Verdeeld Catalonië heeft de keuze tussen twee ijzeren dames

Marta Rovira van de separatistische ERC op campagne in de regio.Beeld EPA

De Catalanen stemmen vandaag vooral voor of tegen onafhankelijkheid. 

Het is een brij aan partijen en partijtjes die vandaag meedoen aan de regionale verkiezingen. Wat staat er op het spel voor de Catalanen? 

Waarom zijn er vandaag verkiezingen in Catalonië?

De Catalaanse regioverkiezingen waren niet gepland. Eind oktober riep de separatistische regioregering eenzijdig de onafhankelijkheid uit. Dat gebeurde nadat de Catalanen in een verboden onafhankelijkheidsreferendum voor afscheiding van de regio stemden. Madrid - mordicus tegen afscheiding - nam na instemming van de Spaanse Senaat de macht gedeeltelijk over in Catalonië. De lokale regering werd vervolgens afgezet en door Justitie vervolgd. Madrid riep regionale verkiezingen uit.

De Spaanse regering hoopt daarmee een nieuw politiek speelveld te creëren om een van de grootste politieke crises in de recente geschiedenis het hoofd te bieden. Als de rust weer is teruggekeerd in Catalonië, heeft Madrid bezworen de autonomie opnieuw over te dragen aan Barcelona.

Waar gaat deze verkiezingsstrijd over?

Die gaat vooral over het onafhankelijkheidsproces: voor of tegen. Een breed scala aan regionale en landelijke partijen doet mee. De separatistische en unionistische partijen, de clubs die aansluiting bij Spanje bepleiten, proberen uiteindelijk een regering te vormen om zo een nieuwe koers voor Catalonië uit te stippelen. Dat wordt niet gemakkelijk. Waarschijnlijk zal unionistisch links dat zowel tegen afscheiding van Spanje is als tegen de machtsovername uit Madrid een doorslaggevende rol krijgen in de formatie.

Staan de separatisten of de unionisten op winst in de verkiezingen?

De laatste officiële peilingen laten een nek-aan-nekrace zien tussen beide kampen. De nipte parlementsmeerderheid die de separatisten in 2015 behaalden, lijkt te verdampen. In die regering werkten meerdere separatistische partijen samen, die van voormalig regiopresident Carles Puigdemont was toen de grootste.

Tijdens de verkiezingen van vandaag kunnen de unionisten zich overigens niet rijk rekenen met een ruime meerderheid. Vooral de unionistische Catalaanse sociaal-democraten en conservatieven lijken maar weinig garen te spinnen bij de recente acties van de separatisten. Het is de liberale partij Ciudadanos die met die eer mag strijken.

Wat is Ciudadanos?

Ciudadanos (Burgers) werd in 2006 in Catalonië opgericht als antwoord op het hernieuwde onafhankelijkheidsstreven in de regio. De partij onder leiding van de Catalaan Albert Rivera profileert zich als een jonge liberale en pro-Europese partij die een nieuwe wind door de Spaanse politiek wil laten waaien. Landelijk deden zij al een poging die ondanks de populariteit van Rivera wat tegenviel: de partij is de vierde partij van Spanje die de conservatieve minderheidsregering van premier Rajoy met gedoogsteun in het zadel houdt. In Catalonië beleeft de partij onder leiding van de charismatische Inés Arrimadas haar finest hour. De partij hoopt vandaag haar belofte in te lossen en Catalonië onderdeel te laten zijn van Spanje.

(Tekst gaat verder onder afbeelding)

Inés Arrimadas.Beeld Getty Images

Wat als de separatisten toch winnen?

De separatisten voeren campagne onder buitengewone omstandigheden. Ex-leider Puigdemont, die zich voor de rechter in Madrid moet verantwoorden, zit in zelfverkozen ballingschap in Brussel. Andere kopstukken zitten achter de tralies of zijn net op borgtocht vrij. Toch blijkt uit peilingen dat een groot deel van de Catalanen, ondanks de aanvankelijke onvrede over het mislukken van de onafhankelijkheid, het separatistisch project nog vol overtuiging steunt. Mochten zij de verkiezingen winnen en een regering weten te vormen, zullen de separatisten moeten inzetten op een nieuwe strategie. Een radicale breuk met Spanje blijkt niet de oplossing, een herhaling van zetten dreigt.

Marta Rovira, de ijzeren dame van Catalonië

Marta Rovira (40) afkomstig uit het onafhankelijkheidsgezinde Catalaanse binnenland is dé separatistische uitdager van Inés Arrimadas. Als nummer twee op de lijst achter Oriol Junqueras, die achter de tralies zit, maakte zij furore tijdens de verkiezingscampagne van haar links-republikeinse partij ERC.

Rovira - volgens krant El Confidencial een groot fan van de politieke tv-serie 'House of Cards' - was zelfs zo succesvol dat zij nu de formatie van oud-president Carles Puigdemont in de peilingen voorbij is en zij hem bij verkiezingswinst zou kunnen opvolgen.

Rovira, een jurist met een gevoelige, maar doortastende uitstraling, wist snel omhoog te klimmen. In haar jeugd en via haar man stond zij altijd dicht bij de separatistische burgerorganisatie Omnium Cultural, waar zij een rotsvast geloof in het onafhankelijkheidsproject aan overhield.

Het zou ook Rovira zijn geweest die Carles Puigdemont in zijn moeilijkste momenten zou hebben gemaand door te zetten en de onafhankelijkheid van Catalonië uit te roepen. Wat haar de twijfelachtig bijnaam van 'IJzeren Dame' van de Catalaanse politiek opleverde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden