Verdeelde reacties op visiedocument PKN

In een visiedocument verwoordt de synode van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) haar kijk op de identiteit, de roeping en de toekomst van de kerk. Een duidelijke visie valt er uit de zeven pagina's niet op te maken. De achterban reageert verdeeld.

door Marjolijn van Heemstra

De PKN, een fusiekerk van gereformeerden, lutheranen en hervormden, vindt het tijd om vooruit te kijken.

In de nota 'Leren Leven van de Verwondering' formuleert de kerk een antwoord op de vraag hoe ze de toekomst tegemoet moet gaan; vrijdag bespreekt e syode, het landelijk bestuur, het 'visiedocument'.

“We hebben het fusietraject achter de rug en gaan nu kijken waarvoor we eigenlijk op deze wereld zijn“, zegt Ronald Bolwijn, voorlichter van de synode.

In tien 'uitgangspunten van beleid' beschrijft de kerk in de nota welke richting ze op wil, met 'missionaire roeping', nadruk op het woord van God en een verbetering van het kerkelijk imago.

Waarom staan er wel veel algemeenheden in over wat de PKN voor de samenleving wil betekenen, maar ontbreken concrete plannen? Bolwijn: “Omdat onze kerk zo divers is moesten we een aansprekend midden vinden waarin iedereen zich herkent.“

Of het mogelijk is een voor alle gemeenten herkenbaar document te schrijven is twijfelachtig. De visies van de 2800 gemeenten die de PKN vormen, lijken soms onverenigbaar.

Piet Vergunst, secretaris van de (orthodoxe) Gereformeerde Bond, had er graag meer Bijbel in gezien. “Er staat in dat we de kerk van het Woord zijn, maar dat zie ik te weinig terug. De Bijbel wordt nauwelijks geciteerd. Neem Handelingen 2, daar staan vier kenmerken van een gemeente beschreven, zoiets kan als uitgangspunt dienen.“

Ook zou hij meer aandacht willen voor de catechisatie van jongeren. “We hebben een boodschap en moeten beter nadenken over hoe we die gaan overbrengen.“

Verder is hij tevreden. “De kerk zet haar boodschap tegenover de individualistische cultuur van nu en benadrukt haar missionaire karakter. Dat is goed.“

Hans Eschbach, directeur van het Evangelisch werkverband, is het op dat punt met Vergunst eens. “Ga heen en verkondig, dat is onze taak in de wereld. We moeten ons afvragen wat onze opdracht is in deze tijd. Dit is een goede impuls om uit de identiteitscrisis te komen waar we zo lang in zaten en onze missie te hervinden. Het geeft ook openingen voor groei. Elk gezond lichaam groeit, dus de kerk moet ook willen groeien.“

Volgens Richtsje Abma, predikante in Vreeland en actief binnen predikantenclub Op Goed Gerucht, moet het anders. Voor haar hoeft dat verkondigende van de kerk, die 'stoere middionaire taal' niet zo. Ze ziet meer in de kerk als plaats voor 'bezinning en ontmoeting'. We moeten beseffen dat we als kerk een minderheid zijn. Niet de wereld ingaan om onszelf te verkopen, maar mensen nieuwsgierig maken.“

Abma betreurt het dat het visiedocument in algemeenheden blijft steken. “Het is niet spannend om altijd het midden te zoeken. Ze hadden ook drie panels kunnen maken en de verschillende visies naast elkaar kunnen leggen, dan zou je de haken en ogen zien.“ Het Woord dat Vergunst sterker terug wil zien mag van haar minder aandacht krijgen: “Er zijn al zoveel woorden. Meer rust, zingen en zwijgen zou goed zijn. Meer vieren met het hart dan getuigen met de mond.“

Corrie Jacobs, beleidssecretaris van de Vereniging van Vrijzinnig Protestanten in Nederland, vindt het document een 'trechter'. “Het begint breed, over verschillende manieren om het geloof te beleven. Maar het blijkt uiteindelijk toch weer via een bepaalde belijdenis te moeten. Wat breed begon versmalt.“

Sommige stellingen zag Jacobs liefst geschrapt. “Eén punt stelt dat de kerk moet inspireren over de grenzen van armoede en onrecht heen. Daar schrik ik van. De kerk moet die grenzen juist niet overschrijden. We leven waar we leven en daar moeten we iets mee.“

De kerk moet zich volgens Jacobs serieuzer met de vragen van deze tijd bezig houden.

“En ons contact met de buitenwereld moet geen eenrichtingsverkeer zijn“, voegt ze daaraan toe.

Dat het onmogelijk is om iedereen tevreden te stellen snapt Jacobs wel. “Maar de orthodoxe kerken drukken een zwaarder stempel op dit visiedocument dan wij. Wij zijn maar klein.“

Vrijdag worden in een vergadering de visie en missie door de synode vastgesteld. Daarna krijgen alle classes (regionale besturen) van de PKN de tekst toegestuurd. Met de vraag of ze er voor 1 april 2006 op willen reageren.

“Dat er veel reacties op komen is goed“, stelt synodevoorlichter Ronald Bolwijn, “het stuk moet een discussie op gang brengen. Maar tot de vergadering houden we ons er niet inhoudelijk mee bezig.“

De bedoeling is dat het 'visiedocument' een richtsnoer wordt voor de top van de kerk in het Utrechtse Landelijk Dienstencentrum.

Ook in de 2800 plaatselijke PKN-kerken en -gemeenten moet 'Leren leven van de verwondering' uitgangspunt worden.

Dat laatste is volgens Bolwijn vrij in te vullen. “Je moet het zien als een handreiking. Hoe dat wordt ingevuld in de praktijk laten we over aan de gemeenten zelf.“

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden