Verdronkenen tussen Italië en Libië

Beeld Maartje Geels

Gisteren werd bekend dat de Europese Unie de asielmigrantenstroom van Libië naar Italië voor de zomer wil droogleggen. De voorzitter van de Europese Raad, Tusk, en de tijdelijk EU-voorzitter, de Maltese premier Muscat, schreven samen een brief die drastische maatregelen voorstelt, zoals het afgrendelen van Libië.

Tusk en Muscat spreken van het ‘optrekken van een beschermingswal’ tussen Libië en Italië. Ook zegt Muscat dat ‘de kernwaarden van de EU ernstig in gevaar komen, tenzij we nu optreden’. Wellicht bedoelt hij hiermee dat een voortdurende vluchtelingencrisis populistische partijen in Europa in de kaart speelt. Mij lijkt dat twee andere argumenten belangrijker zijn: het abominabele aantal verdronkenen dat jaarlijks nieuwe records haalt en de verandering in de samenstelling van de Europese bevolking met de Afrikaanse exploderende demografie als achtergrond. Hoe dan ook, deze brief betekent een ware revolutie in de EU-benadering van de migrantenkwestie. De dag dat alle bootjes zullen worden gedwongen terug naar de Libische stranden te varen, komt dichterbij. Dan zal de migrantenstroom, met al zijn doden op de Middellandse Zee, eindelijk voorbij zijn.

Waarom is het optrekken van een ‘beschermingswal’ niet eerder in beeld geweest? Omdat Europa vanaf het prille begin met de morele kant van het probleem worstelt. Helaas is de weg naar de hel waarin migranten per duizenden een verdrinkingsdood stierven geplaveid geweest met behalve met goede voornemens, ook valse hoop en gevaarlijke illusies. Op 8 juli 2013 bezocht Paus Franciscus het Italiaanse eiland Lampedusa waar hij een krans in de zee wierp. Op zich een mooi gebaar van compassie voor de verdronkenen van de kant van de Heilige Vader. Ware het niet dat Franciscus naliet om mensensmokkelaars aan de schandpaal te nagelen en migranten te ontmoedigen de gevaarlijke tocht te ondernemen. 

Paradox

In plaats daarvan hekelde hij Europese regeringen met hun ‘globalisering van de onverschilligheid’. Ik schreef toen dat het optreden van de paus mogelijk contraproductief zou werken en emigratiekandidaten zou aanmoedigen. Feit is dat voor het pausbezoek aan Lampedusa het aantal vluchtelingen die jaarlijks door verdrinking stierven, rond de 500 schommelde. In 2013 waren dit 800 gevallen, in 2015 ruim 3700 en in 2016 zitten we met bijna 5000 (!) verdronken mensen.

De paradox is dat hoe meer reddingsboten worden ingezet, hoe meer mensen de overtocht wagen en hoe vaker velen van hen verdrinken: sinds het pausbezoek aan Lampedusa tien keer zoveel. EU-agentschap Frontex is daarom pisnijdig over de armada van ngo-reddingsboten als die van Artsen zonder Grenzen, die asielmigranten tot zeer dichtbij de Libische kust ophalen als een soort ‘pendeldienst’. Reddingen door ngo-boten zijn vorig jaar enorm opgevoerd van 5 naar 40 procent, terwijl door aanzuiging het record van 5000 verdronkenen is bereikt. Mensen, kerkleiders en organisaties kunnen soms met hun goede bedoelingen ravages veroorzaken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden