ColumnSylvain Ephimenco

Verdraagzaamheid neemt af, emoties lopen op

Hoe overleven we het gesprek over het klimaat aan de kerstdis? Gisteren stonden wat hints hierover in de Verdieping. Een zin sprong met kracht uit het artikel: “Klimaatverandering roept emoties op, machteloosheid, angst, pijn, boosheid.” Ik legde onmiddellijk een link met de brief van lezeres Wielenga in Opinie: “Ik was woedend”, schreef ze naar aanleiding van mijn column, waarin ik Greta Thunberg typeerde als ‘een goeroe met angstvisioenen’. Het stukje ging overigens over het karikaturale woord ‘boomer’ en ik zette daar het even karikaturale ‘snotneuzen’ tegenover. 

Verder in haar brief werd de kleindochter van deze lezeres opgevoerd, die de mislukte klimaattop in Madrid had bijgewoond: “We hebben veel gehuild. Omdat je je zo machteloos voelt, politici niet luisteren.” Zie hier de verontrustende illustraties van de stelling dat klimaat en (negatieve) emoties nauw met elkaar verweven zijn. Maar mag er ook wat ratio bij?

In mijn mailbox landde ook een dwingend verzoek van een andere lezeres: “Of u niet meer negatief over Greta Thunberg als persoon wil schrijven (...) hierbij schriftelijk dit verzoek.” De lezer die over de schouder van de auteur kijkt en zijn hand naar het toetsenbord bestuurt. Het kan best benauwend overkomen.

Nu kun je je afvragen waarom verdraagzaamheid zo snel afneemt en emoties hoog oplopen als Greta Thunberg ter sprake komt. Kritiek of spot worden minder getolereerd door haar bewonderaars en het beeld dat vervolgens opduikt, neigt naar simplisme: terecht boos claimen adolescenten een schonere toekomst voor zich die ouderen voor hen hebben verpest.

Een onkwetsbare persoon

De Franse filosoof Marcel Gauchet heeft hierover een uitleg: “Het gaat om een opiniecampagne, gebouwd rond een onkwetsbare persoon. Greta Thunberg is tegelijk autist, jong en vrouw. Je kunt over haar niets zeggen zonder voor een gruwelijk onmenselijke figuur te worden aangezien.” Verder hoorde ik deze filosoof dit weekend op tv-zender LCI zeggen dat adolescentie een periode is in het leven die vaak met een radicale houding gepaard gaat. Eisen worden met kracht en zonder nuance neergezet, terwijl verwijten diffuus en irrationeel kunnen klinken (“Jullie hebben mijn dromen en mijn jeugd gestolen”, zei Thunberg bij de VN). 

Er worden snelle resultaten geëist, terwijl de wereld en het stelsel dat landen met elkaar verbindt, gecompliceerd zijn en traag reageren, zeker als het om maatregelen gaat die de klimaatverandering noodzakelijk maakt. Maar misschien is ook Gauchet ‘te negatief’ over Thunberg als hij vindt dat haar radicaliteit “de crisis verergert en het democratisch proces destabiliseert.” Hoe dan ook een prettige Kerst toegewenst!

Correctie De NOS laat Trouw weten dat op de avond van het steekincident in Hoofddorp, vorige week maandag, het late journaal er wel over heeft bericht. Ik schreef dat dat pas woensdag gebeurde, in maar elf secondes.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit. Lees zijn columns hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden