Verdwijnen van 13-wekenecho’s is onwenselijk, waarschuwt hoogleraar

Een echo bij dertien weken kan veel duidelijkheid geven over de gezondheid van de foetus, zegt Katia Bilardo.

Het aantal vrouwen dat een echo krijgt rond de dertiende week van de zwangerschap is sterk afgenomen. Het is een gevolg van het succes van een eenvoudiger manier van testen op onder andere het syndroom van Down. Dat de 13-wekenecho verdwijnt is onwenselijk, vindt hoogleraar Katia Bilardo, omdat daarmee ook tijdig andere ernstige afwijkingen zoals een open schedel of buikwand zijn op te sporen. 

Bilardo, die vrijdag werd geïnstalleerd als hoogleraar aan Amsterdam UMC, wil dat alle zwangeren een 13-wekenecho kunnen krijgen. Die 13-wekenecho is, samen met een bloedafname, van oudsher een onderdeel van de combinatietest. Aanstaande ouders konden de foetus daarmee laten testen op chromosomale afwijkingen, zoals het syndroom van Down. Sinds 2017 is ook een nieuwe test beschikbaar: de meer betrouwbare NIPT (Niet Invasieve Prenatale Test). Bij die test is alleen een bloedafname voldoende, een echo blijft achterwege.

Uit cijfers van het consortium dat de NIPT uitvoert, blijkt dat het aantal combinatietesten – en daarmee het aantal 13-wekenecho’s - inderdaad flink is afgenomen. In het eerste jaar van de NIPT (van april 2017 tot april 2018) koos 42 procent van de zwangeren voor deze nieuwe test. Nog maar 3 procent deed een combinatietest. In 2016 koos nog ruim een derde van de vrouwen voor een combinatietest.

Volgens Bilardo heeft de 13-wekenecho niet alleen nut als onderdeel van een test op chromosomale afwijkingen. “Je kunt ook zien of alle ledematen aanwezig zijn, of het hoofdje en buikje gesloten zijn, er of er geen ernstige urinewegafwijking is, die zorgt dat ontwikkeling van de longen uitblijft. Juist dit soort afwijkingen, vaak niet met het leven te verenigen, kun je bij dertien weken in veel gevallen al zien. Officieel was de echo als onderdeel van de combinatietest daar niet voor, maar in de praktijk werd er wel naar gekeken”, stelt Bilardo.

Op dit moment dient de 20-wekenecho, die wel aan alle zwangeren wordt aangeboden, voor het vaststellen van de afwijkingen waarover Bilardo het heeft. Dat onderzoek zit echter veel dichter bij de abortusgrens van 24 weken. “Het is voor vrouwen veel belastender om later in de zwangerschap een abortus te ondergaan, als de foetus groter is”, zegt Bilardo. “Bovendien moeten ze dan onder tijdsdruk een beslissing nemen.”

Uit onderzoek van Bilardo onder vijfduizend vrouwen blijkt dat ongeveer de helft van de structurele afwijkingen ook op de 13-wekenecho te zien is. Ter vergelijking: op de 20-wekenecho is volgens Bilardo zo’n driekwart van de structurele afwijkingen te zien. Ze pleit daarom voor een 13-wekenecho naast de 20-wekenecho, voor ouders die dat willen.

Onzekerheid

In december vroeg een Tweede Kamermeerderheid al aan staatssecretaris Blokhuis van volksgezondheid om uiterlijk begin 2020 te starten met het aanbieden van een zelfstandige 13-wekenecho, als onderdeel van een landelijk wetenschappelijk onderzoek. De Gezondheidsraad pleitte daar in 2016 ook voor.

Ook gynaecoloog Monique Haak van het Leids Universitair Medisch Centrum zegt dat goed getrainde echoscopisten veel afwijkingen al kunnen zien op de 13-wekenecho. “Dit kan echt een groep zwangeren helpen.” Maar ze vindt ook dat er meer onderzoek nodig is om te ontdekken hoe vaak de 13-wekenecho zorgt voor een diagnose die niet in één keer duidelijk is, zodat ouders vaker moeten terugkomen. “In mijn praktijk merk ik dat één ding voor zwangeren heel vervelend is: onzekerheid”, zegt Haak.

Lees ook:

NIPT of niet, zwangeren hoeven niet alles van tevoren te weten

De verwachte stijging van het aantal zwangere vrouwen dat voor een prenatale screening kiest is uitgebleven. Sinds de introductie van de NIPT in Nederland hebben bijna 30 duizend zwangeren via dit bloedonderzoek laten testen of hun ongeboren kind mogelijk down-, edwards- of patausyndroom heeft. Dat staat gelijk aan ongeveer 37 tot 40 procent van alle zwangere vrouwen.

Huisartsen bieden erfelijkheidstest voor ongeboren kind aan

Stellen met een kinderwens kunnen vanaf deze week bij de huisarts terecht voor een erfelijkheidsonderzoek naar mogelijke genetische afwijkingen bij hun nog niet verwekte baby.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden