Verdachten geplande aanslag werden al langere tijd in de gaten gehouden

Politieonderzoek in een woning in Vlaardingen Beeld ANP

Zeven mannen die donderdag zijn opgepakt wilden met bomgordels toeslaan op een evenement, zegt het OM.

Nederland is ontsnapt aan een grote terroristische aanslag. Met die overtuiging brachten het Openbaar Ministerie en politie donderdagavond het nieuws naar buiten dat er in Arnhem en Weert zeven terreurverdachten zijn gearresteerd. De mannen hadden plannen om met geweren en bomgordels toe te slaan op een evenement en wilden tegelijk op een andere plaats een autobom laten ontploffen. Niet bekend is om welk evenement het gaat. 

Het is niet zo dat de verdachten op het punt stonden een aanslag te plegen, zei minister Ferd Grapperhaus van justitie en veiligheid in reactie op de arrestaties. Maar ze waren wel flink gevorderd in hun voorbereidingen, waardoor het langlopende onderzoek naar de groep ‘deze maand in een stroomversnelling kwam’. 

Bij invallen in woningen donderdagmiddag werden vijf vuurwapens gevonden. De verdachten, die vandaag worden voorgeleid aan de rechter-commissaris in Rotterdam, waren volgens het OM nog op zoek naar kalasjnikovs, handgranaten, bomvesten en grondstoffen voor een of meer (auto)bommen. En ze onderzochten of er mogelijkheden waren voor een training met vuurwapens en het gebruik van bomvesten. 

Het OM spreekt van een terreurgroep. Spil in die groep is een 34-jarige man van Iraakse afkomst uit Arnhem. Hij werd vorig jaar veroordeeld omdat hij eerder een poging deed om uit te reizen naar het kalifaat van IS. De andere verdachten zijn mannen tussen de 21 en 34 jaar uit Arnhem, Rotterdam, Huissen en Vlaardingen. Twee van hen werden eveneens eerder door de rechtbank veroordeeld omdat ze zich wilden aansluiten bij een terreurgroep in het strijdgebied in Syrië en Irak.  

Ambtsbericht

De verdachten werden al langere tijd in de gaten gehouden. Het justitieonderzoek naar de zeven mannen begon in april dit jaar, toen de Algemene Inlichtingen en Veiligheidsdienst (AIVD) informatie aan het OM doorgaf dat de 34-jarige Arnhemmer van plan was een aanslag te plegen op een groot evenement in Nederland en daarbij veel slachtoffers wilde maken. De AIVD heeft verschillende redenen om zo’n zogenoemd ‘ambtsbericht’ uit te sturen: er is geen aanleiding meer om de man verder zelf te onderzoeken of het is volgens de veiligheidsdienst tijd voor justitie om in te grijpen. 

Volgens de Leidse hoogleraar terrorismebestrijding Edwin Bakker tonen de arrestaties op het eerste gezicht het succes aan van die samenwerkende overheidsdiensten, die bovendien lang genoeg wachtten om bewijs te verzamelen. “Maar de groep mensen die boos zijn op Nederland en sympathiseren met IS en die niet vanzelf zullen stoppen, groeit.” Bakker vindt dat het kabinet langere straffen moet overwegen voor uitreispogingen.

Dat het hier deels om veroordeelde jihadisten gaat, toont ook aan dat de straf die ze kregen schijnbaar niet tot een succesvolle terugkeer in de maatschappij heeft geleid. Juist bij terreurverdachten heeft de rechter in het algemeen oog voor het risico op herhaling. Daarom worden vaak extra voorwaarden opgelegd, zoals verplichte gesprekken met de reclassering of geloofsdeskundigen, gebieds- en contactverboden.

Stempel drukken

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), waarschuwde eerder deze maand nog voor de groep jihadisten die hun straf hebben uitgezeten en dus terugkeren in de Nederlandse maatschappij. Omdat het deels om ervaren of charismatische figuren gaat, kunnen zij mogelijk hun stempel drukken op jihadistische groepen in Nederland, wat volgens de NCTV ‘tot een nieuwe dynamiek’ kan leiden.

De coördinator ziet geen reden het dreigingsniveau aan te passen door de arrestaties donderdag. “Ook in Nederland opereren jihadistische netwerken met de intentie om aanslagen te plegen in Europa. De aanhoudingen van vandaag moeten in dat licht worden gezien”, aldus de NCTV. Het dreigingsniveau blijft op het één na hoogste niveau: de kans op een aanslag is reëel. 

Lees ook:

Waarom de media terrorisme in de kaart spelen

De nieuwsmedia in een spagaat: ze kunnen aanslagen moeilijk negeren, maar spelen zo organisaties als IS in de kaart.

De echte terrorist heeft geen wapenvergunning nodig

Registratie op ras voor een wapenvergunning? Kamerleden reageren gereserveerd, net als terrorisme-expert Jelle van Buuren. 'Dit moet beter worden onderbouwd.'

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden