Verdienen met natuur maken

Boeren moeten marktgericht werken en dat zit de natuur soms in de weg. Vier pachters op het Twentse landgoed Twickel gaan een deel van hun inkomen halen uit de productie van natuur.

Corney Niemeijer houdt schapen op boerderij De Bunte in Oele, een buurtschap bij Hengelo. ,,Ik zit hier vanaf mei 2003. De boerenzwaluw, sinds kort op de rode lijst van bedreigde vogels, had ik hier nog niet gezien, maar dit jaar zaten er drie nesten onder de dakgoot. De boerenzwaluw eet insecten en heeft keileem en strootjes nodig voor zijn nest. Die vindt hij hier.’’

Het is een onverwacht resultaat van een bedrijfsvoering die rekening houdt met de omgeving. Onverwacht, omdat Niemeijer nog moet beginnen met ’boeren voor natuur’, het concept van onderzoeksinstituut Alterra, waarin boeren hun inkomen niet alleen halen uit landbouw maar ook uit behoud en ontwikkeling van de natuur en het landschap.

Vorige week gaf de Europese Commissie toestemming voor een proef. Vier boeren op Twickel en één in Delfland krijgen tien jaar lang een vergoeding voor minder intensief gebruik van hun grond en ruimte geven aan water, waardoor de natuur de ruimte krijgt. Brussel ziet de betaling uit een groenfonds, gevuld door het ministerie, provincie, waterschap, gemeenten en particulieren, niet als ongeoorloofde overheidsteun

,,Het is heel eenvoudig, maar zó doordacht. Iedereen heeft er voordeel bij’’, prijst Niemeijer de gedachte van Alterra.

,,Ik laat de grond verschralen door geen kunstmest en bestrijdingsmiddelen te gebruiken en ik verbouw mijn eigen veevoer. Door minder intensief gebruik, komen planten en dieren terug. In die zin produceer ik naast landbouwproducten ook natuur.’’

De Bunte is een van de 55 pachtboerderijen van de Stichting Twickel, die het vierduizend hectare grote landgoed uit de nalatenschap van de Twentse textielfamilie Van Heeckeren beheert. De stichting moet het cultuurhistorische monument, met zijn houtwallen, sloten en glooiende landschap, bewaren. De pachters kunnen daardoor niet marktgericht boeren.

,,Je kunt je machines hier niet efficiënt benutten. Haal ik de eiken op het land weg, dan heb ik meer opbrengst, maar dat mag niet.’’

Boeren voor natuur biedt een oplossing voor beide partijen. Maar hoe de natuur zich zal ontwikkelen blijft een verrassing. ,,In de huidige subsidieregeling voor agrarisch natuurbeheer teken je voor het aantal plantjes en dieren dat na zes jaar terug is moet zijn op je land, maar zo werkt het natuurlijk niet. We zorgen dat de randvoorwaarden goed zijn en kijken over een aantal jaren wat er is veranderd. Maar ook of de grond mij nog wel genoeg oplevert.’’

Behalve schapen wil Niemeijer ook koeien en paarden gaan houden. ,,Ik zoek dieren die het voer van het land aankunnen, want krachtvoer is er niet bij. We benutten kennis en ervaring van vroeger, maar we gaan niet terug naar vroeger. Ik bouw straks een houten stal, omdat die past in het landschap, maar met een UTP-kabel in de grond en een webcam aan de muur.’’

Alterra vindt dat boeren en opdrachtgevers een contract voor tenminste dertig jaar moeten sluiten. De toestemming van Brussel voor een proef die tien jaar duurt, is dus te kort. ,,Natuurdoelen realiseer je niet in tien jaar. Ik ga straks hei plaggen om die met mijn mest te mengen, maar dan moet ik wel een investering doen voor een mestplaat die aan de regels van nu voldoet. Die schrijf ik normaal gesproken af in 25 tot 30 jaar. Wat doe ik als het project over tien jaar wordt afgeblazen? Dan ga ik failliet en kom ik driehoog achter in Hengelo te zitten. Het is reëel dat ik dat risico afgedekt krijg.’’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden