Verdovende muntmeester

Toen de Beatles zich in 1967 aan de voeten zetten van de Indiase meditatieleraar Maharishi Mahesh Yogi (1918) betekende dit diens internationale doorbraak. Hij was een jaar of tien bezig, had na jaren studie en na een lange retraite in de bergen uit de oude, vedische wijsheid de 'transcendente meditatie' (TM) gedistilleerd, een mentale techniek die individu en samenleving zou kunnen veranderen.

De nu alleen nog per satelliet orakelende maharishi (= Grote Ziener) scoorde: tienduizenden hebben het tot TM-meester gebracht, miljoenen mediteren, volgen cursussen, van management tot yogisch vliegen (hoppen, springen voor beginners), zoeken heil in zijn vedische klinieken. De goeroe stichtte centra, universiteiten, kuuroorden in vele delen van de wereld maar verkoos in 1984 om zelf in Vlodrop, bij Roermond te gaan wonen. Herhaaldelijk was zijn beweging niet erg positief in het nieuws. Deze week ging het om drie Indiërs die in Vlodrop als slaven zouden zijn uitgebuit maar die het volgens de organisatie slechts simpel ontbrak aan verlichting en aan liefde voor de meester. Er waren processen toen het TM-centrum in Vlodrop zijn semi-monumentale bewoning wilde slopen omdat het niet voldeed aan de wetten van de vedische architectuur. De deur moet immers pal op het oosten liggen, een geringe afwijking kan betekenen dat in huis geen harmonie heerst maar angst of ruzie. Ook waren er grootse plannen, voor een vedisch themapark, uiteraard het mooiste van de wereld, met de hoogste toren en de geweldigste dit of de duurste dat.

Van de Grote Ziener is geen biografie in de wereldse zin. We weten dat hij op zijn beurt bij een grote meester in de leer was, maar of hij als kind goeroetje speelde of later ooit een vrouw begeerde, het zijn de foute vragen. Zijn leven valt samen met zijn boodschap - in een notendop: genieten, succes, geluk - de mens is niet geboren om te lijden maar om de hemel op aarde te beleven. En de wijsheid, creativiteit en intelligentie die dat eist liggen in jouzelf opgeslagen, TM leert jou dat kolossale potentieel gebruiken.

Het bewustzijn wordt dan ten volle ontplooid voor het eigen geluk en het geluk van de wereld. Zo wordt de 'verlichting' bereikt. Wat dat is? ,,De afwezigheid van duisternis, en dus van fouten, zwakheid, tekortkomingen. Succes straalt overal, vervulling van verlangen alom. Leven in volle overeenstemming met de Natuurwet.'' Een 'Natuurwet-partij' kan daar via de politiek voor zorgen.

Van meet af aan was de maharishi weinig geneigd uit te blinken in bescheidenheid. ,,Mijn zending in de wereld is spirituele herschepping - iedereen, overal, in de waarden van de geest. En de waarden van de heelheid van het leven zijn puur bewustzijn, absolute zaligheid, het reservoir van alle wijsheid, de oceaan van geluk, eeuwig leven.'' Enzovoorts, zoals bij alle populaire goeroes en leringen, van Bhagwan tot de dalai lama, Avatar, Scientology, één warme, weldadige woordenvloed voor wie zich erin te baden weet maar evenzeer hoog geprijsde lariekoek voor wie rilt van zo'n overdosis diepzinnigheid.

Grote zaken worden ons op de weg van de maharishi en via het praktiseren van TM toegezegd: minder stress en angst, een betere gezondheid en veel goedkopere zorg, minder misdaad in onze steden, meer prijzen in een gedichtenwedstrijd, voorspoed in zaken, beter in je relaties, meer energie, beter (korter) slapen, je ziet er tien jaar jonger uit, meer harmonie in de wereld, minder werkloosheid en meer welvaart. (Voor dat laatste is er in Vlodrop al eigen TM-geld, de raam, een woord dat voorspoed belooft en dat ook de naam is van Zijne Majesteit Raya Nader Raam, de grootste wetenschapper van onze tijd en nu 'koning' van Maharishi's 'Aardrijk van Wereldvrede').

De beloofde zegeningen zijn geen loze beweringen. Met experimenten, onderzoek, uitkomsten, statistieken, cijfers wordt elke twijfel aan het effect van TM in de kiem gesmoord. De goeroe die zelf een achtergrond heeft in natuurwetenschap hecht aan deze twee-eenheid van wetenschap en spiritualiteit en ook zijn beweging is er een van meten, berekenen, bewijzen. Zo toont een grafiekje aan dat dankzij de vele TM-centra en duizenden transcendente mediteerders en yogi-vliegers in Amerika de internationale spanningen in Washington minder zijn dan op plaatsen zonder TM.

En het mooie is: veel inspanning kost het niet, volgens het vedische beginsel: doe minder, bereik meer. ,,Onze ware talenten zijn onbegrensd. Meditatie overstijgt het denken, en voert ons naar subtielere ervaringsniveaus.'' Zo is daar voor ieder de vrucht der kennis te proeven - feilloos dagelijks leven, een probleemloze samenleving. En wie geen oorlog in Irak wil vindt bij de maharishi de theorie ter voorkoming ervan: behaal de overwinning vóór de oorlog.

De maharishi wilde nooit een religie stichten, geen sekte vormen; zijn leringen staan open voor iedereen, met of zonder geloof. Maar Zijne Heiligheid is al lang wel zelf het centrum geworden van een cultus rondom zijn persoon. Net als bij Mozes en Jezus op de berg kunnen gewone stervelingen zijn superverlichte aangezicht niet meer zien.

Een leerling: ,,Oog-in-oog praten met de maharishi is een transcendente trip, je verzinkt in een bijna hallucinatieve staat. Zijn uitstraling is verdovend, deze wereld houdt op te bestaan. Wat hij zegt hoor je haast niet meer, zijn woorden gaan onder in de visuele ervaring, je kritische vermogens hebben de neiging weg te duiken achter het gevoel van vredige rust, het bij Hem zijn is voldoende.''

Nog vertoeft de hoogbedaagde meester in zijn aardse omhulsel, maar hij houdt zich afgezonderd van zijn bewonderaars. Terwijl medegoeroe paus Johannes Paulus II voor het oog van de wereld uitdraagt dat ook afbraak en lijden bij het leven horen, houdt de oude maharishi in Vlodrop de illusie hoog van eeuwige bliss.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden