'Verdiepend nieuws leuk brengen, dat is echt kunst'

Gaat de krant of zelfs de hele journalistiek ten onder? Een nieuwe theaterproductie brengt de discussie nu in toneelvorm aan de man.

Kritisch. Onderzoekend. Het gezag wantrouwend en wars van dogma’s. Verslaggever Gert Paping, in pak en bretels, schetst zijn collega’s een blauwdruk van de nieuwe krant ’De Maandageditie’, product van een gedwongen fusie tussen kwaliteitskrant ’De Editie’ en het hippe dagblad ’De Maandag’. Zijn nieuwe collega’s Fieneke en Daniëlle, de witte iPod-dopjes net uit de oren, honen zijn georakel weg. Te negatief. Te sixties. Niet meer van deze tijd.

Dit is toneel. Maar op nieuwsredacties en opiniepagina’s van dagbladen woedt deze discussie al een tijdje. Moet een krant de lezers geven wat ze willen of heeft de journalistiek een pedagogische taak? De vraag inspireerde Erik Snel tot het schrijven van het zeven afleveringen tellende theaterfeuilleton ’De Maandageditie’, die in Utrecht zijn première beleeft.

Hoofdredacteur Paul Doorman wil een vernieuwende krant maken met behoud van kwaliteit. Met pijn in zijn hart heeft hij veel van zijn oud-collega’s moeten ontslaan. Vier redacteuren moeten de nieuwe krant gaan maken, maar hun visies op het vak corresponderen niet met elkaar. Het conflict laait op tijdens de redactievergadering, waar de onderwerpen van de dag worden besproken. Gert wil inzetten op een onderzoek naar bouwfraude, Daniëlle wil ’iets lifestyle-achtigs’ doen. „Een beeldreportage: terrorisme is hip”, oppert ze. Gert slaat zijn ogen in wanhoop ten hemel. „Is dit maatschappijkritiek?”, kreunt hij. „Is dit jouw opinie?” Daniëlle kijkt glazig.

De personages zijn gechargeerd: de intelligente, geëngageerde Gert versus de oppervlakkige, hippe Daniëlle, die eigenlijk te dom lijkt om op een redactie te mogen werken. Expres, zegt regisseur Greg Nottrot. „Het is het eerste deel van het feuilleton. Later zal blijken dat Daniëlle niet dom is, maar vanuit een andere gedachte werkt.” Namelijk de lezer bedienen die geen tijd meer neemt voor doorwrochte stukken over buitenlandse politiek.

Floor Leene, die Daniëlle speelt, leest zelf wel graag inhoudelijk en verdiepend nieuws in de krant. „Maar wel leuk gebracht. Hoe je dat doet? Tja, dat is echt kunst.”

Voor die taak staat de journalist van vandaag, zo bevestigt Hans Roodenburg als voorzitter van de Rotterdamse Journalisten Vereniging. Hij is een van de gasten die worden geïnterviewd tijdens het stuk en klaagt op de website De Nieuwe Reporter al geruime tijd over de popularisering van de journalistiek. „Goede journalisten krijgen tegenwoordig nauwelijks meer poot aan de grond als ze mooie, kwalitatieve verhalen willen maken.”

Het feuilleton moet hierover een discussie los maken. „De aanleiding voor dit stuk was 11 september”, legt Erik Snel uit. „NRC Handelsblad kwam met een stuk over Marokkaanse jongeren in Ede die feest vierden om de aanslagen. Terwijl er gewoon een Marokkaans feest aan de gang was en de jongens nog niet eens op de hoogte waren van de aanslagen in de VS. Ik dacht dat ik een rustige, rationele krant las, maar werd me ineens bewust van het feit dat het toch uiteindelijk allemaal om de verkoopcijfers gaat. Wat is er nog over van de journalistiek die de waarheid verslaat en hoe manipuleer je voor de verkoop?”

Deze verwarring speelt ook in de politiek en de theaterwereld, voegt hij eraan toe. Nee, je moet het publiek niet geven wat het wil, stelt de regisseur resoluut. „Als je daaraan begint, ben je bezig met een invuloefening. Als je theater maakt, ben je bezig met authenticiteit. Je begint nooit bij het publiek maar bij de bijzonderheid van de acteur. Daar heeft het publiek recht op. Net zoals het recht heeft op de eigenheid van de krant.”

Snel is positief gestemd. „De mens is een lerend wezen. Als je veel weet, kan dat je genot vergroten.” De regisseur zucht. „Maar het is een moeilijke tijd voor diepgang. Er wordt veel geschreeuwd.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden