Verdrag van Aken lijkt op ondermijning Europa

Bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron in Aken, bij het tekenen van de nieuwe Frans-Duitse vriendschapsverdrag. Beeld EPA

Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad, is weleens enthousiaster geweest. Op gereserveerde toon liet hij dinsdagochtend een waarschuwing horen aan de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron bij de hernieuwing van het Frans-Duitse vriendschapsverdrag.

Het is dat hij ze kent, zei Tusk, nadat die twee hun handtekening hadden gezet onder een hernieuwd vriendschapspact tussen Duitsland en Frankrijk. “We zijn dermate close als vrienden, dat ik er niet aan twijfel dat jullie bedoelingen oprecht zijn.”

Maar een ander zou het pact makkelijk kunnen uitleggen als een manier om de EU te ondergraven. Tusk: “Een besluit om de band tussen Frankrijk en Duitsland te versterken zou de hele Europese Unie moeten dienen, niet alleen twee landen”.

Het was ook een opmerkelijk moment. Gistermorgen was er weliswaar een jubileum, maar een 56-jarige wordt ook weleens met minder vlagvertoon gelauwerd. Toch kwamen Macron en Merkel samen in de kroningszaal van het historische raadhuis van Aken om het precies 56 jaar geleden gesloten Verdrag van Aken nieuw leven in te blazen.

Oorspronkelijke verdrag

Het oorspronkelijke verdrag werd afgesloten door de Duitse bondskanselier Konrad Adenauer en de Franse president Charles de Gaulle, op 22 januari 1963. Het moest een einde maken aan de tot dan toe traditionele vijandelijkheden tussen beide landen.

Met het pact werden de Fransen en de Duitsers de sterkste landen binnen Europa. Ze spraken af dat ze voortaan gelijk zouden optrekken als het ging om buitenlandse politiek, defensie en Europese zaken. Er kwamen een Duits-Franse ministerraad, allerlei uitwisselingsprogramma’s, een gemeenschappelijke hogeschool en een tweetalige peuterschool.

In 1988 kwam er een aanvulling op het bestaande verdrag, waarin ook afspraken werden gemaakt over gemeenschappelijk beleid inzake cultuur en milieu. De ondertekening van gisteren is wederom een aanvulling.

Dit keer spraken Berlijn en Parijs af dat ze standpunten voortaan eerst met elkaar afstemmen voor ze posities innemen in Brussel. Voor belangrijke Europese toppen zullen ze eerst elkaar ontmoeten. Ze willen in de grensregio samenwerken op het gebied van gezondheidszorg. Voor burgers zal meer worden gedaan als zij de taal van het andere land willen leren.

En ook spraken ze af op militair gebied meer samen te werken, een onderwerp dat weleens tot wederzijdse wrevel leidde. Zo levert Frankrijk wapens aan Riyadh, terwijl Berlijn een stop op de export van wapens naar Saudi-Arabië heeft ingesteld. En ze zullen ook elkaar te hulp komen in het geval een van beide wordt aangevallen. Voor burgers zal vooral meer worden gedaan als zij de taal van het andere land willen leren.

Bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Emmanuel Macron in Aken, bij het tekenen van de nieuwe Frans-Duitse vriendschapsverdrag. Beeld AFP

Weinig juichende reacties 

De hernieuwde ondertekening van het verdrag komt uit de koker van Macron. Oorspronkelijk had hij het plan om vorig jaar, bij het 55-jarige bestaan van het pact, een nieuwe versie te presenteren. Die opzet mislukte, waardoor het iets minder opvallende moment van het 56-jarige bestaan van het verdrag werd aangegrepen. De reacties in Frankrijk zijn niet juichend. Het gaat niet al te denderend met de populariteit van de president. Zijn Verdrag van Aken wordt door populistisch rechts uitgelegd als de uitverkoop van Frankrijk aan Duitsland.

Ook Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad, was allerminst enthousiast. Hoewel Angela Merkel het verdrag afgelopen weekend nog in de pers verkocht als juist een opsteker voor de Europese democratie, vat hij het vooral op als wantrouwen in de Europese gedachte.

Tusk: “Europa heeft op dit moment het heldere signaal uit Parijs en Berlijn nodig dat versterkte samenwerking in kleine verbanden geen alternatief is voor de samenwerking in heel Europa. Onthoud dat.”

Lees ook: 

Macron en Merkel zetten in op eigen begroting eurozone

Na maandenlange twijfel schaart de Duitse bondskanselier Merkel zich achter het plan van de Franse president Macron. Nederland is fel gekant tegen deze uitbreiding van EU-bevoegdheden.

Het voorgenomen vertrek van Merkel zorgt voor grote politieke onzekerheid

Angela Merkel heeft gisteren de regie genomen over haar eigen afscheid. Ze verklaarde niet herkiesbaar te zijn als voorzitter van de CDU en dat haar politieke loopbaan eindigt op de dag van de volgende Bondsdagverkiezingen in 2021. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden