UPDATE

Verdeeldheid is snel gezaaid op Sri Lanka

Agenten inspecteren het interieur van de kerk in Negombo. Beeld Reuters

Sinds het einde van de burgeroorlog nu tien jaar geleden is er in Sri Lanka niet meer zo’n grote geweldsexplosie geweest als op deze Paaszondag waarbij meer dan 300 doden vielen na aanvallen op hotels en kerken. Maar spanningen tussen verschillende religieuze en etnische groepen laaiden ook de afgelopen jaren al regelmatig op.

Strak gecoördineerd, met grote aantallen slachtoffers, gericht tegen christenen en toeristen en niets of niemand ontziend. Sri Lanka kent een geschiedenis van geweld maar niet eerder kreeg het land te maken met het soort aanslagen dat zelfmoordterroristen op Paaszondag pleegden.

Leden van de NTJ, een kleine islamitische terroristische organisatie, vielen – vermoedelijk met hulp van een buitenlands netwerk – drie kerken en drie hotels aan. Die zaten vol vanwege de Paasdagen. Minstens 310 mensen werden daarbij gedood, 500 mensen raakten gewond. Naar een motief is het nog altijd gissen. Vandaag houdt Sri Lanka een dag van nationale rouw.

De regering heeft de noodtoestand afgekondigd, een avondklok ingesteld en sociale media als WhatsApp en ­Facebook uit de lucht gehaald. Ook heeft ze het leger extra bevoegdheden gegeven, onder andere om makkelijker arrestaties te kunnen verrichten. Veiligheidstroepen patrouilleren door de straten van Colombo. Premier Ranil Wickremesinghe zei te vrezen dat het bloedbad ‘instabiliteit’ zal veroorzaken. Op politiek niveau zijn daar al eerste tekenen van zichtbaar. Want volgens sommige ministers was er begin april al gewaarschuwd voor mogelijke aanslagen maar zijn die inlichtingen niet gedeeld met de regering. 

Groot conflict

Ook al is het nu nog onduidelijk welke informatie er wel en niet is verstrekt, zeker is wel dat het tussen president Maithripala Sirisena en premier Wickremesinghe niet botert. Vorig najaar kwam het tot een groot conflict tussen de twee en ontsloeg Sirisena zijn premier. Het hooggerechtshof draaide die beslissing terug, maar soepel verloopt de samenwerking nog steeds niet. Zo zou de premier geen toegang krijgen tot de vergaderingen van de raad die over veiligheid gaat. Maar toen premier Wickremesinghe het over ‘instabiliteit’ had, doelde hij waarschijnlijk vooral op spanningen tussen de verschillende groepen in de samenleving. Verdeeldheid is snel gezaaid op het Aziatische eiland waar van de 22 miljoen inwoners zo’n 70 procent boeddhistisch is, ruim 12 procent hindoe, bijna 10 procent moslim en nog geen 8 procent christelijk is.

De burgeroorlog ligt bij veel Sri Lankanen nog vers in het geheugen. Die strijd – waarbij Tamiltijgers in het noorden van het land ruim een kwarteeuw voor onafhankelijkheid vochten en ruim 70.000 doden vielen – werd in 2009 beëindigd.

Helemaal rustig is het de afgelopen tien jaar niet geweest. Fricties tussen andere groepen kwamen aan de oppervlakte. Een deel van de boeddhistische meerderheid, die nauw verweven is met de staat en het nationalisme van de Singalese meerderheid heeft het gevoel dat hun geloof en waarden onder druk staan. Ze wordt daarbij opgehitst door de radicale boeddhistische beweging BBS, onder leiding van monnik Galagoda Aththe Gnanasara Thero.

Bedreigd

Terwijl een groep boeddhisten zich bedreigd voelt in hun manier van leven, voelen zowel christenen als moslims zich gemarginaliseerd. Volgens de Nederlandse organisatie Open Doors – die opkomt voor vervolgde christenen wereldwijd – worden christenen in Sri Lanka op verschillende manieren gediscrimineerd. Zo mogen ze niet worden begraven op een publieke begraafplaats, en moeten christelijke kinderen zich op school voegen naar de boeddhistische leer. Vorige week zouden er nog stenen gegooid zijn naar gelovigen van een christelijke gemeenschap bij Anuradhapura.

Een jaar geleden werd Sri Lanka juist opgeschrikt door een reeks aanvallen op moslims. Extremistische boeddhisten vielen toen tientallen winkels, auto’s en huizen van moslims aan. Die geweldsgolf begon na een verkeersruzie waarbij een boeddhistische vrachtwagenchauffeur was aangevallen door een groep moslims.

Na de bloedige aanslagen in het Paasweekend zit bij alle verschillende groepen de schrik en angst voor wraakacties over en weer er goed in. Daar is ook de regering van doordrongen. Zij waarschuwde direct voor nepnieuws dat zich snel verspreidde en besloot al snel bepaalde sociale media te blokkeren zodat verschillende groepen elkaar in elk geval niet via die kanalen kan opjutten. Maar die beslissing zorgde ook voor paniek omdat mensen daardoor moeilijker aan informatie konden komen.

Niet alleen vanuit de regering, ook uit andere hoeken wordt geprobeerd de gemoederen zoveel mogelijk te sussen. Verschillende moslimgroepen in het land veroordeelden het geweld. “We betreuren het verlies van onschuldige levens door extremisten die verdeeldheid willen creëren tussen religieuze en etnische groepen”, verklaarde de Moslimraad.

Lees alles over de aanslagen in Sri Lanka in ons dossier.

Lees ook:

Verstoorde diensten, geweld, repercussies: christenen worden vaker bedreigd op Sri Lanka

De christelijke gemeenschap heeft het moeilijk in Sri Lanka. Op de ranglijst van landen waar christenen worden vervolgd, die de Nederlandse organisatie Open Doors jaarlijks publiceert, staat Sri Lanka op plaats 36. Open Doors komt op voor vervolgde christenen wereldwijd.

‘Het ministerie adviseert ons om te schuilen’

Trouw sprak de Nederlandse Charlotte Broekhuizen, die op vakantie is in Sri Lanka, en de Sri Lankaanse student Sun Rodrigo, die in Apeldoorn woont maar uit Negombo komt, de plaats waar een van de explosieven afging.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden