’Verduurzaming vereist scherper keuzes maken’

Duurzame energie komt in Nederland moeizaam van de grond, constateert Jan Heetebrij van energieadviesbureau Heecon Business Development.

,,Neem Denemarken”, zegt Heetebrij. ,,De Denen hebben een fantastische windindustrie; ze liggen mijlenver op Nederland voor. Ze zijn praktisch, ze zijn gewoon gaan bouwen.”

Heetebrij: ,,We zitten gevangen in een systeem dat niet wil veranderen.” In Nederland hebben we allemaal uitstekende onderzoeksinstituten ’die heel geleerd doen’, maar windindustrie is hier nauwelijks. ,,De Denen leren al doende; daar kunnen wij een voorbeeld aan nemen. Wij onderzoeken ons lam.”

In het denken over transitiemanagement wordt erkend dat om duurzame veranderingen te bewerkstelligen, een ’systeembreuk’ nodig is, stelt Emil Möller, verbonden aan het onderzoeksinstituut ICIS in Maastricht. ,,Stapje voor stapje, dat werkt niet.” Hij wijst op de Taskforce Energietransitie, door de overheid ingesteld, die in mei met een rapport kwam. ,,Zo’n commissie schuift de noodzakelijke veranderingen voor zich uit, zodat het vanuit de gevestigde belangen controleerbaar blijft.”

Heetebrij weet wel hoe de Nederlandse energiehuishouding verduurzaamd zou kunnen worden. ,,We moeten minder praten en minder naar consensus streven. De Taskforce Energietransitie heeft weliswaar 26 ’transitiepaden’ benoemd, maar hanteert een planningshorizon van 50 jaar. Ze kiezen niet: fossiele brandstoffen blijven voorlopig een hoofdrol spelen. Hun enthousiasme over de afvang van CO2 bij kolencentrales toont aan dat ze geen prioriteit verlenen aan echte duurzame oplossingen.”

Om succes te hebben moeten plannen voor de transitie concreet en zichtbaar zijn, zegt Heetebrij. Zijn bureau heeft drie ’hoofdtransitieroutes’ uitgestippeld.

De eerste route betreft duurzame mobiliteit. ,,Je zou kunnen denken aan nieuwe energiezuinige en emissiearme aandrijftechnieken, accutechnologie en brandstofcellen, waarbij het Nederlandse bedrijf E-traction (zie box) het goede voorbeeld geeft. De overheid zou busmaatschappijen kunnen stimuleren deze nieuwe aandrijftechnieken te testen door voorwaarden te stellen aan de vervoersconcessies die zij uitgeeft.”

Heetebrij oppert dat voor de industrie, gesteund door de overheid, een schone taak is weggelegd bij het noodlijdende Nedcar in Born. ,,De eigenaar van Nedcar, Mitsubishi, is ook bezig met de ontwikkeling van elektrische auto’s.”

De tweede route van Heetebrij betreft zonne-energie. ,,De zon krijgt weinig aandacht van de Taskforce Energietransitie, die slechts toekomst ziet voor zonnecellen. De Taskforce negeert zonthermische centrales, waarbij spiegels zonlicht opvangen (zie box).” Heetebrij: ,,Dat soort centrales wordt al gebouwd, in China, Amerika en ook Spanje. Je zou zonnecentrales kunnen bouwen in Noord-Afrikaanse landen als Libië. In ruil zouden wij gas kunnen importeren uit die landen.”

De derde route betreft het gebruik van biobrandstoffen. Heetebrij: ,,Er wordt nu veel te veel gesleept met biomassa over de wereld. Dat is weinig efficiënt en belast het milieu. Je zou biomassa lokaal moeten verwerken tot biobrandstoffen. Biomethanol is het meest veel belovend. Er is al een concept voor een Nederlandse machine, waarmee dat kan.”

Hoe simpel de plannen op het oog ook zijn, Heetebrij loopt op tegen een gebrek aan bereidheid te kiezen en gevestigde belangen kritisch te benaderen.” Volgens Emil Möller van de universiteit van Maastricht zijn de plannen van Heetebrij schoolvoorbeelden van goede transitieroutes. ,,Het zijn niches, die met elkaar verbonden kunnen raken. Ze hebben de potentie een doorbraak te realiseren. Waar wachten we op?”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden