikel 7008 van de Amerikaanse begrotingswet voor buitenlandse zaken voor dit jaar verbiedt 'het financieren van elke directe steun aan de regering van een land waarvan het rechtmatig verkozen staatshoofd is afgezet door een militaire staatsgreep of decreet'.

Dat artikel heeft nu al gevolgen buiten Egypte. Saoedi-Arabië kondigde aan zelf flink in de buidel te zullen tasten als het wetsartikel wordt toegepast. Een ongebruikelijk felle opstelling van een meestal achter de schermen opererend land. Andere bondgenoten van de VS, zoals Turkije en Katar, vinden juist dat Morsi en zijn moslimbroeders steun verdienen.

Maar het woord 'coup' in de mond nemen, daar piekerde Obama niet over. Spitsvondig meldde het ministerie van buitenlandse zaken dat nergens stond dat de regering uitsluitsel moest geven of ze een gebeurtenis een staatsgreep vond of niet.

Want dat miljard per jaar krijgt Egypte niet voor niets. Het land sloot in 1978 de Camp David akkoorden met de VS en Israël. Sindsdien steunt het de VS strategisch, door Israël niet langer te bedreigen. Ook geeft Egypte de VS op vele manieren praktische steun, door Amerikaanse schepen voorrang te geven in het Suezkanaal en, na 11 september 2001, door het overnemen en hardhandig ondervragen - zeg maar gewoon martelen - van terreurverdachten.

Dat martelen vraagt de regering-Obama voor zover bekend niet meer van haar bondgenoten, maar verder staan de tegenprestaties van Egypte nog overeind. En dat maakt dat een Amerikaanse president, al gruwt hij nog zo van de taferelen in de straten van Caïro, de financiële relatie niet zomaar zal willen verbreken.

Met 'Realpolitik' (dat Duitse woord kennen ze allemaal in Washington) win je natuurlijk nooit de schoonheidsprijs. Volgens een recente enquête van het onafhankelijke Pew instituut vindt 51 procent van de Amerikanen dat de hulp aan Egypte gestopt moet worden. Slechts een kwart van de ondervraagden vindt dat die moet doorgaan om meer invloed te houden op de gebeurtenissen. En 6 procent vindt dat Obama een goede koers vaart. Maar toen was zijn officieuze opschorting van de hulp nog niet bekendgemaakt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden